Mannen met een latente kinderwens mogen luider van zich laten horen. We hebben ze nodig om het geboortecijfer omhoog te krikken en om het patriarchaat van binnenuit te ontmantelen.
‘Vaders krijgen te weinig ruimte voor hun invulling van het vaderschap’, zei Howard Komproe vorig jaar op Vaderdag tegen me in een NPO Blend-radio-interview. Daarin geef ik hem groot gelijk. Niet alleen krijgen vaders steevast te weinig ruimte om hun vaderrol te cultiveren, steeds minder mannen worden vader.
Vaderdag is wat mij betreft een beter moment om stil te staan bij de dalende geboortecijfers dan Moederdag. Overal staan politici klaar met bonussen en regelingen om vrouwen tot baren te bewegen. Hongarije belooft moeders van vier kinderen levenslang geen belasting, Trump stelt moedermedailles voor en Macron biedt jongeren vanaf hun 20ste een vruchtbaarheidscheck. Maar overal betreft het windowdressing: het patriarchale systeem blijft intact.
Over de auteur
Evelien de Jong is cultuurwetenschapper en coach voor vrouwen met een kinderwens.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
De documentaire Hoeksteen van de samenleving van Juul op den Kamp (2026, NPO) toont overzichtelijk en genadeloos waarom dat niet werkt. Kinderen ontstaan niet langer vanzelf als bekroning op de liefde. De keuze ervoor wordt bewust en weloverwogen gemaakt en is zo lastig vanwege de manier waarop het ouderschap is ingericht. De offers die van vrouwen worden gevraagd zijn buitenproportioneel en de baten lijken vaders niet te bereiken.
Twee jaar geleden betoogde ik op deze plek dat twijfelende vrouwen liever vader dan moeder worden. Niet omdat ze het kind niet willen, maar omdat ze het takenpakket van een moeder niet willen. De vaderrol is aantrekkelijker: een carrière die doorloopt, geen babyboete maar een babybonus, en niemand die vraagt om naast betaald werk ook onbetaald gezinsmanager, huishoudster en mantelzorger te zijn.
Wat de geboortecijfermaatregelen missen, is systeemverandering en het activeren van potentiële papa’s. Politici proberen vrouwen te verleiden tot het moederschap met euro’s en een versleten ideaalbeeld verpakt in een tradwife-verhaaltje. Maar zolang voor de een het ouderschap te licht is en voor de ander loodzwaar, blijft kiezen voor een kind een rekensom. Een rekensom die vaak negatief uitvalt. Dat verandert niet door de vrouw nog wat meer te verleiden. Dat verandert door mannen ruimte te laten innemen.
De overheid kan potentiële papa’s benaderen: een slimme gast draagt zijn deel van de zorglast. Of: het is een gelukkige man die veel knuffelen kan. Onderzoek wat wensvaders nodig hebben om hun latente kinderwens tot bloei te laten komen. Waarschijnlijk meer zorgverlof, betaalbare woonruimte en een systeemverandering die het mogelijk maakt om taken thuis gelijkwaardig te verdelen. Want 58 procent van de stellen geeft aan dat te willen, maar van de ouders lukt het slechts 9 procent.
Mannen zijn een essentieel onderdeel van het dalende geboortecijfer en het missende puzzelstukje in beleid dat ouderschap mogelijk maakt. Vrouwen zijn standaard het eerste aanspreekpunt, alsof het hebben van een baarmoeder verplicht tot het grootbrengen van een volk. Maar dat is een verzonnen afspraak en die afspraak doet mannen net zo tekort als vrouwen. Ze maakt van de vader een gast in zijn eigen gezin. Iemand die het geld mag binnenbrengen en daar een papadag voor terugkrijgt.
Door mijn werk weet ik dat er mannen bestaan met een kinderwens die zich nu nog stilhouden. Vaders die het vaderschap graag zouden cultiveren, maar daar geen ruimte voor voelen. Een kersverse papa vertelde me dat het vaderschap hem veel beter bevalt dan hij vooraf had gedacht. ‘Het is verrijkend, ik ben er goed in en ik vind het leuk.’ Toen ik hem vroeg of hij deze kennis ook actief uitdraagt, was zijn antwoord: ‘Nee, dat doe ik niet. Geen idee waarom niet.’ Dat is een gemiste kans; geef deze man een megafoon.
Overigens hoeft van mij het geboortecijfer niet omhoog. Het is een groot recht om weloverwogen te kunnen beslissen over het ouderschap. Kies voor een leven zonder kind als dat het beste bij jou past. Het is een persoonlijke keuze, maar de context waarin je die keuze maakt, is door de politiek bepaald. Zolang een vrouw met de keuze voor een kind de rekening krijgt gepresenteerd en de vader met felicitaties wordt afgescheept, kiest niemand werkelijk vrij. Het beste cadeau voor Vaderdag 2026 is een megafoon voor potentiële papa’s.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant