Van schilderend supertalent tot verrassende familie-opstelling. Dit zijn de interessantste exposities die nu in musea te zien zijn.
In het pikkedonker van de nacht is één kaars aangestoken. Het felle schijnsel verlicht het halfnaakte, iets onderuitgezakte lichaam van Jezus. Zijn gezicht wendt hij af, ogen gesloten. Grijnzend doemen zijn belagers op. Een doornenkroon hebben ze al op zijn hoofd gedrukt, nu proberen ze plagerig een houten stok in zijn handen te duwen. Je hóórt ze bijna honend lachen. ‘Heeft de koning van de Joden niet een scepter nodig?’
In het Centraal Museum in Utrecht hoor je nu écht een zacht, onheilspellend geroezemoes als je voor De bespotting van Christus (circa 1615) van Gerard van Honthorst staat. En ruik je licht de geur van rokerige kaars. Lees de recensie.
★★★★☆
Centraal Museum, Utrecht, t/m 13/9.
Industrieel ontwerper en interieurarchitect Kho Liang Ie (1927-1975) genoot nooit brede bekendheid in Nederland. Toch schreef De eerste vorm, een vakblad over industriële vormgeving, bij zijn overlijden: ‘Realiseren we ons wel dat hij de beste was?’
Een halve eeuw later heeft ‘de beste’ een museaal overzicht dat recht doet aan zijn visionaire blik op ruimtelijke vormgeving. De expositie Kho Liang Ie – Mid-Century Modernist in het Stedelijk Museum in Amsterdam is een eerbetoon aan de man die met een selecte groep designers na de oorlog Nederland een nieuwe tijd binnen tilde. Lees de recensie.
★★★★☆
Stedelijk Museum Amsterdam, t/m 18/10.
Wie naar een overzichtstentoonstelling van een kunstenaar gaat, zal vanzelf consistentie zoeken. Succes daarmee, in het Drents Museum. Want de kunst van Amrita Sher-Gil (1913-1941) is stilistisch zo wijdvertakt dat het alleen al daarin een brutale uitdaging van de kunstgeschiedenis is.
Wat moet de kunstwereld met een in Hongarije geboren, half Indiaas supertalent dat zich in Parijs liet scholen vanaf haar 16de, prijzen won, toen toch koos voor een leven in India, daar met haar moderne werk opnieuw geprezen werd en vervolgens piepjong stierf, een verbluffend maar onaf oeuvre achterlatend? Lees de recensie.
★★★★☆
Drents Museum, Assen, t/m 20/9.
Dat Carrie Mae Weems zelf de audiotour insprak die de bezoeker door haar tentoonstelling in het Fotomuseum in Antwerpen, is bij nader inzien hartstikke logisch. De Amerikaanse kunstenaar, inmiddels 73 jaar oud, ziet zichzelf als belangrijk referentiepunt in de geschiedenis van zwarte mensen in de Verenigde Staten en hun rol in de beeldende kunst.
The Heart of the Matter biedt een overzicht van het werk van Weems, die al ruim drie decennia bouwt aan haar oeuvre. Voor een meerderheid van het publiek is het wellicht de eerste kennismaking met de kunstenaar, die ondanks haar trackrecord niet alom bekend is. Lees de recensie.
★★★★☆
In Fomu, Antwerpen. T/m 23/8.
Letizia Battaglia (1935-2022) uit Palermo mag de geschiedenis ingaan als de voornaamste fotograaf van de bloedige maffiaoorlogen van de jaren zeventig en tachtig, maar haar hart lag toch ook bij de kinderen, vooral de meisjes in de straten van de stad. Kwetsbaar, verloren én hartstochtelijk, zoals zij zichzelf herinnerde van haar kinderjaren in Palermo.
In een interview zei ze: ‘Die kleine meisjes, de dromen van die meisjes, blijven me ontroeren. Ik bleef zoeken naar die droom, over liefde, over een prachtige toekomst, avonturen, vrede, vrijheid en schoonheid.’ Lees de recensie.
★★★★☆
Fotomuseum Den Haag, t/m 23/8.
Het klinkt stom: is er voor het eerst een performance in het Nederlandse paviljoen op de Biënnale van Venetië, hoop ik zo gauw die begint dat die snel weer ophoudt. Maar precies zo is het bedoeld. Wat kunstenaar Dries Verhoeven en curator Rieke Vos de bezoeker aandoen is radicaal onaardig.
Ze traden niet in detail in de interviews voorafgaand aan de tentoonstelling, maar een paar ingrediënten waren bekend. Het vertrouwde Rietveldpaviljoen in de Giardini is uitgerust met steunberen en rolluiken. Er mogen maximaal honderd mensen naar binnen, dan sluit het paviljoen zich langzaam en staat er iets te gebeuren. Telefoons uit, aandacht erbij. Lees de recensie.
★★★★☆
Nederlands Paviljoen, Giardini, Biënnale van Venetië, t/m 22/11.
Het is een sterk uitgangspunt, de zinsnede aan het begin van de tentoonstelling over Yves Klein (1928-1962) en zijn verwanten in het Stedelijk Museum Schiedam. Namelijk dat de expositie laat zien ‘hoe het talent van een wereldberoemd kunstenaar mede het resultaat is van de artistieke verrichtingen van een familie waarvan hij deel uitmaakte’.
Kortom, je zou je, wandelend door de zalen, moeten afvragen of het kunstenaarschap van de Franse beroemdheid een kwestie is van nature, nurture, beide, of toch gewoon van Yves’ eigen, hoogstpersoonlijke, onversneden individualiteit? Lees de recensie.
★★★★☆
Stedelijk Museum Schiedam, t/m 25/10.
Van alle kunstenaars uit de 17de eeuw is Jan Steen (1626-1679) de minst serieuze, mafste en daarmee voor moderne ogen de minst artistieke. Zo werd hij ook lang beschreven: als een kroegbaas die het schilderen er zo’n beetje bijdeed. Knap gemaakt die schilderijen, maar niet hoogstaand.
Steens reputatie heeft geen echte dieptepunten gekend, maar hij is ook nooit heilig verklaard, zoals Rembrandt en Van Gogh. Vierhonderd jaar geleden werd Steen in Leiden geboren en dat wordt daar nu gevierd in museum De Lakenhal. Lees de recensie.
★★★★☆
Lakenhal, Leiden, t/m 23/8.
De Nederlandse amateurantropoloog Paul Julien (1901-2001) maakte vorige eeuw vele expedities naar Afrika. Ter plekke filmde hij zichzelf terwijl hij de lokale bevolking aan pseudowetenschappelijk onderzoek onderwierp.
Het zijn verstikkende beelden. Maar zie wat de Portugese kunstenares Paula Albuquerque ermee doet, in een van de scènes uit haar video-installatie Becoming Opaque: voortdurend laat ze kakelbonte stromen pixels los op Juliens praktijken, als een digitale vloedgolf. Becoming Opaque is een van de opvallendste werken van de expositie Eye(s) Open, nu te zien in Eye. Lees de recensie.
★★★★☆
Filmmuseum Eye, Amsterdam, t/m 6/9.
Pontificaal in een museumzaal staat een slordig, half opgemaakt bed. De lakens en kussens zijn vergeeld, ondergoed lijkt er achteloos op gesmeten. Ernaast, op een donkerblauw kleedje, liggen pantoffels, een knuffel en talloze rommeltjes.
We verdringen ons bij een van de bekendste Britse kunstwerken aller tijden, in 2014 geveild voor omgerekend zo’n 3 miljoen euro: My Bed van Tracey Emin uit 1998. Ooit goed voor een kunstschandaal, nu pronkstuk op een cultureel evenement van jewelste: het uitgebreide retrospectief van Tracey Emin, getiteld A Second Life. Lees de recensie.
★★★★☆
Tate Modern, Londen, t/m 31/8.
Pas vijftien jaar is de Amersfoortse Carla Kogelman (64) fotograaf, een relatief korte periode waarin ze al snel grote prijzen won bij De Zilveren Camera en World Press Photo. Afkomstig uit de theaterwereld ontpopte ze zich als documentairefotograaf met een warme en geduldige blik.
Ze weet, zo valt bij al haar werk op, een grote vertrouwensband met mensen op te bouwen, ook al omdat ze hen vaak jarenlang volgt. Die vasthoudendheid resulteert in intieme beelden die getuigen van de eigenheid en authenticiteit van, vooral, de kinderen in haar werk. Lees de recensie.
★★★★☆
Museum Flehite, Amersfoort, t/m 30/8.
‘Hip Hop Is’ in het Groninger Museum laat zien hoe de beeldtaal van hiphop de beeldende kunsten beïnvloedde. In zalen die zowel kleurrijk en stijlvol als een beetje duister zijn, zien we de hiphopcultuur oprukken in de beeldende kunst. Vanaf het begin, want de schilderkunst (graffiti) en dans (breakdance) van de hiphopcultuur schoten buiten de VS vaak eerder wortel dan het muziekgenre zelf.
Muziek? Die is er zeker wel, maar wordt zelden zo dominant als je wellicht zou verwachten, ook niet in de eerste zaal waar 840 Nederlandse platenhoezen uit het Dutch Hiphop Archive hangen. Zelfs hier is hiphop voor één keer primair muziek om naar te kijken. Lees de recensie.
★★★★☆
Groninger Museum, Groningen, t/m 16/8
Elke week kiest de kunstredactie een opvallend kunstwerk dat nu in een expositie is te zien.
Deze week waren we in Apeldoorn, waar in de tuin een bijzondere hut staat die is gemaakt door Rob Voerman.
‘Moet je nou kijken hier!’, roept de vrouw met wie ik in het kunstwerk van Rob Voerman (60) sta. ‘Het lekt!’ Achter haar komt een tweede bezoeker de houten installatie binnen. ‘Vind je het gek?’, zegt ze. Ze wijst naar het dak: planken van verschillende soorten en maten zijn kriskras over elkaar heen getimmerd. Door gaten en kieren komt regen naar binnen. Lees Kunstwerk van de week.
Vorige week waren we in Amsterdam voor een hypnotiserend kunstwerk gemaakt door Zoro Feigl.
Het druipt eindeloos, klinkt alsof het uit een sprookje komt en lijkt wel een psychedelische trip. Rara, wat is dat? Dat is het kunstwerk Unicorn van de Amsterdamse kunstenaar Zoro Feigl, te zien in zijn solo-expositie How Water Grows. Langs een band die met een motortje omhoog wordt getrokken, druppelt een schitterende, glitterende vloeistof naar beneden, in de prachtigste vormen en patronen. Zou het echt vloeibare eenhoorn zijn? Het nodigt in elk geval uit om er uren naar te kijken, zo hypnotiserend is het. Lees Kunstwerk van de week.
Over dit overzicht: de kunstredactie maakt een selectie uit de meest positief besproken tentoonstellingen en de rubriek Kunstwerk van de Week.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant