Kroatië heeft geen grote reputatie als bestemming voor mooie treinreizen, maar dit is de uitzondering: per spoor in zesenhalf uur van Zagreb door de Dinarische Alpen naar Split aan de Adriatische Zee en dan verder per veerboot naar de Dalmatische eilanden.
is reisjournalist voor de Volkskrant en auteur van het boek 'Tussen de rails' over de 35 mooiste treinreizen van Europa.
Aan een beschutte baai in de azuurblauwe Adriatische Zee ligt een gestapeld dorpje van natuurstenen huizen, gotische kerkjes en middeleeuwse paleizen, met marmeren straten en eeuwenoude stadsmuren, tegen een decor van groene bergen en een staalblauwe hemel. De dadelpalmen ruisen in de zwoele zeebries. Bij het kleine café aan de haven worden mensen rustig wakker bij een kop koffie en een krantje op het terras, in het water dobberen vissersbootjes en op het plein spelen kinderen met een bal. Alle clichés over de Dalmatische eilanden blijken te kloppen. Elke foto die je hier maakt, kan zo op een ansichtkaart.
Het gelijknamige hoofdstadje van het eiland Hvar telt vierduizend inwoners. Het ligt op een uurtje varen van Split en leent zich derhalve goed voor een dagtocht. Ik dwaal door de oude stad, om de haven heen en over de kade, van een benedictijnerklooster via de kathedraal en het arsenaal, met een sierlijk theaterzaaltje uit 1612, naar een franciscanerklooster. De allerbeste bezigheid hier is niksen; met een koud drankje op het terras genieten van het uitzicht en het weldadige weer. Wie van de veerboot komt en voet zet op dit Dalmatische droomeiland, is meteen in vakantiemodus.
Druk, lawaaierig, koud en winderig; het contrast met Zagreb, een paar dagen eerder, is schril. De stad gaat gehuld in dikke mist; tegenover het treinstation is het enorme ruiterstandbeeld van de eerste Kroatische koning Tomislav amper zichtbaar. En dan begint het te miezeren. Maar ook bij slecht weer hoeft niemand zich hier te vervelen, want Zagreb beschikt over veertig musea.
Die variëren van groot en prestigieus, zoals het Kroatisch Natuurhistorisch Museum met een collectie van een miljoen diersoorten of het naar Nikola Tesla vernoemde wetenschapsmuseum, tot klein en curieus, zoals het Anti-Museum dat gewijd is aan ‘onkunst’ of het Museum voor Verbroken Relaties, met tientallen objecten en bijbehorende tragikomische verhalen.
Als het stopt met regenen, blijkt Zagreb ook van buiten bijzonder bezienswaardig. Het hart van de benedenstad is het Ban Jelačićplein; hier is het doorlopend druk met winkelend publiek, fotograferende toeristen, terrasgangers en passanten. Bij toeval beland ik in de winkelpassage Oktogon en waan me even in Milaan. De bovenstad is een kluwen van parlementsgebouwen, stadspaleizen, kerken, markten, torens, kroegen, kleurige pannendaken en vergulde beelden – allemaal pracht en praal uit de Habsburgse tijd.
Kroatië heeft geen grote reputatie als bestemming voor mooie treinreizen. Het netwerk is beperkt en er rijden geen treinen langs de kust of naar Dubrovnik – de grote toeristentrekkers van het land. Maar tussen Zagreb en Split loopt wél een spoorlijn en dat is zelfs een van de mooiste van Europa. De lijn is 422 kilometer lang en het is zesenhalf uur treinen, dwars door de natuur van de Lika-regio in de Dinarische Alpen. Het laatste deel, van Knin tot Split, werd in 1888 aangelegd door de kaiserlich-königlichen Staatsbahnen van het Oostenrijks-Hongaarse Rijk en is van oudsher bekend als de Dalmatische spoorlijn.
Een ouderwets geüniformeerde stationschef steekt zijn spiegelei omhoog en brullend zet de dieseltrein zich in beweging, waarna de spoorlijn via bochten, bruggen en tunnels honderden meters stijgt. Het desolate, rotsige berglandschap doet denken aan het Spaanse binnenland, inclusief windmolens. Door een groene riviervallei daalt de trein weer honderden meters af. In Knin is het kolossale kasteel te zien en in de verte verschijnt de blauwe Adriatische Zee met honderd-en-een Dalmatische eilanden.
