Uit onderzoek naar 550 schouwrapporten blijkt dat achter geregistreerde zelfdodingen door vrouwen vaak mogelijke femicide schuilgaat. Dit zijn de drie belangrijkste bevindingen uit het onderzoek.
Wanneer een vrouw een niet-natuurlijke dood is gestorven, oordeelt de politie te vaak dat het gaat om suïcide of een ongeluk. In ten minste een kwart van de gevallen van zelfdoding lijkt huiselijk geweld een rol te spelen, en draagt een (ex-)partner mogelijk verantwoordelijkheid in de dood, constateert Marieke Liem, hoogleraar veiligheid en interventies, op basis van onderzoek naar 550 schouwrapporten.
De onderzoekers en Berte van Heemst, die zich als officier van justitie exclusief bezighoudt met huiselijk geweld, roepen op structureel en nauwkeuriger politie-onderzoek te doen naar signalen voor huiselijk geweld, zoals letsel, melding bij politie en huisarts, en verdachte doodsomstandigheden.
Drie bevindingen uit dit onderzoek.
1. Bij een kwart van de suïcidegevallen bij vrouwen speelt mogelijk huiselijk geweld een rol – en dat is een ondergrens.
Volgens een pilotstudie van Marieke Liem, hoogleraar veiligheid en interventies aan de Universiteit Leiden, naar 550 vrouwen in de regio Rijnmond die de afgelopen tien jaar volgens de politie zelfdoding pleegden, heeft een vierde van die vrouwen een geschiedenis van huiselijk geweld. Dit is een absolute ondergrens, omdat huiselijk geweld vaak niet wordt gemeld.
Uit onderzoek in het Verenigd Koninkrijk uit 2022, naar politiegegevens over zelfdoding in het graafschap Kent, bleek zelfs bij 30 procent sprake van een geschiedenis van huiselijk geweld.
2. Wanneer suïcide is gepleegd in een situatie van huiselijk geweld, zijn er verschillende scenario’s denkbaar waarin de (ex-)partner betrokken kan zijn bij de dood van het slachtoffer.
Het kan gaan om verborgen femicide: als er sprake is van moord of doodslag die door de dader is geënsceneerd als zelfdoding. Het is ook mogelijk dat een gewelddadige (ex-)partner het slachtoffer tot suïcide heeft gedwongen of daartoe onder druk heeft gezet. Een derde mogelijkheid is dat het slachtoffer suïcide als enige mogelijkheid zag om te ontsnappen aan het huiselijk geweld of de intieme terreur.
Ten slotte kan het huiselijk geweld een van de factoren zijn die heeft bijgedragen aan de beslissing om suïcide te plegen. Bijvoorbeeld: na langdurig huiselijk geweld gaat een vrouw alcohol of drugs gebruiken, wat leidt tot depressies, die uiteindelijk tot suïcide leiden.
In sommige gevallen kan de (ex-)partner die huiselijk geweld heeft gepleegd strafrechtelijk worden vervolgd.
Overigens hoeft de achtergrond van huiselijk geweld niet altijd de reden voor een suïcide te zijn. Een slachtoffer van huiselijk geweld kan ook suïcide plegen in een opwelling of door een psychose.
3. De signalen die kunnen wijzen op een misdrijf bij een niet-natuurlijk overlijden van vrouwen moeten beter worden herkend en standaard worden meegenomen in politieonderzoek.
Daarvoor pleit officier van justitie Berte van Heemst, die zich exclusief bezighoudt met huiselijk geweld. Zij wijst op tien indicatoren voor verdachte doodsomstandigheden, zoals een onverwachts sterven op jonge leeftijd, een eenzijdige beëindiging van een relatie, een verleden van huiselijk geweld of dwingende controle. De politie en het Openbaar Ministerie ‘moeten die indicatoren tussen de oren krijgen’, stelt Van Heemst, zodat deze altijd gecheckt kunnen worden bij een niet-natuurlijk overlijden van een vrouw.
Zo dienen politie en justitie ook extra alert te zijn in gevallen waarin het slachtoffer wordt gevonden door de huidige of vorige partner, die degene is die het slachtoffer het laatst levend heeft gezien, of wanneer de (ex-)partner de controle heeft gehad over de plek waar het slachtoffer is gevonden, voordat de politie ter plaatse was.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant