Relatie VS/Italië De Amerikaanse president Trump en de Italiaanse premier Meloni wisselden de voorbije dagen publiekelijk beledigingen uit. Achter de schermen proberen de Italianen de relatie te herstellen. Een echte breuk zou te grote politieke en commerciële gevolgen hebben.
De Italiaanse premier Giorgia Meloni en de Amerikaanse president Trump met andere wereldleiders op een groepsfoto tijdens de G7-Top in het Franse Evian.
In Italië wordt zwaar getild aan de publieke beledigingen aan het adres van premier Giorgia Meloni door president Donald Trump. Meloni zou Trump om een foto met hem hebben „gesmeekt”, zei hij in een telefonisch interview met de Italiaanse zender La 7. Ook zou ze weer vrienden met hem willen zijn „om haar waarderingscijfers te boosten”, schreef Trump zaterdag op zijn socialmediaplatform Truth Social.
Minister van Buitenlandse Zaken Antonio Tajani (van het rechts-liberale Forza Italia) annuleerde uit protest een reis naar Miami, en president Sergio Mattarella belde Meloni om zijn solidariteit te betuigen. Tegelijk is het staatshoofd bezorgd over een mogelijke echte breuk met de VS.
Trump en Meloni begonnen aanvankelijk op bijzonder goede voet. Meloni was als oppositieleider al groot fan van Trumps politieke stijl en agenda en was vorig jaar als enige Europese regeringsleider bij zijn eedaflegging in Washington. Trump prees haar op zijn beurt als een goede politica en zag haar als een politieke vriendin. Tot de Amerikaans-Israëlische oorlog in Iran waaraan Italië, net als andere NAVO-landen, weigerde deel te nemen. De G7-top afgelopen week in het Franse kuuroord Évian-les-Bains had de plooien moeten gladstrijken, maar het tegenovergestelde gebeurde. „Wij zijn altijd vrienden geweest”, probeerde Meloni nog. „Maar jij liet mij in de steek”, zei Trump.
Trump verwijt Meloni dat Italië eind maart geen toestemming gaf aan Amerikaanse bommenwerpers om onderweg naar het Midden-Oosten te landen op de militaire basis van Sigonella, op Sicilië. De aanvraag kwam te laat, klonk het officieel in Italië. „Het gebruik van Amerikaanse bases in Italië is vastgelegd in akkoorden die wij steeds hebben gerespecteerd, en die niet zullen worden geschonden zolang ik premier ben”, schreef Meloni zaterdag in een Engelstalige post op Instagram. Ze gaf Trump ook mee dat haar vriendschap met hem haar populariteit zeker niet heeft geholpen en dat hij zich beter met zijn eigen populariteit kan bezig houden.
Maar nog belangrijker is wat Meloni in de kantlijn schreef: dit is haar laatste repliek in deze ruzie, omdat ze nog steeds gelooft in de eenheid van het Westen. Achter de schermen is de stille Italiaanse diplomatie alweer volop bezig om de brokken te lijmen. Door de in toenemende mate impopulaire Trump op zijn plaats te zetten, scoort Meloni in eigen land. Dat geldt ook voor afstand nemen van de oorlog in Iran. „De Italianen hebben geen zin in oorlog en in gekke avonturen, maar willen stabiliteit”, zei politiek analist Lorenzo Castellani eerder in gesprek met NRC.
Ook wat betreft deelname aan een missie in de Straat van Hormuz staat de Italiaanse regering nu op de rem. Een stemming in het parlement over het sturen van mijnenjagers heeft even geen haast, stelt La Repubblica. Volgens de krant wil Rome de situatie even aanzien, deels vanwege de aanhoudende instabiliteit in de regio, maar ook omdat het eerst wil weten of de verstandhouding zich enigszins kan herstellen voordat Italië de VS toch te hulp schiet.
Rome balanceert op een slap koord: de regering beseft goed dat zij zich geen echte breuk met de VS kan veroorloven. De handel tussen beide landen bedraagt meer dan honderd miljard euro per jaar, ook moet er rekening worden gehouden met de Amerikaanse militaire bases en de verhoudingen binnen de NAVO, aldus de krant La Stampa. Niemand weet of de onberekenbare Trump echt zover zou gaan om extra invoerheffingen op Italiaanse goederen af te kondigen of de gastoevoer te beperken, maar in Rome wordt met de mogelijkheid wel rekening gehouden.
Hoewel Tajani dit weekend niet naar de VS reisde, zullen Italiaanse ministers – en als de situatie niet verder ontspoort mogelijk ook Tajani zelf – dus wel aanwezig zijn op de viering van de Amerikaanse Onafhankelijkheidsdag in Villa Taverna, de residentie van de Amerikaanse ambassadeur in Rome. Die vindt plaats op 2 juli, twee dagen eerder dan de feestdag in de VS zelf, die dit jaar in het teken staat van 250 jaar Verenigde Staten. Hoe de verstandhouding van Trump en Meloni zich verder ontwikkelt blijkt wellicht op 7 en 8 juli, wanneer beide leiders elkaar terugzien op de NAVO-top in het Turkse Ankara.