Vanuit het treinstation in Split loop je zo de Riva op, een promenade met caféterrassen aan de waterkant, palmbomen, flanerend volk en uitzicht op de haven vol veerboten en de oude stad met het paleis van Diocletianus. Toen die Romeinse keizer aan het begin van de 4de eeuw zijn carrière had bekroond met een rigoureuze reorganisatie van het Romeinse rijk, besloot hij om vlak bij zijn geboorteplaats Salona met pensioen te gaan in het toenmalige Spalatum. Direct aan het water bouwde hij een paleis, waar Diocletianus zijn nadagen in volle tevredenheid sleet met zaaien en schoffelen in zijn moestuin.
Toen Salona werd verwoest door vijandige Slaven en Avaren, zochten de bewoners hun toevlucht binnen de onneembare fortmuren van Diocletianus’ paleis. Daar bouwden ze hun huizen, kelders, kerken, werkplaatsen en markten, en zo werd het Romeinse paleis stukje bij beetje een integraal onderdeel van de historische binnenstad van Split – een wirwar van straatjes, trappetjes, steegjes, poorten en pleintjes met musea, winkels, cafés en restaurants. De gewelfde kelders dienden vroeger als riool en nu als overdekte markt voor toeristenmeuk en juwelen van amber. Buiten loopt langs de fortmuur nu de Riva, vol terrassen aan de waterkant.
Nadat ik vanuit Split de verlokkingen van Hvar heb ontdekt, lonken ook die honderd andere Dalmatische eilanden. Maar die avond aanvaard ik de thuisreis, niet per trein via Zagreb ditmaal, maar via Italië met de Marko Polo, het vlaggenschip van de Kroatische rederij Jadrolinija. De vijftig jaar oude veerboot is dusdanig matig onderhouden dat ik nog net niet vrees voor de zeewaardigheid. In het restaurant kom ik Walter tegen, een Berlijner die ik eerder zag op Hvar. Hij maakte deze reis al vele malen en zal dat ook nog vaak blijven doen. Want, zo zegt hij: ‘Als je één keer in Kroatië bent geweest, kom je elk jaar terug.’
De voor dit artikel gemaakte reis is deels betaald door de Treinreiswinkel. Deze organisatie had geen invloed op de inhoud – de redactie bepaalt de bestemming, de invalshoek en het reisprogramma. Lees hier meer over onze journalistiek.
Heenreis
Kroatië is vanuit Nederland goed bereikbaar per trein: reis ’s middags per ICE naar Stuttgart en stap over op de Kroatische slaaptrein Lisinski, met keuze uit zitplaatsen, tweedeklascouchettes (6 ligplaatsen), eersteklascouchettes (4 ligplaatsen) of slaapcoupés met wastafel (1-3 personen). De totale reistijd is twintig uur en het mooiste deel van de reis, van Ljubljana tot Zagreb, leg je bij daglicht af. Enkele reis vanaf € 85, boeken via bahn.de/nl (ICE) en oebb.at (slaaptrein).
Treinreis
De trein van Zagreb naar Split rijdt eenmaal daags (in de zomer tweemaal) en doet er zesenhalf uur over. Neem eten en drinken mee, want er is geen restaurantrijtuig of catering aan boord. Enkele reis vanaf € 15, hzpp.hr
Georganiseerde reis
Treinreiswinkel biedt een 9-daagse treinrondreis door Kroatië aan, met onder meer Zagreb, Split en de Dalmatische Eilanden, vanaf € 1.499 per persoon (op basis van twee samenreizende personen), inclusief heen- en terugreis per trein en overnachtingen; treinreiswinkel.nl/kroatie.
Meer informatie
Kroatisch Nationaal Bureau voor Toerisme, tel. 020 88 88 097, croatia.hr
Dit is een artikel uit Volkskrant Magazine. Wilt u alle verhalen, columns en rubrieken uit het nieuwste nummer lezen? Dat kan hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant