Wat zijn dit voor vragen? Naar aanleiding van QuizPuzzels, de puzzelvorm waarvan nu het zesde boek is verschenen, acht dilemma’s voor comedian en schrijver Tex de Wit (40).
Quiz of puzzel?
‘Een quiz. Vooral omdat een quiz sociaal is en mensen puzzels vaak in hun eentje maken. Maar dat is alleen als ik echt moet kiezen. Het liefst combineer ik ze, want een pure quiz is meestal niet zo interessant. Als iemand mij vraagt wat de hoofdstad van Peru is, dan weet ik óf wel óf niet het antwoord. Ik voel weinig voldoening als ik een vraag goed heb.
‘Bij QuizPuzzels zijn er gewoon vragen, net als in een normale quiz, maar het gaat ook om de onderliggende verbanden. Zo is de stad Lima in QuizPuzzels verbonden met topmodel Adriana Lima en een limaboon. Als je als puzzelaar zo’n verband ontdekt, voel je pas echt een eureka-ervaring: je springt op in de trein en begint een polonaise.
‘Ik puzzel altijd even voor het slapengaan. Meestal een sudoku. Wat ik fijn vind aan een sudoku is dat het afgebakend is. Er zijn alleen maar cijfertjes en een oplossing en ik vind het niet erg als ik er een paar dagen over doe om die te vinden. Ik houd van de voldoening als iets maar nét is gelukt.
‘De nieuwe QuizPuzzels is alweer de zesde editie die ik samen met Thomas Swierts heb gemaakt. Thomas is directeur van de Vereniging van Wetenschapsmusea, maar vooral mijn puzzelbuddy. We hebben de hele tijd contact als we aan een puzzelboek werken, maar onze gesprekken zijn voor niemand te volgen. We sturen elkaar de hele tijd appjes als: ‘Ik zoek nog een Japans gerecht en een voetballer met een G.’
Oudejaarsconference of tv-quiz?
‘Een tv-quiz. Thomas en ik hebben weleens geprobeerd het quizpuzzelformat op tv te krijgen, maar het idee is nog niet scherp genoeg. Bij een tv-quiz moet de kijker zich niet afvragen hoe een spel precies werkt. Het moet net zo simpel zijn als Lingo: raad een woord en pak een bal. Heel intuïtief. We hebben het juiste format om QuizPuzzels op tv te spelen nog niet bedacht, maar wie weet komen we ooit met het perfecte idee.
‘Wat betreft de oudejaarsconference: er zijn mensen die dat beter kunnen dan ik. Ik heb veel stand-upcomedy gedaan, vooral bij Comedytrain, maar een lange voorstelling heb ik nog nooit gemaakt. Ik houd van kort en snel. Zelfs het boek dat ik heb geschreven, Ik heb een slimme droger, was een bundel van korte verhalen.
‘Daarom past het format van Lubach ook goed bij me; een onderwerp helemaal uitdiepen en dan weer door met iets anders. Voor een avondvullende voorstelling moet je slijpen, optreden, bijslijpen. En vervolgens moet je ook nog goed kunnen acteren, omdat je de show vijftig keer opvoert. Niet mijn sterkste kant.’
Lubach of Zo, opgelost?
‘Kiezen tussen deze twee is eigenlijk niet te doen, maar ik ga dan toch voor Lubach. Het grootste deel van het jaar werk ik heel hard aan dat programma, dus dat is het belangrijkste onderdeel van mijn werkende leven. En ook na twaalf jaar meeschrijven is het nog altijd even leuk. Er zijn altijd weer nieuwe situaties, nieuwe onderwerpen.
‘Eigenlijk is een item maken ook een puzzel. Je hebt tien minuten om te vullen, een stapel nieuwsartikelen, een hoop verschillende meningen en van al die informatie moet je dan iets moois zien te puzzelen met alles wat je weet over goede comedy. Het is minder afgebakend, maar voor mij lijkt het heel erg op elkaar. Als we bezig zijn met een seizoen van Lubach, ga ik ook slechter schaken. Blijkbaar zet het dezelfde hersendelen aan het werk.
‘Bij Zo, opgelost, de podcast die ik maak met Anna Gimbrère en Stefan Pop, is alles wat minder uitgeschreven dan bij Lubach. We lossen met z’n drieën elke week een probleem van elkaar, een luisteraar of de wereld op. Bijvoorbeeld: ‘Wat als je de tekst van het Wilhelmus niet meer weet?’ of ‘Zou ik de Middeleeuwen overleven?’ Het leuke daaraan is dat we wat vrijer kunnen spreken. We doen allemaal onderzoek vooraf, maar verder hebben we niet alles uitgedacht.’
Schrijven of spreken?
‘Schrijven. Een interview met mij is waarschijnlijk grappiger als we het over de mail doen. Op papier kun je net wat langer nadenken en heb je totale controle over de tekst.
‘Bij Lubach ben ik acht uur per dag aan het schrijven om vervolgens te zien hoe Arjen het opvoert. Dat is prima zo. Ik hoef zelf niet per se op tv, zelfs al ben ik daar soms wel te zien. Áls mensen me al herkennen op straat, kom ik ze vaak maar vaag bekend voor. Meestal denken ze dat ik bij ze op school heb gezeten.
