De meeste Nederlandse gemeenten zeggen de spreidingswet voor asielopvang uit te voeren, maar doen dat vaak met tegenzin. Uit een analyse van 212 coalitieakkoorden na de gemeenteraadsverkiezingen in maart blijkt dat slechts elf gemeenten openlijk verzet aankondigen tegen de wettelijke verplichting om asielzoekers op te vangen, al erkennen ook zij dat ze uiteindelijk niet onder de wet uitkomen.
In bijna alle akkoorden staat dat gemeenten willen meewerken, maar dan wel onder voorwaarden. Zo willen veel lokale besturen alleen kleinschalige, als "passend" omschreven opvanglocaties, en moet de omgeving volgens hen eerst inspraak krijgen. Sommige gemeenten stellen bovendien nadrukkelijk een voorkeur voor bepaalde groepen, zoals gezinnen met kinderen, en willen geen of minder alleenstaande mannen in de opvang.
Tegelijkertijd klinkt geregeld de klacht dat omliggende gemeenten te weinig doen, waardoor een deel van het land zwaarder wordt belast. Heerlen zegt bijvoorbeeld trots te zijn dat de gemeente aan de spreidingswet voldoet, maar ziet niets in uitbreiding van de opvangcapaciteit. In het coalitieakkoord staat dat extra plekken zouden betekenen dat gemeenten in de regio en daarbuiten "beloond" worden voor hun "gebrek aan solidariteit".
Een kleine groep gemeenten kiest voor openlijk verzet. Maassluis schrijft in het akkoord dat het bod aan opvangplaatsen "nul" zal zijn en dat de gemeente desnoods "de grenzen van de wet" opzoekt. Hardenberg, in conflict met het COA over de verlengde openstelling van het huidige azc, wil geen nieuwe asielzoekers opvangen en zegt "maximaal druk" te zetten om het bestaande centrum zo snel mogelijk te sluiten. Albrandswaard is in beroep gegaan tegen het aantal op te vangen asielzoekers en wijst op de tbs-kliniek in de gemeente als reden dat er al genoeg gebeurt; Borne denkt aan juridische stappen.
Opvallend is dat sommige gemeenten de spreidingswet juist gebruiken om het aantal opvangplekken omlaag te brengen. In Wassenaar staat nu een azc dat volgens de gemeente zes keer groter is dan de aantallen die de wet voor de plaats voorschrijft. In het akkoord staat dat na afloop van de huidige afspraken in 2028 wordt gestreefd naar een kleiner azc, met de "spreidingswetgetallen" als uitgangspunt om de leefbaarheid te vergroten en gevoelens van onveiligheid te verminderen. In tien coalitieakkoorden blijft de opvangkwestie geheel onbenoemd; het gaat daarbij vooral om kleine gemeenten of plaatsen die al voldoen aan de wettelijke norm.
Minister Van den Brink (Asiel en Migratie) schreef eind vorige maand alle gemeenten aan die geen of te weinig opvang bieden, met de vraag hoe zij de spreidingswet gaan uitvoeren. Volgens cijfers van zijn ministerie voldeden op dat moment 119 gemeenten aan de wet, 116 gedeeltelijk en 107 niet, terwijl 47 gemeenten helemaal niet reageerden. Van den Brink spreekt over een "gemengd beeld": sommige gemeenten zijn volgens hem blij met duidelijkheid, andere zeggen dat ze het nog niet voor elkaar krijgen maar er wel mee bezig zijn. Na de zomer worden concrete acties en deadlines afgesproken voor gemeenten zonder opvang, en maakt het ministerie ook openbaar welke gemeenten het nog laten afweten.
Afbeelding: Grok AI / FOK.nl
Source: Fok frontpage