ALPHEN AAN DEN RIJN - Een legerbarak of een elektriciteitshuis. Daar lijkt het geheime depot van de provincie Zuid-Holland op, waar duizenden archeologische vondsten worden bewaard. Topstukken met onschatbare waarde. Bij hoge uitzondering mag Omroep West even naar binnen.
Honderden kasten vol. In opberglades, achter glas, gekoeld, op elkaar en naast elkaar. Je kijkt je ogen uit in het depot van de provincie Zuid-Holland, waar duizenden objecten liggen opgeslagen.
Het pand is hermetisch afgesloten, je komt er alleen met een toegangscode binnen. Het staat in Alphen aan den Rijn, maar waar precies houdt de provincie liever geheim.
In een kartonnen doos ligt misschien wel het meest bijzondere object: een leren schoen uit de vroegmoderne tijd. 'Eind jaren zeventig gevonden in Zoetermeer', begint depotbeheerder Mark Phlippeau.
Leren vondsten zijn heel goed bewaard gebleven, omdat het grondwater in Zuid-Holland zo hoog staat. 'Organische materialen rotten niet onder water, omdat er geen zuurstof bij komt.'
Een heel mooi voorbeeld, noemt Phlippeau de door archeologen gevonden schoen. 'Vrijwel intact, maar verstevigd met stukken schuimfolie. Anders zakt de schoen in elkaar.'
Het schoeisel kon gedateerd worden en blijkt uit 1530 te stammen. Ook andere materialen uit lang vervlogen tijden zijn door de hoge waterstand in de provincie goed geconserveerd gebleven. Denk aan hout en botten.
Er gaat een volgende lade open. 'Kijk, een houten schep uit 300 tot 200 voor Christus. In 1983 in Spijkenisse gevonden. Wat hier zo bijzonder aan is? Deze schep is vrijwel intact bewaard gebleven.'
Het werktuig is bij een nederzetting met boerderij uit de midden-ijzertijd gevonden. 'Het is speculeren, maar mogelijk is deze schep gebruikt om sloten en greppels te graven, zodat de bewoners droge voeten hielden.'
Ongeveer de helft van alle objecten in het provinciale depot stamt uit de Romeinse tijd, zoals een stukje dakpan met de afdruk van dierenpootjes. Tegula worden Romeinse dakpannen genoemd.
Hoe is de afdruk in de tegula gekomen? 'Dakpannen lagen in het zonnetje te drogen en toen is er een dier overheen gelopen.' Een compleet exemplaar weegt een paar kilo en ook die vind je in het depot.
Alle provincies in Nederland zijn verplicht een depot in stand te houden. 'Als er archeologische vondsten zijn gedaan en er onderzoek is gepleegd, moeten deze bewaard blijven.'
Ook gemeenten kennen zo'n depot, maar die zijn kleiner. 'Het doel is om vondsten op een adequate manier te beheren en te behouden. Materiaal wordt ook uitgeleend aan onderzoekers en musea.'
Een andere blikvanger in het provinciale depot is een in 1990 in Rijnsburg gevonden waterput. 'Normaal gesproken wordt zo'n put gefotografeerd en gedocumenteerd, maar dat hebben we nu niet gedaan.'
'In dit uitzonderlijke geval is de put volledig gerestaureerd. Hier staat een dwarsdoorsnede met aan de bovenkant bakstenen en onderin een oud wijnvat. Om drinkwater uit te halen en het afwassen van potjes en pannetjes.'
In het depot ligt zoveel Romeins materiaal, omdat Zuid-Holland een limes-provincie is. De limes was de meest noordelijke grens van het Romeinse rijk, waar grote forten stonden.
Bekende forten waren Lugdunum Batavorum (Katwijk aan Zee), Praetorium Agrippinae (Valkenburg), Matilo (Leiden), Albanianae (Alphen aan den Rijn) en Nigrum Pullum (Zwammerdam). Bodegraven kende ook een fort en Forum Hadriani was een stud, tegenwoordig Voorburg.
Als laatste neemt Mark Phlippeau ons mee naar een gekoelde ruimte, het metaaldepot. 'Kijk, dit is een vogelfibula. Dat is een mantelspeld in de vorm van een vogel, om kleding bij elkaar te houden.
De fibula ligt in de lade met andere vondsten uit Forum Hadriani. 'Een heel praktisch object, maar ook heel zeldzaam. Helemaal compleet bewaard gebleven.'
Dit weekend zijn de Nationale Archeologiedagen. Vrijdag, zaterdag en zondag kom je op tal van plekken meer te weten over het verleden.
Het geheime depot van de provincie Zuid-Holland is dicht, maar je kunt wel terecht in Valkenburg, Leiden, Hazerswoude-Dorp, Alphen aan den Rijn, Zwammerdam, Nieuwkoop, Moordrecht, Rijswijk, Voorburg en Den Haag.
Klik hier voor alle activiteiten.
Source: Omroep West L'dam