DEN HAAG - Tradities voeren vanaf vrijdag 19 juni weer de boventoon op Scheveningen, met als hoogtepunt Vlaggetjesdag op zaterdag. Het evenement in de haven trekt jaarlijks tussen de 150.000 en 200.000 bezoekers uit Scheveningen en van ver daarbuiten. Door de jaren heen veranderde de betekenis van deze dag, maar de geschiedenis blijft overeind.
De naam Vlaggetjesdag is grappig genoeg niet door vissers bedacht, maar door een journalist. 'Ja, journalisten hebben daar een handje van', vertelt amateurhistoricus Henk Grootveld. Hij schreef al heel wat boeken over het vissersdorp en werkte daarnaast bij Muzee Scheveningen en Panorama Mesdag.
Eind jaren 40 zag de journalist hoe de net opgepoetste boten versierd met vlaggetjes aan de haven lagen. 'Voor het begin van het haringseizoen werden die boten opgeknapt en één visser was er zo blij mee, dat hij vlaggetjes aan zijn boot hing.'
Dat beeld leverde de naam Vlaggetjesdag op. De journalist gebruikte die naam voor het eerst in een artikel, nog tussen haakjes, omdat het op Scheveningen nog geen begrip was.
De andere vissers vonden het een goed idee dat de boten werden versierd met vlaggetjes. Zo kwam het dat al gauw alle vissersboten bij het uitvaren er vol mee hingen. Later, in de jaren 60, verdween de traditie, maar die kwam in de jaren 80 weer terug.
'Een vishandelaar heeft het toen opgezet zoals we het nu kennen, meer als een braderie', legt Henk uit. Hoewel Vlaggetjesdag inmiddels vooral om haring draait, verwijst de naam nog steeds naar de vlaggetjes op de boten.
Op deze dag vieren Scheveningers vooral de aankomst van de schepen en de haring, niet het vertrek. Voor kooplieden en vissersfamilies was dat een belangrijk moment: geliefden kwamen terug en de haringvangst leverde weer geld op. Dit noemen ze de aankomst van de Hollandse Nieuwe.
De haring, waarvan er ook drie op de vlag van Scheveningen zijn afgebeeld, is altijd al belangrijk geweest voor het stadsdeel. 'Mijn familie vertelde mij dat ze vroeger altijd vis aten. Vlees was heel duur en vis was er gewoon altijd', zegt Marie-Anne van der Toorn. Zij is bestuurslid van de Stichting Vlaggetjesdag Scheveningen.
Marie-Anne vertelt dat zij vanuit de organisatie tijdens het evenement zoveel mogelijk oude tradities laten zien: 'De klederdracht is bijna helemaal uit het straatbeeld verdwenen, dat proberen wij deze dagen weer tot leven te brengen.'
Op het podium van Vlaggetjesdag straalt ook het Vissersvrouwenkoor van Scheveningen. Het koor is in de jaren 50 'per ongeluk' ontstaan toen de vrouwen werden gevraagd op te treden in traditionele dracht bij een radioprogramma.
'Er is steeds meer vraag naar ons koor de laatste tijd', zegt voorzitter Marrie Tuit. Ze treden op met hun repertoire van eigen geschreven liederen.
'Het is net een warme deken', vertelt zij. De hechte groep bestaat uit echte Scheveningse dames die alles met elkaar regelen. Volgens hen zijn vissersvrouwen van oudsher enorm geëmancipeerd.
'Ze moesten wel, de mannen gingen op zee en de vrouwen stonden er dus alleen voor', vertelt dirigent Eli 't Hart. 'Het nadeel is dat je mannen misschien iets minder serieus neemt', grapt ze.
De dames zijn erg druk met de voorbereidingen voor Vlaggetjesdag. Ze repeteren elke woensdagavond. Voor deze dag oefenen ze ook speciale Vlaggetjesdag-liederen.
Al zegt Marrie dat hun favoriete lied toch wel Kloentje Boetketoen van Arie Spaans is. Dit vrolijke lied gaat over boeten. Dat is het repareren van visnetten. Vissersvrouwen deden dat vroeger veel in de duinen en zongen daarbij liederen.
Zo'n 180 vrijwilligers helpen mee bij de organisatie van Vlaggetjesdag. Marie-Anne is trots dat dit feest voor Scheveningers en door Scheveningers wordt georganiseerd.
'We hebben een harde kern die elk jaar weer terugkomt.' Een gevoel van samenhorigheid is volgens haar een typisch Schevenings kenmerk.
Door de jaren heen is Vlaggetjesdag steeds meer gegroeid en meer toeristisch geworden. De organisatie wil daarom de oudere Scheveningers van boven de 65 in het zonnetje zetten.
Vrijdag varen oude vissersmannen als vanouds de zee op, eten ze haring en drinken ze korenwijn. De vissersvrouwen blijven traditiegetrouw aan wal, waar ze samen naar muziek luisteren en natuurlijk ook haring eten.
Het grote publiek kan vanaf vrijdag meegenieten van alle festiviteiten. Iedereen is welkom in de Scheveningse Haven.
Source: Omroep West Den Haag