Waarom voert Israël ondanks het staakt-het-vuren met het pro-Iraanse Hezbollah toch weer aanvallen uit in het zuiden van Libanon? Correspondent Jenne Jan Holtland duidt de onstuimige onderhandelingen vanuit Jordanië.
is verslaggever van de Volkskrant.
Ha Jenne Jan, het staakt-het-vuren was pas net van start gegaan en Israël voerde alweer aanvallen uit. Hoe valt dat te rijmen?
‘Om dat te begrijpen moeten we eerst een stapje terug, naar de deal die Amerika en Iran woensdag sloten. Alleen al in de eerste paragraaf daarvan wordt Libanon drie keer genoemd. Het vechten daar moet stoppen, staat er, en dat niet alleen: de ‘territoriale soevereiniteit’ van Libanon moet worden gerespecteerd. Dat betekent dat Israël zich volgens dit akkoord militair zou moeten terugtrekken uit de gebieden die het al sinds eind 2024 bezet.
‘Maar Israël heeft meteen laten weten zich niet gebonden te voelen, omdat het niet aan tafel zat. De lezing van Netanyahu en zijn ultrarechtse kabinet is: wat wij in het zuiden van Libanon doen, heeft niets te maken met de onderhandelingen tussen de VS en Iran.
‘En toen werd dat staakt-het-vuren tussen Israël en Hezbollah vrijdag plotseling afgekondigd door de Amerikanen. Waarschijnlijk onder druk van Iran, dat weigert verder te praten over een nucleair verdrag met Amerika als de eerste paragraaf van het akkoord niet wordt gerespecteerd.’
En Israël grijpt die houding van Iran aan om het akkoord te torpederen?
‘Israël speelt daar een spelletje mee. Een aantal legerleiders zei bijvoorbeeld: wij willen best meedoen met een staakt-het-vuren, mits Hezbollah ook stopt. Ze wijzen naar elkaar.
‘Vrijdagavond, vlak na het ingaan van het staakt-het-vuren, was wat dat betreft wel een veelzeggend moment. Israël wilde op het laatste moment nog wat terreinwinst boeken, in de buurt van de stad Nabatieh. Het lijkt erop dat Hezbollah toen terug heeft geschoten, onder het mom van: wij gaan niet akkoord met landjepik door Israël. Maar je kunt je voorstellen dat dat precies is waar de Israëliërs op hoopten.’
‘We weten natuurlijk niet precies wat de situatie is in het zuiden van Libanon, maar op basis van wat ik nu lees en hoor, lijkt het erop dat het gros van de schendingen van het staakt-het-vuren van Israël komt. Wat Hezbollah precies terug doet, kan ik niet goed overzien. Maar ze hoeven maar een keer iets af te vuren zodat Israël kan zeggen: wij verdedigen ons.’
Is dat terugslaan van Hezbollah met instemming van de Iraniërs, denk je? Ik kan me voorstellen dat zij Israël dat excuus niet gunnen.
‘Dat weten we niet, maar de banden tussen Iran en Hezbollah zijn zo nauw – ik kan me niet voorstellen dat die aanvallen níét door Iran gecoördineerd worden. Zeker sinds de dood van Hezbollah-leider Hassan Nasrallah twee jaar geleden, door een Israëlisch bombardement, heeft de Iraanse Revolutionaire Garde een groot deel van de controle overgenomen bij Hezbollah.’
Iran kondigde zaterdag zelfs aan de Straat van Hormuz weer te sluiten. Is het niet riskant voor Iran om omwille van de verhoudingen in Libanon dit akkoord met de VS op het spel te zetten?
‘Amerika staat zwak en de Iraniërs voelen dat ze iets kunnen vragen – ze hebben de oorlog natuurlijk min of meer gewonnen en zien dit als een buitenkans om hun netwerk te versterken. Hezbollah is verreweg de sterkste militie die ze hebben. Ze hebben die groepering in veertig jaar opgebouwd met wapens, trainingen en geld. Dus ze zien dit als hun kans om die investering te benutten en de machtsverhouding in de regio te veranderen.
‘Ze hopen Israël in de tang te nemen. Maar dat kan uiteindelijk zeker overmoed blijken. Veel Iran-kenners waarschuwen daar vanaf het begin van de oorlog al voor. En het zou kunnen dat het Israël de komende weken lukt om dit akkoord op te blazen. Als dat land z’n poot maar lang genoeg stijf houdt, zegt Iran op gegeven moment: we zijn er klaar mee, we gaan Israël weer bombarderen.’
Welke middelen hebben de VS om toch nog grip op Israël te krijgen?
‘Trump kan natuurlijk dreigen met sancties, maar uiteindelijk durven Amerikaanse presidenten het tot nu toe niet aan die ook in te zetten. En ook Trump zal het waarschijnlijk niet aandurven, zeker met de tussentijdse verkiezingen in Amerika in november.
‘Op dit moment laat vooral vicepresident JD Vance van zich horen, in interviews, persverklaringen en podcasts. ‘You can’t just kill your way out of every national security problem’, zei hij bijvoorbeeld. En dat Trump het enige staatshoofd is dat op dit moment nog sympathie heeft voor Israël. Dat zijn duidelijke woorden, maar het blijft tot nu toe bij woorden.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant