Wellness Tijdens het finaleweekend van het NK show-opgieten zetten saunameesters met licht, geluid en geur een hele voorstelling neer binnen een kwartier. Net het theater, maar dan in een gloeiend hete cabine en voor een naakt publiek.
Deelnemer van het NK Aufguss Rico van der Linden (rechts) bouwt met zijn crew op voor de show.
‘Fijn dat je er bent. Jouw magische ontspanning begint over 500 meter.” Op een broeierige ochtend rijden auto’s vol saunaliefhebbers langs het welkomstbord richting Thermen Berendonck. In dit wellnesscentrum in de buurt van Nijmegen was zaterdag de tweede finaledag van het Aufguss NK: de Nederlandse kwalificatiewedstrijd voor de wereldkampioenschappen show-opgietingen.
Een opgieting is een ritueel waarbij de saunameester water met aromatische oliën over de ‘saunakachel’ (vakjargon voor ‘gloeiend hete stenen’) giet. Met een handdoek of waaier wuift de saunameester de warme lucht die van de kachel opstijgt richting de bezoekers. Vaak gebeurt dat in drie rondes, met drie verschillende geuren. Bij elke ronde stijgt de temperatuur in de cabine.
De meeste Nederlandse sauna’s bieden tegenwoordig opgietingen aan, al dan niet met thema waarop geuren en muziek aansluiten. Maar de Champions League van het opgieten is de ‘Aufguss’ of show-opgieting. „Het is een hele voorstelling binnen vijftien minuten,” vertelt juryvoorzitter Eric Humme (55). „Muziek, geluidseffecten, lichtshows, kostuums en saunameesters die acteren – je hebt echt het idee dat je in het theater zit.” Een heel heet theater, dat wel. „Maar het publiek hier komt voor entertainment.”
Dat publiek is zonder uitzondering naakt, het blijft immers een sauna. Ook de verslaggever van NRC wordt geacht de shows ontkleed bij te wonen. Het went snel. „Voor ons is dat aspect ook heel gewoon,” zegt Humme. „Soms is het zelfs vreemder om iemand uit de ‘Aufguss-family’”, zoals ze het noemen, „mét kleding te zien”.
Humme, die tot voor kort samen met zijn vrouw een eigen wellnesscentrum in Friesland had, heeft het show-opgieten in Nederland zien opkomen. „Dit was twintig jaar geleden ondenkbaar. Toen kwam de saunameester met drie emmertjes water met een geurstof op ethanol-basis de sauna in, gewoon in een shirtje en hamamrokje en alles moest in stilte.”
Inmiddels is Nederland volgens Humme „een sterk Aufguss-land” geworden dat het goed doet bij internationale competities. Thermen organiseert in drie vestigingen dagelijks shows en alle opgietingen tijdens het finaleweekend, dat georganiseerd wordt door de Vereniging van Nederlandse Sauna en Wellness Bedrijven (VNSWB), zijn uitverkocht.
In de jurytent staan grote kannen ijskoud water op tafel, in de hoek loeit een enorme ventilator. De zeven juryleden, grotendeels oud-opgieters, zitten achter laptops en vullen geconcentreerd een excel-bestand in. Ze geven de saunameesters scores op categorieën zoals uithoudingsvermogen, handdoektechniek („de klassieke basis moet goed zijn”), ‘thermal comfort’ en storyline.
De jurytent op het NK Aufguss in Thermen Berendonck, met rechts-vooraan voorzitter Eric Humme. Op tafel liggen ‘saunahoeden’, die het hoofd van de drager beschermen tegen de extreme hitte in de cabine.
De wedstrijd vindt plaats in het opgiettheater, waar honderdzestig mensen in passen: een grote ronde blokhut met in het midden een plateau vol hete stenen. Daaromheen staan banken, verdeeld over vier niveaus. De begintemperatuur is zo’n 80 graden en per bank die je omhoog gaat komt daar tussen de 5 en de 10 graden bij. Doorgewinterde saunagangers zitten bovenin, voor NRC is een handdoekje op de onderste rij klaargelegd.
