Close-Up James Burrows, die vrijdag stierf, regisseerde meer dan duizend afleveringen van sitcoms die live voor publiek werden opgenomen. Sinds de komst van streamers is dit genre vrijwel verdwenen.
James Burrows (rechts) op de set van sitcom Cheers, met Ted Danson (als barman Sam Malone) en Shelley Long (als serveerster Diane Chambers).
Met tv-regisseur James Burrows, de koning van de Amerikaanse sitcom die vrijdag op 85-jarige leeftijd overleed, herdenken we ook een heel genre. Want betaal-tv en de streamingdiensten hebben de klassieke sitcom deze eeuw van de buis gedrukt.
Burrows begon in 1974 bij The Mary Tyler Moore Show en regisseerde ruim duizend afleveringen van onder meer Taxi, Frasier, The Big Bang Theory en Will & Grace, waaronder vijftig pilots. Burrows was zeer populair onder collega’s. Acteur Eric McCormack van Will & Grace postte op Facebook: „Een halve eeuw lang was hij de 800 pond wegende gorilla van de tv-comedy, geliefd bij iedereen. Hij heeft niet zomaar een spoor achtergelaten, maar een onuitwisbare indruk.”
De klassieke sitcom was toneel op televisie. Er werd live gespeeld in een vast decor voor een lachgraag publiek, opgenomen door meerdere camera’s. Heel anders dus dan films en andere series, die op de montagetafel ontstaan. Dat toneelmatige karakter paste Burrows, want hij kwam uit de theaterwereld. Zijn vader was een bekende Broadway-regisseur.
Anders dan in de filmwereld is de regisseur in de tv-wereld een ondergeschikte vakman. Maar Burrows was anders. Hij kon als geen ander ensembles tot één geheel kneden en tijdens de opnames een warme sfeer creëren die cast, crew en publiek samenbracht. In The New York Times zei hij in 2023: „Ik neem aan dat ik een gave heb om families te creëren.”
Cheers is een goed voorbeeld, de sitcom uit de jaren tachtig die hij mede bedacht. De serie dreef op het warme, saamhorige stamgastengevoel van een buurtcafé in Boston, where everybody knows your name, en je gewoon jezelf kunt zijn. Een van de stamgasten, de arrogante psychiater Frasier, kreeg later zijn eigen sitcom.
Burrows was betrokken bij het casten van Friends. Nadat hij in 1994 de pilot had geregisseerd, vloog hij de toen nog grotendeels onbekende jonge acteurs met een privéjet naar Las Vegas voor een diner. Hij wilde dat het ensemble een band opbouwde vóórdat de roem ertussen zou komen. Sindsdien staan de zes acteurs erom bekend dat ze als een eenheid samen optrokken, ook bij de salarisonderhandelingen.
Klassieke sitcoms vormden de ruggengraat van traditionele televisie: licht entertainment dat praktisch stilstond en altijd aanwezig was. Het genre begon op de radio in 1926 met Sam ‘n’ Henry (later: Amos ‘n’ Andy). Dat was een blackface minstrel show waarin witte komieken met schmink en rare accenten zwarte stereotypes speelden. De eerste sitcom op televisie was het Britse Pinwright’s Progress (1946). De sitcom rond komiek Lucy Ball, I Love Lucy (1951), was de blauwdruk voor hoe het genre voortaan gemaakt werd. De gouden tijd van de sitcom waren de jaren zeventig en tachtig.
Maar met de komst van de nieuwe eeuw was dat voorbij. Streamingdiensten stellen andere eisen. De lachband, al dan niet live, verdween. Je mag nu zelf weten wanneer je lacht, of niet. Seizoenen werden veel korter en kregen een stevige spanningsboog, je moest ze kunnen bingen.
Sitcoms bestaan weliswaar nog steeds, denk aan de lerarenserie Abbott Elementary en de hufters-serie It’s Always Sunny in Philadelphia. Maar ze worden niet meer live opgenomen voor een publiek. De sitcom werd veel vrijer in haar vorm, gefilmd met één camera op meerdere locaties. Diverse ervan kregen de losse vorm van een mockumentary, bijvoorbeeld Modern Family en The Office.
Opvallend is dat klassiekers als Friends en The Big Bang Theory juist door de streamers een derde leven kregen. Dat wordt nog aangejaagd door de socials, waar de leukste fragmenten uit sitcoms voor eeuwig rondgaan.