Het Rotterdamse Erasmus MC gaat vanaf maandag bij alle te vroeg geboren baby’s op de ic een DNA-test doen om te voorkomen dat ze doof worden door antibioticagebruik. De test moet de kinderen selecteren met een genetische mutatie die hen zeer gevoelig maakt voor de werking van dat medicijn.
is wetenschapsredacteur van de Volkskrant en schrijft over gezondheid.
In Nederland worden jaarlijks ruim vierduizend kinderen op een ic opgenomen omdat ze te vroeg ter wereld zijn gekomen. Zij krijgen bijna allemaal antibiotica, vertelt Sinno Simons, neonatoloog in het Erasmus MC. Meteen bij opname, omdat een vroeggeboorte vaak door een infectie wordt veroorzaakt. Of de dagen erna, omdat baby’s vanwege hun onvolgroeide immuunsysteem snel een infectie kunnen oplopen. Tijd om eerst te kijken wat er aan de hand is en welke ziekteverwekker een rol speelt, is er niet, legt Simons uit.
Artsen kiezen dan standaard voor het antibioticum gentamicine, een middel dat alle veel voorkomende bacteriën doodt. Maar dat standaardmiddel heeft een nadeel. Naar schatting heeft een op de 330 baby’s een genetische mutatie die ertoe leidt dat het DNA van de energiecentrales van hun cellen gaat lijken op een onderdeel van bacteriën, vertelt hoogleraar farmacogenetica Ron van Schaik. Daardoor bindt het antibioticum zich ook aan de centrales en vooral de cellen in het binnenoor zijn daar gevoelig voor: die gaan kapot, met doofheid tot gevolg.
Sinds kort bestaat er een eenvoudige DNA-test waarmee die mutatie kan worden opgespoord. De test, mede ontwikkeld door wetenschappers uit Manchester, wordt al in een aantal Britse ziekenhuizen gebruikt. In Rotterdam komen jaarlijks vierhonderd tot vijfhonderd te vroeg geboren baby’s op de ic terecht. Voortaan wordt bij al die kinderen meteen na opname wangslijm afgenomen, waarna klinisch chemisch analisten, die dag en nacht beschikbaar zijn, binnen een uur de uitslag bekend kunnen maken. Baby’s met de DNA-mutatie krijgen dan een ander, krachtig antibioticum, dat geen risico geeft op gehoorschade.
Het is geen optie om alle te vroeg geboren kinderen dat alternatieve antibioticum te geven, zegt Simons. ‘Dat middel moeten we achter de hand houden voor patiënten met een resistente bacterie.’
Antibioticagebruik is niet de enige oorzaak van doofheid bij te vroeg geboren baby’s. Bij het verlaten van de neonatale ic worden ze allemaal onderzocht op gehoorschade; bij gemiddeld ruim honderd kinderen per jaar (2 procent van alle gescreende baby’s) is sprake van geheel of gedeeltelijk gehoorverlies. Ook onder meer zuurstofgebrek en een laag geboortegewicht kunnen daarvan de oorzaak zijn.
Met de DNA-test kunnen in het Erasmus MC jaarlijks een of twee baby’s worden opgespoord, denkt Van Schaik. Dat klinkt als weinig, beaamt neonatoloog Simons, terwijl het testen van alle baby’s veel werk is. ‘Al kunnen we maar bij een paar kinderen voorkomen dat ze hun gehoor kwijtraken, dan is het al de moeite waard.’ Als het testen succesvol is, wil het Rotterdamse ziekenhuis bekijken of het DNA-onderzoek ook voor baby’s in andere ziekenhuizen mogelijk is.
‘Levenslange gehoorschade heeft grote persoonlijke en ook financiële gevolgen’, zegt Van Schaik. ‘Nu er een test bestaat die dat kan voorkomen, vind ik het ethisch gezien onze taak om die in te zetten.’
De genetische mutatie die tot doofheid kan leiden, wordt via de moeder overgeërfd. Als de mutatie bij een pasgeboren baby wordt vastgesteld, zegt Van Schaik, dan hebben de moeder, haar andere kinderen, haar eventuele zussen en hun kinderen die mutatie ook. Dat kan van belang zijn als zij ooit zelf dat ene antibioticum krijgen voorgeschreven. Daarom krijgt de moeder een brief mee voor familie, de huisarts en de apotheek.
Het risico op gezondheidsschade is bij volwassenen en oudere kinderen wel veel kleiner. Bij hen is er meer tijd om uit te zoeken om welke bacterie het gaat en met die kennis kan gerichter antibiotica worden gebruikt.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant