Plannen om flinke delen van de Waddeneilanden voor mensen af te sluiten zijn eilandbewoners in het verkeerde keelgat geschoten. Ze hebben daarom een grote tegenbeweging opgezet. "De schoonheid van de natuur waardeer je alleen als je die zelf kunt zien."
Ineens rolt een traan over de wang van Marloes Fopma, en haar stem breekt. Ze kijkt naar Terschelling, terwijl ze zit op het kunstwerk De Streken, dat in de Waddenzee ligt. "Het is me zo dierbaar. Ik voel echt liefde voor het gebied."
De veertigjarige Fopma woont al haar hele leven op Terschelling en noemt zichzelf "verhalenjutter". Ze heeft boeken over de Wadden geschreven en neemt toeristen mee de Terschellingse duinen in, om ze verhalen over het eiland te vertellen.
Samen met bewoners van andere Waddeneilanden richtte ze onlangs de stichting Wij zijn de Wadden op. Ze hopen conceptplannen om grote delen van de Waddeneilanden voor mensen af te sluiten te kunnen stoppen.
Die voorzichtige plannen komen uit de koker van Rijkswaterstaat. Dat onderzoekt of het een optie is om grote delen van de Wadden af te sluiten. Die ingrijpende maatregelen zouden vogels die in die gebieden broeden meer rust moeten geven.
Dat is nodig omdat uit recente onderzoeken blijkt dat de natuur op de Wadden er niet altijd goed voor staat. De maatregelen zouden ingaan vanaf begin 2029, als de nieuwe beheerplannen van het Natura 2000-gebied ingaan.
Al sinds 2024 kijkt Rijkswaterstaat naar manieren waarop de dienst de natuur op de Wadden kan verbeteren. Een paar maanden terug hield de dienst meerdere informatiebijeenkomsten op de Waddeneilanden om duidelijk te maken naar welke opties gekeken wordt.
Tijdens die bijeenkomsten toonde Rijkswaterstaat kaartjes waarop getekend was hoe grote gebieden het hele jaar afgesloten zouden worden voor mensen. Niet alleen voor toeristen, maar ook voor eilandbewoners zelf.
Het ging onder meer om de Boschplaat op Terschelling (te zien op de foto boven dit artikel), de Vliehors op Vlieland en de Slufter op Texel (te zien op de foto hieronder). Een woordvoerder van Rijkswaterstaat wil de gebieden niet bevestigen. "Er zijn tientallen gebieden in het hele Waddengebied waarnaar gekeken wordt", zegt hij.
De bedoeling van Rijkswaterstaat was om duidelijk te maken dat nog niets vaststaat en dat het afsluiten van flinke delen van de Waddennatuur slechts een optie is. Maar tijdens de bijeenkomst op Terschelling ging dat niet goed, erkent de woordvoerder.
"Er zijn kaartjes zonder context verspreid. We hadden veel beter uit kunnen leggen hoe de situatie in elkaar zit. Dat had anders gekund. Natuurlijk balen we daarvan."
Het leidde tot de oprichting van Wij zijn de Wadden. Op alle Waddeneilanden hangen vlaggen en posters met daarop de tekst "Vrije vogels, gekooide mensen". Het is een leus die stamt uit de jaren tachtig, toen de eilanders ook al bang waren door overheidsregels hun vrijheid te verliezen.
Nu is er opnieuw die angst, zegt Fopma. Ze noemt als voorbeelden strandjutten, pieren steken, met een boot droogvallen op het wad (zoals je hieronder kunt zien) en in de stilte wandelen door grote gebieden als de Boschplaat.
Het zijn gebruiken die van generatie op generatie zijn doorgegeven. Dat verliezen raakt de eilanders in wie ze zijn. "Het heeft te maken met het gevoel van vrijheid. Dat begint al als je op de boot naar de eilanden zit. De schoonheid van de natuur ga je ook meer waarderen als je het zelf kunt zien", benadrukt de Terschellingse.
Daarnaast steekt het dat grote projecten die de natuur beschadigen wel doorgaan. Zoutwinning, een stroomkabel die onder Schiermonnikoog wordt doorgetrokken en afvalwater dat op de Waddenzee wordt geloosd.
"Heel wonderlijk dat we het daar niet over hebben, maar wel over wandelaars in een gebied. We moeten het echt over de grote vervuilers gaan hebben", vindt Fopma.
De vrees is ook dat toeristen wegblijven als grote delen van de Wadden niet meer toegankelijk zijn. De eilandbewoners zijn voor hun inkomsten voor een groot deel afhankelijk van het toerisme.
Rijkswaterstaat verzekert dat het zover niet komt. "De Boschplaat of de Vliehors worden niet het hele jaar volledig afgesloten. Dat kan ook niet. Er zijn nog steeds allerlei mensen die daar activiteiten hebben en erop handhaven is lastig. Die gebieden zullen altijd door de mens gebruikt worden."
De komende maanden gaat Rijkswaterstaat door met het voeren van gesprekken, waar uiteindelijk een conceptplan komt. Daar kan bezwaar tegen worden gemaakt en uiteindelijk beslissen meerdere partijen, waaronder provincies en de minister, over de toekomst van de natuur op de Wadden.
Fopma hoopt vooral dat eilanders mogen meepraten over die toekomst. "Het is wel vaker zo dat dingen over het Waddengebied worden beslist door mensen die er niet wonen. Nu is het genoeg geweest. Wíj zijn de stem van de eilanden."
Source: Nu.nl algemeen