Publieksfavorieten zijn Sigrid van Rijswijk en Job Verheijen (beiden 26). Van Rijswijk, die theater studeerde, won al drie keer een wereldkampioenschap Aufguss. Verheijen doet voor het eerst mee met een wedstrijd. Maar hij is niet nieuw in ‘het wereldje’. Het stel kent elkaar vanuit een andere Thermen-vestiging, waar zij opgietingen deed en hij achter de bar stond. Samen runnen ze nu een bedrijf dat opgiet-trainingen geeft en shows ontwerpt.
Sigrid van Rijswijk en Job Verheijen worden voorafgaand aan hun optreden gefotografeerd. Het stel kent elkaar van hun werk bij een Thermen-resort.
Personeel maant de bezoekers om goed aan te schuiven en als iedereen zit, wordt een wave geïnitieerd. De spot staat op een klein podium waar een huiselijk decor is opgesteld. Van Rijswijk en Verheijen komen binnen, volledig gekleed in jaren vijftigstijl. Verheijen hangt zijn jas aan de kapstok, terwijl het zweet al van de lijven van de toeschouwers afdruipt.
Er volgt een sierlijke choreografie met handdoeken die in de lucht worden (over)gegooid en gedraaid. Het stel zwiert door de ruimte, terwijl de temperatuur oploopt. Om de paar minuten gooien ze water en ijsballen op de hete kolen. Het ruikt naar vanille, tonkaboon en palo santo. Intussen vertellen ze in korte dialogen ondersteund door videobeelden een dystopisch verhaal over experimentele pillen waarmee een man zijn vrouw onder controle (en in de keuken) houdt.
Saunameester Sigrid van Rijswijk koelt nog even haar voeten voor ze aan haar show begint.
Er komt veel kijken bij een show, vertelt het stel als ze afgekoeld zijn. Van Rijswijk en Verheijen hebben alles zelf gemaakt, van het lichtplan en de video’s die geprojecteerd werden tot de kostuums en de waaiers waarmee ze de hete lucht verdelen. De voorbereidingen duren maanden, hun handdoektechnieken oefenen ze elke dag. „Het wordt een soort muscle memory,” zegt Van Rijswijk. „Dat moet ook wel, want dan pas kan je contact maken met het publiek.”
‘First-timer’ Rico van der Linden (38) is het ook niet meegevallen hoeveel werk het allemaal is. Samen met Carline van de Heuvel (39) en Rene Duits (38) (wel ‘Aufgussveteranen’) doet hij mee. ”Wij zijn alle drie een beetje gekkies”, zegt Van der Linden. Daarom is het een grappige show geworden over ruziënde broers en een zus, een nep-begrafenis, een erfenis en IKEA.
IKEA? Ja, een van de aroma’s is die van Zweedse balletjes (afgeleid van een kruidenmix voor gehaktballen en afgetopt met weissbier), de saunameesters schroeven op het podium een kast in elkaar en halverwege de show dragen ze van buiten een Klippan-bank de cabine in. Dat alles ondersteund door opzwepende rockhits en komisch acteerwerk.
Deelnemers Rene Duits, Rico van der Linden en Carline van de Heuvel demonstreren hun handdoektechnieken.
„We hebben wat meer risico genomen,” zeggen Van der Linden en Duits, kletsnat van het zweet, na afloop van de show over de schoonheidsfoutjes, die er ook waren. „Maar zo zijn wij gewoon. Hop en weer door!”
Tijdens de prijsuitreiking blijkt dat het risico beloond wordt. Met hun IKEA-show eindigen ze op de derde plaats, waardoor ze zeker zijn van een plekje op het WK. Maar de grote winnaars van de dag zijn Van Rijswijk en Verheijen. Ze krijgen de eerste prijs én gaan naar huis als verloofden: voor de fontein in het midden van het resort gaat Verheijen op één knie voor Van Rijswijk, die ja zegt. De hele Aufguss-family barst in applaus uit.
Achter de schermen kijken andere saunameesters vanuit de techniekkamer mee naar een show.