Op het eiland Stromboli in de Middellandse Zee (350 bewoners) streek deze lente een grote Hollywoodproductie neer (250 medewerkers). Regisseur Alice Rohrwacher draaide hier met een sterrencast haar vijfde speelfilm. Zijn de eilanders ook blij met dit hoge bezoek?
De zon komt net op, maar in de piepkleine haven van het Italiaanse vulkaaneiland Stromboli zoemt het op een woensdag in april al van het leven. Uit het schip van Siremar, dat tien uur geleden uit Napels vertrok, komt een dozijn vrachtwagens en zo’n zestig mensen. Zo vroeg in het toeristische seizoen is dat ongebruikelijk, dus de eilanders die onderweg zijn naar hun werk stoppen aan het eind van de straat even om te spieken wie er zijn gearriveerd.
Ze komen uit de stad, zoveel is duidelijk. Ze praten veel, en luid, dragen nette kleren en trekken grote zwarte koffers achter zich aan. Ze bewegen zich naar Bar Malandrino en drinken hun espresso staand. In hun midden beweegt een vrouw in een roze spijkerjas en met een bandana om haar hoofd zich door de menigte. Met een warme glimlach herkent en omhelst ze hen.
Die vrouw is Alice Rohrwacher, de 44-jarige Italiaanse regisseur van wie de meest recente film La Chimera in 2023 werd genomineerd voor de Gouden Palm in Cannes. Onder haar leiding begonnen deze lente de opnamen voor haar vijfde speelfilm Three Incestuous Sisters, een stomme film gedraaid op zwart-witfilm die volgend jaar uitkomt. Het verhaal is gebaseerd op een graphic novel geïllustreerd door Audrey Niffenegger en gaat over drie zussen die in een huis aan zee wonen en wier leven op z’n kop komt te staan na de dood van hun buurman, de vuurtorenwachter.
Stromboli, een piepklein eiland in de Middellandse Zee, was deze lente anderhalve maand het decor van Rohrwachers vijfde speelfilm, waarin de hoofdrollen worden vertolkt door Jessie Buckley (die dit jaar een Oscar won voor haar rol in Hamnet), Dakota Johnson (Fifty Shades of Grey), Saoirse Ronan (Little Women) en Josh O’Connor (Disclosure Day). Ook Isabella Rossellini en Mick Jagger kregen een rol.
Frank ‘International’, die zijn bijnaam dankt aan het feit dat hij Engels spreekt, is net komen aanrijden bij zijn kantoortje van waaruit hij boottours organiseert. ‘Buffone zijn het, clowns’, roept hij. Met zijn vinger wijst hij driftig naar de mensen bij de bar, die op nog geen 10 meter staan en opkijken van zijn luide stem. ‘We hebben helemaal geen filmmakers nodig om films te maken over Stromboli’, zegt hij. ‘Zoals Rossellini het deed, heeft niemand het daarna meer gedaan.’
Het is niet de eerste keer dat er een filmcrew neerstrijkt op het eiland, dat in oppervlak kleiner is dan Urk. Het sentiment dat mensen met camera’s enkel naar Stromboli komen om er iets te halen en niets terug te geven leeft sterk onder de eilanders. Toch probeerde Alice Rohrwacher deze lente het eiland en haar inwoners een centraal onderdeel te maken van haar film.
In Scari, een van de wijken van het dorp Stromboli, waar zo’n 350 permanente bewoners leven, vind je ’s winters slechts één geopende supermarkt en een kleine bibliotheek. In La Biblioteca staan op een wiebelige tafel in de hoek linksachter twee grote computerschermen waarop recente en oude documentaires worden vertoond met beelden van Stromboli.
Stromboli’s filmgeschiedenis begint in 1949, wanneer de Italiaanse regisseur Roberto Rossellini voet aan wal zet om opnamen maken voor zijn film Stromboli – Terra di Dio. De Zweedse actrice Ingrid Bergman (destijds al bekend door haar rollen in Casablanca en Joan of Arc) speelde de rol van oorlogsvluchteling Karin, die trouwt met visser Antonio om weg te kunnen uit het vluchtelingenkamp en belandt op het ruige Stromboli.
Vóór de film van Rossellini en Bergman was Stromboli een arm eiland. Er waren geen verharde wegen, benzine of elektriciteit en de bevolking leefde voornamelijk van wat ze zelf produceerde. Na Stromboli – Terra di Dio was het met de armoede op het eiland snel gedaan. Vanaf de jaren zestig kwam het toerisme op Stromboli echt op gang en tegenwoordig ontvangt het eiland in het hoogseizoen zo’n tienduizend bezoekers per dag.
Met die stroom buitenlanders kwamen de verharde wegen, het elektriciteitsnet, de benzine en het stromend water. Dankzij de film kwamen er bovendien meer filmmakers naar het eiland, zoals Nanni Moretti (Caro Diario), Paolo Sorrentino (The Hand of God) en Michiel van Erp (voor de verfilming van Saskia Noorts roman Stromboli).
Al gauw na de aankomst van Alice Rohrwacher en haar 250-koppige crew beginnen de twee centrale wegen van Stromboli zich te vullen met mensen. Dag in, dag uit rijden golfkarretjes heen en weer met wereldberoemde acteurs, producenten met portofoons in hun hand, en kostuumpersoneel met grote zakken kleding op hun schoot. De eilanders kijken die eerste weken van een afstandje toe.
Stromboli is namelijk, naast beeldschoon, met haar zwarte stranden en witte huisjes ook een kwetsbare en geïsoleerde plek. Er wordt door sommige eilanders met argwaan gekeken naar mensen die naar het eiland komen om er een film of documentaire te draaien. Ze zijn beschermend over hun Stromboli en willen vooral niet dat mensen van buiten misbruik van haar maken, zoals recent nog gebeurde tijdens de opnamen van een fictieserie.
In 2022 stond meer dan een kwart van het oppervlak van het eiland in lichterlaaie als gevolg van opnamen voor een fictieserie over de protezione civile, die werd geproduceerd voor de Italiaanse publieke omroep Rai. De brand, die door het specialeffectsteam werd veroorzaakt, liep door de hitte en harde wind al snel uit de hand en richtte zo’n 70 miljoen euro aan schade aan. Twee maanden erna nam een modderstroom alle losliggende lavastenen mee het dorp in. Het duurde jaren voor het dorp te horen kreeg dat de gemeente 175 duizend euro aan compensatie zou krijgen.
Met die brand nog vers in het geheugen is het niet gek dat de eilanders eerst willen aftasten hoe het deze keer zal gaan. ‘Ach, er komen zo veel mensen met camera’s naar Stromboli’, zegt visser Gaetano Cusolito (74). Hij haalt zijn schouders op. ‘Lang niet alles wat ze maken is goed, hoor. En het kan ook eindigen met zo’n drama als bij die brand. Echt, ik heb nog nooit zoiets gezien als toen.’
Toch ontdooien de eilanders snel zodra ze merken dat de productie werk naar het eiland brengt – en niet zo’n beetje ook. ‘Zeker na de winter, waarin er bijna geen werk is, nemen mensen alles wel aan’, zegt boer Francesco Restuccia (41), die niet meewerkt aan deze productie maar eerder hielp toen Michiel van Erp en Paolo Sorrentino op het eiland kwamen filmen. ‘Ik heb toen materiaal omhoog gedragen, naar de top van de vulkaan. Maar deze keer hadden ze al genoeg mensen.’
Bijna alle taxichauffeurs die op het eiland actief zijn, worden ingehuurd door de productie, de bar op het plein regelt de catering en de horecagelegenheden zitten ’s avonds vol met cast en crew. Zij die niet zelf naar het castingloket gaan om zich aan te melden als figurant, worden ’s avonds in de bar of supermarkt aangesproken door de assistent-regisseur of castingdirector en de volgende dag warm onthaald bij de grote partytent waar de figuranten worden begeleid.
Het is eind mei. De straat langs de bar staat vol, iedereen eet van de verjaardagstaart die Josh O’Connor kreeg, en achter in de tuin probeert een groepje met een gitaar de aandacht te wekken van Mick Jagger, die op 5 meter afstand aan een tafel rode wijn drinkt. Zelfs de boete van 1.063 euro die de bar van de politie in hun golfkarretje krijgt wegens geluidsoverlast mag de pret op van het eindfeest niet drukken.
‘Deze filmproductie heeft Stromboli haar waardigheid teruggegeven’, zegt schrijver en boekverkoper Roberta Denti (54) een dag na het feest in een Instagram-story. ‘We hebben allemaal economisch geprofiteerd, maar niet alleen dat: iedereen, van de acteurs tot de technici en make-upartiesten, is een geschenk uit de hemel geweest. Ze hebben ons magie geschonken, en iedereen heeft daarvan mogen genieten.’
Op de avond dat ‘Alice’ – Strombolanen noemen haar nu bij haar voornaam – vertrekt, staat de pier vol met eilanders. Iedereen wil nog een laatste glimp opvangen van de vrouw die de afgelopen maand de ‘magie’ naar Stromboli bracht. Franco Scaravilli (64) kijkt met een glimlach toe. De hotelcongiërge wacht op nieuwe klanten, die van de boot afkomen waarmee Rohrwacher vertrekt. ‘Ik heb zelf niet verdiend aan de film’, zegt hij, ‘maar dit is goed geweest voor het eiland. We hadden dit nodig.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant