De Navo is verwikkeld in een race om zo snel mogelijk een effectievere verdediging te organiseren tegen drones die geallieerde grenzen overschrijden. Daarbij leunt het bondgenootschap op een combinatie van technologische innovatie en Oekraïense ervaring.
is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
Roemenië, Polen en de Baltische staten hebben de afgelopen maanden steeds vaker te maken met drones die hun luchtruim binnendringen en, zoals onlangs in Roemenië en Letland, daadwerkelijk mensen verwonden of schade aanrichten.
De drones zijn soms Russisch, maar in de Baltische staten ook vaker Oekraïense drones die door de elektronische oorlogvoering van Rusland (‘jamming’) uit hun baan worden gebracht. Vorige week schoot een Frans jachtvliegtuig nog een drone neer die Letland binnendrong.
Maar het besef leeft alom dat het neerschieten van goedkope drones met peperdure raketten die door jachtvliegtuigen worden afgeschoten op termijn geen werkzaam model is. ‘Dat is geen manier om een drone af te schieten’, zegt de kersverse Letse premier Andris Kulbergs woensdag tijdens een bezoek aan Navo-chef Mark Rutte in Brussel.
Kulbergs is net aangetreden nadat zijn voorganger Evika Siliņa was opgestapt na een drone-incident. ‘We moeten de effectiviteit van onze aanpak verbeteren’, zegt hij. ‘Kosteneffectieve antidronecapaciteit is nu onze prioriteit.’
Het zijn geen loze woorden: Letland speelt, net als Nederland, een vooraanstaande rol in pogingen om, net als Oekraïne, middelen te organiseren waarmee het zijn grenzen effectief kan bewaken tegen binnendringende drones.
Letland is sinds dit jaar ook het thuisland van het belangrijkste oefencentrum voor drones van de Navo. Maar daarnaast heeft Kulbergs vorige week ook een drone-overeenkomst met Oekraïne gesloten. ‘We hopen dat zij ons kunnen helpen hun ervaring te integreren in onze verdediging.’
Een effectieve verdediging tegen drones is een gecompliceerde taak, niet alleen vanwege de technologische uitdagingen, maar ook omdat alle noodzakelijke technologie bij elkaar moet komen, de systemen onderling met elkaar moeten kunnen communiceren en er vaak (heel) snel moet worden opgetreden.
Tijdens een Navo-oefening bij het Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum (NLR) in Marknesse kwamen vorige maand meer dan twintig Navo-landen, Oekraïne en tientallen bedrijven samen. Zij onderzochten of de bedrijven al in staat zijn zo’n geïntegreerd systeem tegen drones – dat sensoren, interceptors en het commandosysteem naadloos laat communiceren – te bouwen en te laten werken op de ‘Sapient’-architectuur, de digitale Navostandaard voor antidronesystemen.
Bij de oefening bleek hoezeer Europese bedrijven al in staat zijn de elementen voor zo’n droneverdediging met relatief goedkope onderscheppers te maken en als geïntegreerd geheel te laten werken.
De Amerikaanse kapitein Joe Pisoni, die werkzaam is in het Navocommando dat zich bezighoudt met innovatie en transformatie, legde uit dat de Navo nu oefent hoe een ‘cel’, bestaande uit de verschillende bestanddelen van een antidronesysteem, kan opereren.
De volgende stappen, zei hij, zijn de integratie en dus onderlinge communicatie van verschillende antidronecellen, en daarna de integratie van antidronecellen over grenzen heen. In augustus wordt die weg verder ingeslagen tijdens een grote Navo-oefening in Letland.
Maar in Marknesse werd ook duidelijk dat zelfs als de techniek al bestaat – wat Oekraïne zelf dagelijks bewijst op het slagveld – er nog steeds geen ‘dronemuur’ is. Die vergt behalve de integratie van systemen ook het wegnemen van bureaucratische hobbels, het daadwerkelijk geven van opdrachten aan bedrijven om die geïntegreerde systemen te leveren, en internationaal overleg.
Gevraagd of het niet sneller kan, vatte kapitein Pisoni het probleem als volgt samen: ‘Er zijn overheidskwesties, protocolkwesties en het grensoverschrijdende element: het kan gaan om het neerhalen van een drone over een soevereine grens heen.’
‘In de hele alliantie wordt eraan gewerkt, maar wat mist is een centraal coördinerend orgaan. We hebben 32 bondgenoten, met elk het recht op hun nationale prioriteiten, maar op de een of andere manier moeten we tot collectieve besluiten komen. In grote coalities duurt dat soms langer dan we zouden willen.’
Tegelijk onderstreept hij dat sinds Ruslands grote invasie van Oekraïne ook de Navo heeft moeten leren om snel middelen te leveren, waar het vroeger jaren over deed. De hulp aan Oekraïne is inmiddels een geoliede machine, waarbij Oekraïne en de Navo zeer nauw samenwerken om de Oekraïense prioriteiten zo snel mogelijk om te zetten in concrete steun.
De Europese Unie formuleerde vorig jaar oktober de ambitie om een ‘dronemuur’ te bouwen die voor de oostflank eind 2027 klaar zou moeten zijn. Maar die ambitie is sindsdien, wat landen als Letland betreft, achterhaald door de gebeurtenissen.
Premier Kulbergs hoopt dat, ook door de intensievere samenwerking met Oekraïne, zijn land eind dit jaar al ‘precies zal hebben wat Oekraïne heeft’. Maar hij voegt er meteen aan toe dat het ‘ook zal afhangen van het materieel en van de oefening ermee’.
Rutte zegt dat er tijdens de Navotop in Ankara volgende maand een drone-initiatief wordt gelanceerd en dat de alliantie nu bezig is met ‘het snel uitvoeren van experimenten en pogingen die om te zetten in concrete actie’. Het is ‘een beetje nieuw’ voor de Navo, erkent hij. ‘Vroeger zouden we iets alleen inzetten nadat het totaal getest was, maar hier hebben we meer snelheid nodig.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant