Duizenden migranten steken sinds donderdag illegaal de grens over tussen Marokko en Spanje bij Ceuta, om de Schengenzone te bereiken. In dit blog volgt NRC de laatste ontwikkelingen.
Minister Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken, CDA) spreekt vrijdagochtend op X van „zorgelijke ontwikkelingen” in de Spaanse exclave Ceuta. In de afgelopen 24 uur staken daar naar schatting 49.000 migranten illegaal de grens over tussen Marokko en Spanje.
Nederland rekent erop dat Spanje „doet wat nodig is om de EU-buitengrenzen te beschermen en dat ook Marokko de nodige stappen zet”, aldus Berendsen, die vrijdagochtend contact opnam met Spaanse en Marokkaanse collega’s. Hij noemt het „goed” dat de Europese Commissie hulp heeft aangeboden.
In de afgelopen 24 uur staken naar schatting 49.000 migranten illegaal de grens bij Ceuta over tussen Marokko en Spanje, formeel wonen daar zo’n 84.000 mensen. Dat meldt het Spaanse ministerie van Binnenlandse Zaken vrijdagochtend. Het zijn fors meer mensen dan in 2021, toen ruim 10.000 migranten in de Spaanse exclave arriveerden.
Via het aan Marokko grenzende Ceuta kunnen migranten de Schengenzone betreden. Juan Jesús Vivas Lara, president van de autonome regio Ceuta, wijt de komst van de duizenden migranten aan het besluit van het Spaanse Hooggerechtshof om het direct terugsturen van migranten die via zee komen zwemmen te verbieden. Mensenrechtenactivisten zeggen dat migranten lang niet altijd op de hoogte zijn van de laatste juridische ontwikkelingen.
Spaanse media schrijven dat vooral jonge mannen donderdag vanaf het strand van El Tarajal naar Ceuta zwommen of door een grenshek op het vasteland braken. Volgens het Spaanse dagblad El País zwerven migranten noodgedwongen door de straten van de enclave.
Eerder liet de Spaanse politie weten dat het de grote groep mensen onmogelijk kon aansturen vanwege beperkte mankracht en middelen. Volgens de Spaanse krant El Mundo waren er in eerste instantie veertig medewerkers van de Guardia Civil (te vergelijken met de Nederlandse Koninklijke Marechaussee) aanwezig en vijftien politieagenten. De kustwacht beschikt over circa vijftien boten, waarvan sommige lekkageproblemen hebben. De Spaanse autoriteiten helpen migranten die gewond zijn geraakt.
Migranten uit Marokko arriveren deze vrijdag in de Spaanse exclave Ceuta.
Duizenden migranten zijn donderdag illegaal de grens tussen Marokko en Spanje overgestoken bij Ceuta. Dat is een Spaanse exclave die over land grenst aan Marokko, en migranten toegang geeft tot de Schengenzone. Op beelden in Spaanse media is te zien hoe (vooral) jonge mannen vanaf het strand van El Tarajal naar Ceuta zwemmen. Anderen breken door een grenshek heen en bereiken Spanje via de weg. De Spaanse publieke omroep RTVE maakt gewag van 2.000 tot 3.000 personen die de grens donderdag zijn overgestoken, dat aantal wordt evenwel niet bevestigd door de autoriteiten.
Hoewel veel migranten hun blijdschap toonden – een verslaggever van de krant El País zag hoe ze van blijdschap badslippers in de lucht gooiden, volgens persbureau AP werd luidkeels „Viva España!” gezongen – zijn bij de oversteek zeker achttien mensen omgekomen. Eerder werden negen doden gemeld, maar de Spaanse militaire politie Guardia Civil heeft donderdagavond nog eens negen lichamen aangetroffen, die bij hun poging om Ceuta te bereiken zijn verdronken voor de kust.
Persagentschap Reuters filmt hoe migranten naar Spaanse exclave Ceuta zwemmen.
De Spaanse exclaves Ceuta en Melilla gelden al jaren als belangrijke bestemming voor migranten uit verschillende delen van het Afrikaanse continent die zonder geldige papieren via land de Europese buitengrens willen bereiken. EU-lidstaten hebben werk gemaakt van strengere grenscontroles. Daarmee is het steeds moeilijker geworden om de Europese Unie zonder visum over land te bereiken – en zo eventueel asiel aan te vragen.
Onduidelijk is waarom juist nu zoveel mensen hun toevlucht zoeken tot de grensovergang van Ceuta. Volgens persbureau AP gaat het met name om Marokkanen. El País schrijft dat de Marokkaanse grenspolitie niet optreedt. De zeshonderd leden van de Guardia Civil zijn „overweldigd” door de situatie en ontfermen zich vooral over mensen die gewond zijn geraakt bij het zwemmen of bij het klauteren over rotsen of hekken.
Op beelden is te zien dat ook gezinnen de oversteek wagen. „Het is een absolute chaos”, de grens is „totaal ingestort”, aldus een politiewoordvoerder tegen AP. Het opvangcentrum van Ceuta zit overvol.
De Spaanse politie ontfermde zich donderdag vooral over gewonden.
Een menigte beweegt zich naar de grens met Spanje.
Het lokale gezag kondigde de noodtoestand af bij monde van Juan Jesús Vivas Lara, de president van de autonome regio Ceuta. Hij spreekt van een „extreem ernstige migratiecrisis” en een „totale humanitaire en sociale noodsituatie”. Hij relateert de huidige influx aan een beslissing van het Spaanse Hooggerechtshof, dat eerder deze maand besloot dat migranten die via zee Spanje bereiken niet direct kunnen worden teruggestuurd. Mensenrechtenactivisten werpen tegen dat veel migranten niet op de hoogte zijn van dergelijke besluiten, schrijft AP.
Donderdagavond beloofde de regering in Madrid zestig militairen te sturen „om de veiligheid in Ceuta te bewaren”. De Spaanse premier Pedro Sánchez bezoekt de stad vrijdag.
Ook de voorbije dagen probeerden honderden mensen de exclave te bereiken. Marokko heeft nog niet op de gebeurtenissen gereageerd. De vorige massale grensoversteek bij Ceuta was in 2021, in twee dagen bereikten toen achtduizend mensen de exclave.
Eurocommissaris voor Migratie Magnus Brunner stelt dat Europese buitengrenzen als Ceuta „een cruciaal deel uitmaken” van de inspanningen die de EU onderneemt om „illegale migratie te bestrijden”. Hij zegt verder dat de EU klaarstaat om Spanje, onder meer via grensbewakingsagentschap Frontex, te „steunen om de situatie onder controle te krijgen”.Spanje heeft volgens persbureau EFE de grens met Marokko gesloten bij de eveneens in Noord-Afrika gelegen Spaanse exclave Melilla, bijna 400 kilometer ten zuidoosten van Ceuta. Inwoners zijn opgeroepen de grensovergang te mijden, zodat zij ordediensten niet in de weg lopen.
Mensen klauteren over de rotsen of zwemmen een stuk om Ceuta te bereiken.