Het gaat mentaal niet goed met meisjes en jonge vrouwen. Ze worstelen vaker dan voorheen met angst, depressies en prestatiedruk. Ook plegen ze dubbel zo vaak suïcide als twintig jaar geleden. De oorzaak is complex, maar het 'eindeloos herkauwen' van gevoelens lijkt niet mee te helpen.
Een kwart van de 18- tot 25-jarige vrouwen heeft psychische klachten. 43 procent van de meisjes in het voortgezet onderwijs heeft emotionele problemen. Spoedeisendehulpafdelingen zien anderhalf keer méér meisjes en jonge vrouwen na zelfbeschadiging of suïcidepogingen dan tien jaar geleden.
Het is een treurige opsomming, deze kleine greep statistieken uit onderzoeken van afgelopen jaren. De coronapandemie zorgde voor een piek aan mentale problemen, die daarna niet terugkeerden naar oude niveaus. Daarbij is het belangrijk om te benadrukken dat het met de meeste meisjes nog altijd 'gewoon' goed gaat. Maar dat neemt niet weg dat er reden is tot zorg.
Meisjes en jonge vrouwen hebben last van de 'hypernerveuze samenleving', vermoedt hoogleraar kinder- en jeugdpsychiatrie Robert Vermeiren tegenover NU.nl. Zo noemt de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving de Nederlandse maatschappij waarin prestatiedruk, versnelling en individualisme zijn doorgeschoten.
"Iedereen moet tegenwoordig het beste uit zichzelf halen en alles moet altijd sneller, dus we zitten in een ratrace die niemand kan winnen", legt Vermeiren uit.
"En de maatschappij draait veel meer om 'ik'." Tieners die hun identiteit nog aan het ontdekken zijn, stappen vanuit het beschermende gezin en de beschermende school de veeleisende maatschappij in, waarin iedereen het veel meer in z'n eentje moet zien te rooien dan vroeger. "Een groeiende groep jongeren is daar nog niet klaar voor", denkt Vermeiren. Meisjes worstelen meer dan jongens, blijkt uit deze grafiek:
"De wereld is complexer geworden", noemt Maryke Geerdink als een van de mogelijke oorzaken. Zij is klinisch psycholoog en hulpverleningsmanager bij 113 Zelfmoordpreventie.
"Kijk alleen al naar de enorme informatiedichtheid op sociale media. Oorlogen zijn van alle tijden, maar nu zie je realtime in full colour mensen lijden op je scherm. Door ergens bij stil te staan, verwerk je iets. Maar daar is geen tijd meer voor, alles komt aan de lopende band binnen."
Ook worden kinderen anders opgevoed, zegt Vermeiren. "Veel beschermder en minder zelfstandig. Ik liep als achtjarige kilometers alleen naar school, maar ouders zien tegenwoordig - deels terecht - veel meer risico's." Hij denkt dat die beschermde opvoeding kwetsbaarder maakt bij tegenslag.
Maar dat zijn toch factoren waar jongens en mannen evengoed mee te maken hebben? Hun mentale gezondheid gaat ook achteruit, maar minder hard dan bij meisjes en jonge vrouwen. Volgens de meeste zelfrapportagestatistieken, althans.
"We zien dat meisjes veel vaker benoemen dat ze zelfdodingsgedachten hebben, maar nog altijd plegen jongens en jonge mannen vaker suïcide dan meisjes en jonge vrouwen", vertelt Vermeiren.
"Jongens worden nog steeds heel erg opgevoed met ideeën over 'stoer zijn' en 'gevoelens wegstoppen'. Misschien dat jongens wel de wanhoop voelen, maar die niet uiten - tot ze 'plotseling' suïcide plegen."
"Er moet veel meer onderzoek worden gedaan naar het verschil", vindt Geerdink. Mogelijke risicofactor bij met name meisjes en jonge vrouwen is het zogeheten corumineren: eindeloos online met anderen blijven praten over nare gevoelens die elk van hen heeft.
Want terwijl ergens over praten doorgaans (het begin van) een oplossing is, kan een overdaad je ook verder de put in trekken. "Praten is doorgaans een heel goede copingstrategie", zegt Geerdink. "Als je goed op je eten kauwt, slik je het door en ga je verder. Maar corumineren is je ellende eindeloos 'herkauwen'."
"Er zijn groepen meiden die elkaar continu online opzoeken, hun nare gevoelens steeds delen en zich in elkaar herkennen. Vaak krijgen ze daar ook waardering voor van de anderen. Die waardering maakt ze kwetsbaar, want herstel van die emoties levert ze dan een verlies op."
86 procent van de jonge vrouwen die zich van het leven beroofden, kende iemand anders die bezig was met zelfdoding, vult hoofdonderzoeker Saskia Mérelle van 113 Zelfmoordpreventie aan. "Ze kunnen verstrikt raken in online community's waarin suïcidaal gedrag heel erg genormaliseerd en zelfs aangemoedigd wordt."
Terwijl jongeren moeten leren weerbaarder te worden, moeten volwassenen leren het gesprek aan te gaan, denkt Geerdink. "Hoe ga je er als ouder mee om als je kind denkt aan zelfdoding, maar er vervolgens niet over wil praten? Dat is ontzettend ingewikkeld."
Ook voor jeugdartsen, leraren en bijvoorbeeld trainers is er werk aan de winkel. "Er wordt algauw gedacht dat iemand naar de ggz moet, maar een aantal gesprekken met de decaan of de voetbaltrainer die regelmatig vraagt hoe het met je gaat, helpt al. Dan ontstaat er opluchting en ruimte voor oplossingen."
Heb je zelf het idee dat het slecht gaat met een jongere om je heen? "Neem dat onderbuikgevoel dan serieus", adviseert Geerdink. Stap over het ongemak heen en vraag hoe het met iemand gaat.
Oók als het bijvoorbeeld een jongen is die schijnbaar als grap vertelde dat-ie net zo goed een eind aan z'n leven kon maken. "Zeg dan: 'het was een grap, maar ik ben toch benieuwd…' En blijf ernaar vragen. Blijf die hand uitsteken, blijf aantonen dat je er voor diegene bent."
Source: Nu.nl algemeen