Oorlog in Oekraïne Met drones herschrijft Kyiv de wetten van het slagveld en drukt het Moskou in het defensief. Na een succesvolle G7 arriveerde president Zelensky donderdag op het NAVO-hoofdkwartier, waar hij pleitte voor meer steun. „We hebben de middelen om Rusland op een pad te brengen waarbij diplomatie de enige keuze is.”
Volodymyr Zelensky ontmoet Ursula von der Leyen en António Costa, tijdens de G7-top in Evian-les-Bains, Frankrijk, afgelopen dinsdag.
Rookpluimen toonden afgelopen week onmiskenbaar aan dat Kyiv standhoudt in Poetins oorlog en dat het in staat is de gevechten per drone naar Moskou te brengen. De zwarte wolken boven de Russische hoofdstad waren een boodschap aan het Kremlin én aan de rest van wereld: Oekraïne slaat terug.
De spectaculaire drone-aanval was een represaille voor een Russisch bombardement op Kyiv waarbij het Holenklooster, UNESCO-erfgoed, in brand was gevlogen. „Als Oekraïne brandt, zal jouw Moskou branden”, postte president Volodymyr Zelensky in een appgroep voor journalisten waaruit Reuters citeerde. In een oorlog die inmiddels langer duurt dan WOI toont Oekraïne nog steeds strijdlust. Met drones herschrijft Kyiv de wetten van het slagveld en drukt het Moskou in het defensief.
Zelensky zelf was deze week weer eens op een diplomatieke tournee. Hij probeerde het ‘drone-effect’ te verzilveren aan vergadertafels met bondgenoten. Met dank aan de behendigheid van de Franse president Emmanuel Macron was hij eregast op de G7-top in Évian-les-Bains. De grote westerse industrielanden zegden Oekraïne gezamenlijk meer steun toe – óók president Donald Trump.
Met een staakt-het-vuren in Iran onder handbereik leek Trump weer meer oog te krijgen voor Zelensky’s strijd. De VS zijn voor Oekraïne nog steeds een onmisbare politieke bondgenoot, al heeft Washington de financiële steun voor Kyiv doorgeschoven naar Europa. Amerikaanse economische en politieke druk is essentieel om Moskou op de knieën te krijgen. In Frankrijk stelde Trump zich welwillend op, of die houding zich vertaalt in duurzame effectieve steun is afwachten.
Na een succesvolle G7 arriveerde Zelensky donderdag in Brussel. Op het NAVO-hoofdkwartier pleitte hij tijdens een bijeenkomst van de Contactgroep voor Oekraïne, de alliantie van 57 landen die Kyiv al jaren van wapens voorziet, voor meer steun. Zijn toon was dringend maar niet zonder zelfvertrouwen. „We hebben de middelen om Rusland op een pad te brengen waarbij diplomatie de enige keuze is.”
Tijdens de Iran-oorlog zijn de pogingen om via onderhandelingen tot een staakt-het-vuren te komen in het slop geraakt. De VS hebben Oekraïne lang onder druk gezet om concessies te doen, maar het kwam nooit tot een overeenkomst omdat Rusland wel deelnam aan gesprekken, maar niet serieus wilde onderhandelen. De VS leken hun bemiddelingsrol op te geven.
Terwijl de VS waren afgeleid in het Midden-Oosten, ging de oorlog in Oekraïne een nieuwe fase in. De positie van Oekraïne is nu beter dan een jaar geleden. Dit voorjaar wist de krijgsmacht grondgebied te heroveren op de Russen. De Oekraïense drones slaan diep toe in Rusland en raken de inkomstenbron van Rusland: olie. Oekraïne probeert bovendien het door Rusland geannexeerde schiereiland de Krim te isoleren door de logistieke militaire verbindingen aan te vallen.
De Oekraïense analist Mykola Bjeljeskov ziet dan ook „reden tot voorzichtig optimisme dit jaar”. Hij voert de technologische en tactische aanpassingen van Oekraïne, in combinatie met Europese financiering, aan als argument. „Daardoor is de situatie aan het front niet verder verslechterd.”
Al geeft Bjeljeskov toe dat Kostjantynivka in handen kan vallen van de Russen. De Oost-Oekraïense stad in de regio Donbas staat onder Russische aanvalsdruk en lijkt hetzelfde lot te ondergaan als Pokrovsk, de stad waar de Russen maandenlang grote verliezen leden, maar die ze uiteindelijk toch in handen kregen.
Mocht Kostjantynivka vallen, dan verwacht Bjeljeskov overigens niet dat dit de oorlogsverhoudingen verandert. „Het tempo van de Russische opmars, zelfs in de Donbas, is nu lager dan in dezelfde periode in 2025 of 2024. De Russische strategie op het slagveld is niet zo effectief als toen.”
Tegenslag op het slagveld in combinatie met economische problemen – de Russische economie heeft er de afgelopen oorlogsjaren nog nooit zo slecht voorgestaan – maken Poetins onderhandelingspositie er niet sterker op.
Tijdens de gesprekspauze tussen Washington en Moskou rijpte in Brussel het idee dat Europa een plek aan de onderhandelingstafel moet verwerven. Deze week lekte uit dat een naaste medewerker van Raadsvoorzitter António Costa contact had gelegd met Moskou. Grote Europese landen zien echter niets in een diplomatieke rol voor de EU. Donderdagavond maakten Macron en de Duitse kanselier Friedrich Merz op een Europese top duidelijk dat de zogeheten E3 – Frankrijk, Duitsland, Verenigd Koninkrijk – Europa het beste zou kunnen vertegenwoordigen.
Politiek getouwtrek over de vraag wie namens Europa mag spreken is in zekere zin prematuur omdat Rusland nog steeds geen enkel signaal heeft gegeven dat het al tot serieuze gesprekken bereid zou zijn. Als het zover komt, ligt het overigens voor de hand dat Europa aanschuift als bondgenoot van Oekraïne en niet als een onpartijdige gespreksleider.
Oekraïne zegt open te staan voor onderhandelingen. Na de aanval op Moskou, donderdag, schreef Zelensky op X: „Het is tijd dat de oorlog eindigt, en Rusland moet de nodige stappen zetten in de diplomatie.”
Kyiv heeft al eerder een bevriezing van het front geopperd. Poetin gaat daar niet op in en probeert grote concessies af te dwingen, zoals de volledige controle van de Donbas. „De uitdaging”, besluit Bjeljeskov, „is hoe het succes op het slagveld, plus de strategische aanvallen, zich zal vertalen in een besluit van Poetin om de agressie te staken. Hij heeft nooit fouten toegegeven ten opzichte van Oekraïne.”