is buitenlandredacteur van de Volkskrant en schrijft over de EU en internationale samenwerking. Hij woont in Berlijn.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Het Verenigd Koninkrijk koerst af op zijn zesde premier in tien jaar. Andy Burnham heeft goede bedoelingen, maar erft een slecht functionerend land. Het is zeer twijfelachtig dat hij het VK post-Brexit wel op koers krijgt.
Margaret Thatcher regeerde elf jaar, Tony Blair tien jaar. Ooit was het Verenigd Koninkrijk een baken van stabiliteit. Nu verwachten Britse media dat premier Keir Starmer maandag zijn afscheid zal aankondigen, terwijl hij nog geen twee jaar aan het bewind is. Waarschijnlijk zal hij worden opgevolgd door Andy Burnham, de burgemeester van Manchester, die afgelopen donderdag een parlementszetel won in Makerfield.
Het vertrek van Starmer lijkt onafwendbaar. Door de affaire rond Peter Mandelson, de verloren regionale verkiezingen in mei en zijn zwakke optreden heeft hij niet meer het gezag om effectief te regeren, laat staan om Labour over enkele jaren een nieuwe verkiezingszege te bezorgen.
Niettemin zou het vertrek van Starmer een nieuw echec zijn voor de Britse politiek. Burnham zou de zesde premier worden sinds het Brexit-referendum, dinsdag precies tien jaar geleden. Uit democratisch oogpunt is zo’n premierswissel onbevredigend: de kiezers hebben immers nooit op de nieuwe man of vrouw gestemd. Daarnaast leveren zulke wissels doorgaans niets op. Een vergelijking met het voetbal ligt voor de hand. Met drie trainers in één seizoen ging Ajax niet beter voetballen, simpelweg omdat de spelers niet goed genoeg waren.
Ook Burnham – of een andere Labourpremier – erft een slecht functionerend land. De beloften van de Brexit zijn niet waargemaakt, integendeel. Het VK presteert economisch slechter dan andere grote Europese landen, met uitzondering van Duitsland. De immigratie, een van de belangrijkste redenen voor de Leave-stem, is na het referendum sterk gestegen. De afgelopen jaren is zij weer gedaald, maar zij bevindt zich nog altijd boven het niveau van 2016.
Global Britain, een VK dat – verlost van de EU – zou floreren door handel met de hele wereld, is een fantasie gebleken. Sinds 2016 heeft de wereld zich in een heel andere richting ontwikkeld en hebben belangrijke handelspartners als de Verenigde Staten en China zich steeds meer afgeschermd.
Conservatieven noch Labour zijn erin geslaagd het VK post-Brexit op koers te krijgen. In de peilingen leidt nu Reform UK, de partij van Nigel Farage, de politicus die als geen ander ijverde voor de Brexit. Voor veel kiezers is het antwoord op ontmaskerde demagogie nog meer demagogie. Burgers die zich niet meer vertegenwoordigd voelen door de gevestigde partijen laten zich niet leiden door ‘technocratische’ cijfers over de economie, maar door een verlangen naar identiteit en een mystiek geloof in de kracht van de eigen natie.
Als Burnham premier wordt, moet hij zich in dit krachtenveld staande houden. Hij is charismatischer dan Starmer, en voorstander van een sterke staat die de samenleving reguleert en sociale rechtvaardigheid bevordert. Dat is lovenswaardig, maar vooralsnog is het onduidelijk hoe hij zijn goede bedoelingen wil omzetten in concrete maatregelen.
Zo dreigt hem het zelfde lot te treffen als zijn voorgangers, Keir Starmer voorop: politici die ‘verandering’ beloven, maar binnen de kortste keren in ongenade vallen bij een chagrijnig electoraat.
Source: Volkskrant