WK 2026 Tot het einde van de twintigste eeuw waren gekleurde ‘kicksen’ volstrekt taboe. Nu dragen de meeste spelers op het WK felroze voetbalschoenen. Hoe verliep die evolutie?
In Dallas viert het Nederlands elftal de 1-0 tegen Japan, gemaakt door Virgil van Dijk.
In 1995 loopt Ajax-talent Martijn Reuser naar het trainingsveld. Voor het eerst heeft hij zijn nieuwe voetbalschoenen aan: witte Asics Tigers. Ze zijn een dag eerder thuis bezorgd. Voor de zekerheid neemt hij naar het veld ook zijn zwarte schoenen mee. In de kleedkamer waren de witte ‘kicksen’ met hoongelach ontvangen, vertelt hij telefonisch aan NRC. Ook speculeerde de rest van de Ajacieden, die dat seizoen de Champions League zouden winnen, over de reactie van trainer Louis van Gaal.
Na een paar rondjes om het veld om op te warmen, komt Van Gaal het veld opgelopen. „Daar is ’ie”, zeggen de spelers grinnikend tegen Reuser. „Fwuut!” Van Gaal blaast op zijn fluit en wuift de selectie naar zich toe. „Reuser, g**********! Wat heb jij aan? Jou ga ik niet trainen met die schoenen!” De tirade van Van Gaal duurt ongeveer een minuut, waarna Reuser liegt dat de schoenen waren bedoeld als grapje. „Mijn zwarte schoenen liggen daar, naast de borden”, zegt hij, maar vergeefs. Van Gaal is er niet van gediend: Reuser moet meetrainen met de beloftes en wordt een week lang buitengesloten van het eerste elftal.
Per email noemt Van Gaal de anekdote „waarschijnlijk een waarheid in de context van [Reuser]”. Volgens de oud-trainer van Ajax ging Reusers keuze voor de witte schoenen „in tegen het teamgevoel”. „In die tijd waren de schoenen zwart en niet in een kleur”, schrijft Van Gaal.
Dat is nu anders. Anno 2026, tijdens het WK in Mexico, Canada en de VS, valt op dat de meeste voetballers op schoenen in alle schakeringen roze spelen, van fel kauwgumroze tot lichtroze, een kleur die traditioneel wordt geassocieerd met vrouwelijkheid en tegenwoordig met de LGBTQ+-gemeenschap. Hoe belandde de voetbalwereld bij het roze?
Gekleurde voetbalschoenen door de jaren heen.
In 1970 droeg Engelsman Alan Ball de eerste witte voetbalschoenen ooit in het profvoetbal, gemaakt door het Deense merk Hummel. Plottwist: in werkelijkheid waren de schoenen niet van Hummel, maar van Adidas. Omdat de kwaliteit van de echte Hummel-schoenen Ball niet beviel, verfde Hummel, speciaal voor Ball, zwarte Adidasschoenen wit. De kenmerkende drei Streifen werden vervangen door twee pijlen, het logo van Hummel. De commentator van dienst tijdens de debuutwedstrijd van Balls revolutionaire schoenen, was niet onder de indruk; hij noemde de sterspeler van Everton ‘twinkle toes’ (‘fonkelteen’ of vrij vertaald: lichtvoetige diva). Ball, WK-winnaar in 1966, werd belachelijk gemaakt, maar de echt witte Hummels werden een hit. De volgende dag vlogen 12.000 paar over de toonbank.
Alan Ball in Goodison Park, het oude stadion van Everton, met zijn Hummels om zijn nek.
In de jaren zeventig en tachtig bleven gekleurde voetbalschoenen een no-go. Merken experimenteerden – met name tijdens WK’s – met accenten, maar durfden volledig gekleurde schoenen niet aan. In 1982 won keeper Dino Zoff met Italië het WK, met aan zijn voeten zwarte Lotto’s met gele accenten. Acht jaar later, tijdens het WK van 1990 in Italië, bracht het Italiaanse merk de zwart-groene „Lotto Stadio” uit – een volgende stap in de verkleuring van de voetbalschoen.
In de jaren negentig introduceerden met name Italiaanse sportmerken steeds vaker gekleurde schoenen. Het WK van 1994 in de VS was een kantelpunt. Roberto Baggio, sterspeler van Italië, droeg tijdens het toernooi blauwe Diadora’s, zij het niet in de finale. Op hetzelfde toernooi droeg de Belgische Enzo Scifo dezelfde Diadora’s in het rood, wat hem in de media op de kwalificatie „praalhans” en erger kwam te staan.
Clarence Seedorf in Toulouse in duel met de Joegoslaaf Dragan Stojkovic tijdens het WK in 1998.
Vier jaar later, in aanloop naar en op het WK van 1998 in Frankrijk, speelde Clarence Seedorf bij Oranje op oranje schoenen van Diadora. Ook dit leidde tot opgetrokken wenkbrauwen. Volgens Trouw trok Seedorf „om zijn sponsor te gerieven, nog eens een paar oranje schoenen” aan. „Vooral voor de rust viel Seedorf alleen door die schoenen op”, schreef de krant in februari dat jaar.
Het WK van 1998 vanuit marketingoogpunt evenwel niet het toernooi van Diadora, maar van Nike. In 1994 was Nike een onbelangrijke speler op het WK in eigen land. Nu sponsorde het twee grote landen: Nederland en titelhouder Brazilië. Daarbij stond de Braziliaanse Ronaldo – toen samen met de Franse Zinedine Zidane de beste speler ter wereld – bij Nike onder contract. Voor het WK ontwierp Nike een speciale schoen voor Ronaldo: de Mercurial. Hoewel het team van de Braziliaan de WK-finale van het Frankrijk van Zidane verloor, werd het beeld van een trieste Ronaldo met een zilveren medaille en zijn Mercurials om zijn nek dé foto van het toernooi.
Ronaldo kijkt voor zich uit na de verloren WK-finale tegen Frankrijk in Parijs.
Tien jaar later: gekleurde voetbalschoenen zijn anno 2008 alomtegenwoordig, en Nike besluit een stapje verder te gaan. In november brengen ze de eerste roze schoen op de markt: de ‘Nike Mercurial Vapor Pink Berry’. In de bijbehorende reclame schittert Franse buitenspeler Franck Ribéry met muziek uit Pink Panther op de achtergrond. In Engeland worden de schoenen voor het eerst gedragen door de Deense cultheld Niklas Bendtner. In zijn eerste wedstrijd op de ‘Berries’ scoort Bendtner de winnende goal. De volgende dag schrijven alle tabloids over de inmiddels notoire Nikes.
Niklas Bendtner – voor het eerst op de „Berries” – trekt eind 2008 zijn shirt uit nadat hij het winnende doelpunt heeft gemaakt tegen Dynamo Kyiv in Champions League.
En dan 2026. Tijdens dit WK lopen bijna alle spelers die onder contract staan bij Adidas, Nike, Puma, New Balance of Sketchers – het leeuwendeel – op roze voetbalschoenen. „Geen toeval natuurlijk”, zegt merkstrateeg en podcaster Perre van den Brink. Hij legt uit hoe (sport)merken doorgaans op dezelfde wijze keuzes maken. „Dit gaat via onderzoeksbureaus die ‘voorspellen’ welke kleuren komende jaren ’trending’ zullen zijn”, legt Van den Brink uit. Voor 2026 werd het felroze ‘Electric Fuchsia’ getipt. Op het veld springt de kleur snel in het oog door het contrast met de tenues en het gras.
Van den Brink betreurt deze homogeniteit. Volgens hem is dit een voorbeeld van de zogeheten „age of average”, waarin algoritmes bepalen wat succesvol zal zijn. „Vaak hebben deze algoritmes gelijk, waardoor iedereen ze gaat gebruiken om maximale winst te behalen”, zegt hij. „Maar zo verliezen we langzaam maar zeker diversiteit – niet alleen in het voetbal.”