‘Het is vooral leuk om iets op tv te vertellen als we er hard aan hebben gewerkt, als we aan de kijkers kunnen laten zien waar we de hele dag mee bezig zijn geweest. Ik voel me dan net een scholier die zijn profielwerkstuk presenteert.’
Scoop of sketch?
‘Liever een goede sketch. Een journalistieke primeur heb ik in mijn werk nooit. Bij Lubach maken we verhalen met wat er al is. Natuurlijk hebben we factcheckers en moet het allemaal kloppen, maar we zijn uiteindelijk comedyschrijvers en geen journalisten. Als iemand ons contacteert met een scoop, adviseren we ze om even een krant te bellen.
‘Ik houd van de sketch, vooral als die een boodschap heeft. Ik heb jarenlang meegewerkt aan het sketchprogramma Klikbeet, waar ik vooral versies van mezelf speelde om te voorkomen dat ik met een accent en vreemde kleren een scène moest doen. Maar ik ben er al een tijdje mee gestopt omdat ik er niet genoeg tijd in kan steken. Ik doe dingen niet graag half.’
WK voetbal of de Tour de France?
‘Het WK. De Tour de France stond in mijn gezin elke zomer op, maar voetbal heeft toch een speciaal plekje in mijn hart. Ik baal ervan dat het WK steeds in stomme landen is, maar ik ben toch maar weer gaan kijken. Chagrijnig kijken. Ik word pas weer enthousiast als Nederland een beetje lekker in het toernooi zit.
‘Ik kan echt van alle sporten genieten. Als er waterpolo op tv is, kijk ik waterpolo. Als mijn dochter gaat korfballen, ben ik korfbalfan. Ik ga gerust een middag kijken bij het eerste elftal van haar club. Niet normaal van hoever ze daar kunnen scoren. Er lopen op de Nederlandse korfbalvelden honderden mannen en vrouwen rond die net zo goed kunnen gooien als basketballer Stephen Curry. Die zie ik dan toch maar mooi spelen.
‘Een aantal jaar geleden maakte ik met Diederik Smit en Jonathan van het Reve, collega’s bij Lubach, het satirische sportprogramma Makkelijk Scoren. Sportsatire was er nog niet op tv, terwijl sport zich goed leent voor grappen: het is heel belangrijk, terwijl het tegelijkertijd nergens over gaat. Er staat geen comeback op de planning, maar zeg nooit nooit.’
Internationaal Meester of één keer winnen van schaker Anish Giri?
‘Internationaal Meester. Dat is in het schaken een serieuze titel. Ik ben nu Fide Meester, dus Internationaal Meester is de volgende stap, net onder Grootmeester. Dat moet mogelijk zijn. Met mijn 40 jaar ben ik als schaker waarschijnlijk al wel over mijn piek heen, maar ik heb het nog wel in me: met mijn club VAS uit Amsterdam zijn we dit jaar gepromoveerd naar de Meesterklasse, zeg maar de eredivisie van het schaken. Het is daarover verrassend stil gebleven in de Volkskrant.
‘Anish Giri is de beste Nederlandse schaker en de absolute wereldtop, een schaker van wie ik echt nooit zou kunnen winnen, maar zelfs als het zou kunnen, is een enkel resultaat minder belangrijk dan een titel.
‘Alleen als ik van Magnus Carlsen, de beste schaker ter wereld, zou kunnen winnen, is me dat meer waard. Als ik hem versla in een partij, dan zou ik dat volledig uitmelken. Dan kan ik op tour, met lezingen, boeken en een documentaire.’
Paulien Cornelisse of André Kuipers?
‘In onze QuizPuzzels werken Thomas en ik steeds samen met iemand. Vorige keer was dat André Kuipers, met wie we ruimtepuzzels hebben gemaakt. Voor deze editie hebben we samengewerkt met Paulien Cornelisse om QuizPuzzels over taal te maken. Love André Kuipers, maar dan kies ik voor Paulien. Zij is zó goed en zó slim. We hebben met dit boek toch mee mogen liften op het Paulien-effect.’
‘We hebben tot nu toe wel steeds grote namen in QuizPuzzels, dus de druk is inmiddels wel heel hoog voor de volgende editie. Misschien moeten we Barack Obama eens bellen.’
De gloednieuwe QuizPuzzels (Alfabet Uitgevers), van Tex de Wit en Thomas Swierts, ligt nu in de boekhandel.
Tex de Wit
1986 Geboren in Amsterdam
2009-2011 Master Journalistiek en Media aan de Universiteit van Amsterdam
2012 Begint bij Comedytrain
2014-heden Zondag met Lubach, De Avondshow met Arjen Lubach, Lubach
2017 Zondag met Lubach wint de Gouden Televizier-Ring
2017-2020 Sketchprogramma Klikbeet (NTR)
2019 Verhalenbundel Ik heb een slimme droger (Thomas Rap)
2019-2024 Sportprogramma Makkelijk Scoren (VPRO)
2021 Eerste QuizPuzzels-boek komt uit, samen met Thomas Swierts
2023-heden Podcast Zo, Opgelost met Stefan Pop en Anna Gimbrère
2026 De gloednieuwe QuizPuzzels
Tex de Wit woont in Haarlem met zijn vrouw en twee dochters.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant