Marcia Luyten is journalist en columnist van de Volkskrant.
Ceuta demonstreerde hoe ongecontroleerde immigratie de Formule 1-motor van extreemrechts is, een motor die vrijdag een forse upgrade kreeg. Afrikanen kropen nog aan land toen extreemrechtse leiders al de haatkanalen vulden met hun afschuw. Van Trump tot Weidel en Wilders, van Farage tot Meloni, heel de wereld stuurden ze dat beeld waar AI niet tegenop kan: ‘de horde’ die Europa bestormt.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Nog altijd is onduidelijk wie er achter de socialemediaberichten zat die zestigduizend Afrikanen lieten denken dat de weg naar Europa via Ceuta open lag. Duidelijk is dat het kneedbaar materiaal leverde waar iedere populistische nationalist zijn gedroomde trofee uit optrok.
‘Zie hier het succesmodel van Sánchez waar links zo dol op is.’ Men zag een ‘invasie’, een ‘catastrofe’, en de noodzaak tot hogere grensmuren. Poetin haalde zijn gerief; geen groter genot dan verdeeldheid in Europa.
Ceuta was de livestream van het angstbeeld dat zij voedden. Fascistoïde geweld tegen gewone burgers die zich, zoals in het Brabantse Engelen, uitspreken voor asielopvang, is het gevolg. De extreemrechtse handtekeningenactie voor deportatie van migranten uit de EU, de ‘Save Europe Act’ van Eva Vlaardingerbroek, kreeg de gedroomde start van haar campagne.
Als beschaafde burgers en hun politici iets van humaan asielbeleid willen redden, zullen ze hard moeten maken dat uiterst rechts en ook links zich bedienen van scheve voorstellingen van zaken. Op links is dat de ijzeren volharding dat iedere asielzoeker een vluchteling is, met gelijk recht op een asielprocedure. Wie die claim betwist, wacht pek vanaf de moral highground.
Ruim 60 procent van de vluchtelingen naar Europa maakt volgens de EU geen kans op asiel. Het VN-Vluchtelingenverdrag uit 1951 stamt uit een tijd zonder mensensmokkelaars, goedkope vliegtickets en sociale media die jonge Afrikanen informeren over hoe waar Europa binnen te komen. (Overigens heeft het oude continent arbeidsmigratie nodig – gecontroleerd, op basis van vraag en kwalificatie.)
Rechts maakte met sociale media asielzoekers tot klassieke zondebok en asiel tot belangrijkste verkiezingsthema. Maar de opgeklopte angst strookt niet met de feiten. In 2025 werd slechts 3 procent van de asielzoekers in een azc verdacht van een criminele daad, meestal winkeldiefstal. Zou je dat cijfer corrigeren voor leeftijd en geslacht (de meerderheid in azc’s is jong en man), dan rest er weinig verschil met jonge Nederlandse mannen. En Nederlanders die naast een azc wonen, zijn daar opmerkelijk positief over.
De Amerikaan Rich Logis brak uit zijn sektarische internethol. De fanatieke Trump-fan en Maga-campaigner verbreedde zijn media-dieet. Zag hij ineens zichzelf, opgesloten in een wereldbeeld van haat en woede. Hij spreekt van zijn ‘rage addiction’, altijd woest, en hoeveel dopamine dat hem gaf. Nu helpt hij anderen deradicaliseren.
Als we vanaf het strand van Ceuta uitzoomen, zit er een belangrijke les in Christopher Nolans verfilming van Homerus’ Odyssee: wie de wet van Zeus breekt, roept onheil over zich af. Homerus doelde op Xenia, de heilige plicht tussen gastheer en gast. Een gastheer moet een vreemdeling in nood ontvangen, voeden en beschermen. De gast moet zich respectvol gedragen, mag geen misbruik maken van het huis en geen geweld of diefstal plegen.
Zeus’ wet wordt geschonden door mensen die een vluchtverhaal verzinnen – de meerderheid van de asielzoekers. Ze wordt misbruikt door vluchtelingen die zich, eenmaal binnen, tegen het gastland keren – een kleine groep die disproportioneel de sfeer bepaalt. En Xenia wordt geschonden als we vreemdelingen die te goeder trouw zijn slecht behandelen.
Een gemeenschap die mensen van buiten met open hart tegemoet treedt, vraagt om waarachtigheid. Xenia verdraagt geen verzonnen verhalen, geen vals bewustzijn, geen gemakzuchtige morele oordelen over complexe zaken, en al helemaal geen machinerie die om politiek gewin mensen indoctrineert met haat.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant