DEN HAAG - Al meer dan honderd jaar zit Foto Americaine aan de Wagenstraat in Den Haag. Vroeger vooral bekend van de fotostudio, maar tegenwoordig draaien ze grotendeels op het ontwikkelen van filmrolletjes en het maken van afdrukken. Want ondanks - of misschien juist wel vanwege - alle digitale camera's en mobiele telefoons, is analoge fotografie is weer helemaal terug. Het is zelfs zo druk dat de zaak binnenkort een derde locatie in gebruik neemt.
Bij Foto Americaine, met een geschiedenis die teruggaat tot zeker 1912 en wie weet nog wel langer, hadden ze de laatste machines voor analoge fotografie allang de deur uitgedaan. Rond 2007 kwamen de digitale fotocamera's opzetten en een paar jaar later de mobiele telefoons met ingebouwde camera.
'Het was niet meer rendabel, die machines moeten eigenlijk constant blijven draaien anders blijven de chemische middelen niet goed', legt manager Bento Smit (31) uit aan Omroep West. Hij begon acht jaar geleden aan een vakantiebaantje en is niet meer weggegaan bij de winkel.
De geschiedenis van eigenaar Taylan Akça (45) gaat iets langer terug: hij werkt al bijna dertig jaar in de winkel. Eerst naast zijn school, toen de zaak nog van zijn oom was. Later kwam zijn vader in de zaak en nu is hij de drijvende kracht. Samen met tien man personeel.
'Een jaar geleden werkten we nog met zijn drieën, alleen familieleden', vertelt Akça. Maar inmiddels is dat aantal dus ruim verdrievoudigd. 'En we hebben net nog iemand aangenomen, die begint binnenkort', zegt Smit.
Waarom hebben zij het zo druk? 'Een tijdje geleden hebben we een ontwikkelmachine overgenomen van een collega die met pensioen ging. We wilden het weer gaan proberen, omdat we zagen dat er markt in zat.' Taylan is dan ook een echte handelaar.
'Ik had op school altijd twee kluisjes. Eentje voor mijn boeken en ik had er eentje extra in onderhuur van een klasgenoot', lacht hij. 'Daarin lag handel. Spijkerbroeken, trainingspakken. Van die Aussies, en Cavello. Ik knutselde ook altijd aan fietsen die ik daarna verkocht en ik handelde in vuurwerk.'
Nog steeds is de Hagenaar met Turkse achtergrond een druk baasje. 'Hij werkt hier altijd tot laat. Hij is wel eens een keer om half vier 's nachts pas naar huis gegaan, omdat het zo druk was', vertelt manager Smit.
En dan is er ook nog de jacht op onderdelen. Akça: 'Mijn schuur thuis ligt vol onderdelen. Ik ben altijd op zoek naar tweedehands machines, omdat veel dingen niet meer te krijgen zijn. Of alleen van nieuwe, onbekende leveranciers. Dat levert altijd gedoe op. En ook de monteurs zijn inmiddels met pensioen, dus we doen alle reparaties zelf.'
Ook Bento moet eraan geloven. 'Ik heb weleens een complete printer schroefje voor schroefje uit elkaar getrokken, zodat we van twee weer één konden maken.' Waar komt toch die drive vandaan?
'Het is mooi om kunstenaars te kunnen ondersteunen in wat ze doen en ze te zien groeien. Je beseft je steeds weer dat het bij fotografie draait om samenwerking. Jonge fotografen zijn ook steeds vaker op zoek naar een plek waar ze iets kunnen leren, en dat is hier.'
En dat 'hier' wordt steeds uitgebreider, want binnenkort opent een derde locatie aan de Paviljoensgracht. 'Dat wordt een productieruimte', verklaart de eigenaar.
'En waar nu onze donkere kamer is, ergens in het midden tussen de twee andere vestigingen, moeten straks jonge mensen komen experimenten met foto's afdrukken. Die is nu alleen op afspraak geopend, maar we willen straks naar vijf dagen in de week open.'
Toch blijft een vraag knagen: het kan allemaal op je telefoon, een foto maken? 'Hoeveel foto's heb jij nog op je telefoon?' vraagt Taylan aan de verslaggever. Inderdaad, een heleboel, net als iedereen. 'Straks crasht je telefoon, of hij gaat kapot, of wordt misschien gestolen.'
'Mensen willen ook echt terug naar iets fysieks, merk ik', zegt Bento. 'Ik kan zo tien albums van vroeger uit de kast trekken, de generatie van nu mag blij zijn als ze thuis twee fotolijstjes hebben staan', zegt Taylan.
Toch is het een hoop gedoe, al die rolletjes en dan enveloppen met afdrukken die je moet komen ophalen? 'We bewaren ze standaard drie maanden, en maximaal een jaar. Meer ruimte hebben we niet, omdat we zo hard groeien. Vijf jaar geleden draaiden we 100 rolletjes per week, nu soms 250 per dag. Verwachten aan het einde van de zomervakantie op 300 te zitten.'
'We verkopen ze vooral aan jongeren, de meesten kopers zijn onder de veertig.' Inmiddels bestaat tachtig procent van de omzet uit de verkoop van rolletjes.'
Natuurlijk kun je die ook online bestellen, erkent Bento. 'Maar het ontwikkelen is echt een vak, dus mensen komen voor beide. Dit gaat nog veel verder groeien, door al die vluchtige toestanden op sociale media hebben mensen behoefte aan echte dingen.'
Beroepsorganisatie herkent dit beeld
Dat het analoog fotograferen terug van weggeweest is, merken ze ook bij de beroepsorganisatie voor professionele fotografen DuPho. 'Wij merken zeker dat analoge fotografie aan populariteit wint, onder met name jonge fotografen', zegt hun woordvoerder. Die zegt ook dat de verkoop van fotografische film sinds 2020 met 127 procent is gestegen. Daarnaast zijn volgens haar vorig jaar wereldwijd meer dan 300 nieuwe filmfotografielabs geopend.
'Belangrijker dan de cijfers is dat het patroon zich nu structureel doorzet: Kodak, Fujifilm en Pentax investeren actief in productiecapaciteit', zegt DuPho. En waarom dan die jongeren? Daarvoor worden meerdere redenen genoemd, zoals: 'Als tegenreactie op digitale verzadiging en AI-beelden. En 36 frames per rol en 15 euro ontwikkelkosten dwingen je tot nadenken. Dat is een vaardigheid die in digitaal verloren ging.'
En niet alleen het fotorolletje is terug, signaleren ze daar. 'Er is sprake van een bredere "slow living"-beweging. Vinyl, boekenclubs, vintage kleding, slow food, de generatie die hier het meest aan deelneemt, doet hetzelfde met fotografie.'
'Het gaat niet alleen om die socials, het is ook nostalgie. Een hang naar vroeger', zegt Taylan. En inderdaad, de meeste klanten zijn geboren in een tijd waarin de digitale camera al lang bestond, realiseren de twee zich. Waar komt dan toch die fascinatie vandaan?
'Het heeft iets magisch', zegt Smit. 'Als je voor het eerst in de donkere kamer een afdruk maakt en je ziet je beeld verschijnen in de chemie.' Maar het was toch ook een hoop gedoe met mislukte foto's, die soms overbelicht waren. En dat zag je dan pas in de winkel.
Met een analoge camera denk je meer na, blijkt dus ook in Den Haag. 'Met je telefoon is het klik, klik, klik.'
Bento: 'Ja, je merkt dat mensen het ook prettig vinden: één foto maken, klaar. Dat je er niet de hele dag mee rondloopt. Analoog is anders, dat geeft meer rust', constateert Taylan.
Voor geïnteresseerden hebben beide mannen nog wel een tip. 'Begin met zwart-wit', is hun belangrijkste advies. 'In zwart-wit kun je makkelijker leren ontwikkelen en printen. Je hebt het proces echt compleet in eigen hand.'
'En soms komen mensen met een camera die ze gevonden hebben op zolder. Wij leggen dan uit hoe het werkt. Dat vinden wij leuk, om iemand te zien groeien, dat maakt het echt de moeite waard', zegt de eigenaar.
'We hebben onszelf opnieuw moeten uitvinden in de filmontwikkeling, waarbij we diezelfde naam hoog proberen te houden die we veertig jaar gelden hadden in studiofotografie. Het heeft gelukkig goed uitgepakt, tot nu toe. Tja, honderd jaar bestaan kan niet zonder iets nieuws te proberen, dat blijkt', aldus Bento.
Source: Omroep West Den Haag