Het is te gemakkelijk, onverstandig en vooral niet eerlijk om de druk op de zorg te verlagen door de financiële drempels voor patiënten te verhogen zoals het kabinet van plan is.
Vorige maand ontvouwden cardiologen in de publiciteit hun plannen om niet-zinnige zorg uit de richtlijnen te schrappen. Onnodige diagnostiek en controle-afspraken worden straks achterwege gelaten. Op een moment waarop de politiek zoekt naar manieren om de stijgende zorguitgaven te beteugelen en de toegang tot zorg onder druk staat, is dat een ontwikkeling die inspireert en navolging verdient. Want nu dreigt de rekening van de druk op de zorg via de verhoging van het eigen risico en andere eigen bijdragen bij de patiënt te worden neergelegd.
Dat is onverstandig, maar vooral onbegrijpelijk gezien de inefficiënte manier waarop de zorg in Nederland nog is georganiseerd.
Over de auteur
Linda Daniels – Van Saase is waarnemend directeur-bestuurder van Patiëntenfederatie Nederland.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
In het huidige systeem ervaart ruim vier op de tien patiënten regelmatig vormen van onnodige zorg, blijkt uit onderzoek van de Patiëntenfederatie. Onnodige controle-afspraken, steeds opnieuw hetzelfde verhaal moeten vertellen, dubbele onderzoeken, te veel medicatie en zelfs onnodige operaties worden daarbij het vaakst genoemd. Die onnodige zorg kost de zorgverleners heel veel tijd, de samenleving heel veel geld en patiënten kwaliteit van leven.
Dit fenomeen noemen wij de ‘lucht in het systeem’. Die lucht ontstaat niet alleen doordat richtlijnen soms achterhaald zijn. Ze ontstaat vooral doordat onze zorg op veel plekken nog ouderwets of niet goed is georganiseerd. Niet zelden wordt die veroorzaakt door financiële belangen van stakeholders in de zorg. Wie die lucht echt uit het systeem wil halen, moet daarom verder durven kijken.
Bijvoorbeeld naar hoe slecht we de gegevensuitwisseling in de zorg hebben geregeld. Zorgverleners beschikken vaak niet of niet op tijd over de juiste informatie, waardoor patiënten hun verhaal telkens opnieuw moeten vertellen, verkeerde diagnoses worden gesteld, onderzoeken onnodig worden herhaald en fouten worden gemaakt. Dat leidt niet alleen tot frustratie, maar vaak ook tot schade. Zo belanden jaarlijks duizenden patiënten in het ziekenhuis door vermijdbare medicatiefouten die vaak samenhangen met gebrekkige overdracht van informatie.
Een andere grote systeemfout is het gebrek aan transparantie over kwaliteit. Onderzoeken hebben bewezen dat de kwaliteitsverschillen tussen ziekenhuizen groot zijn. Maar omdat die informatie niet openbaar is, komt het leren en verbeteren te weinig van de grond en blijven de verschillen bestaan. Met alle onnodige complicaties, nazorg, ligdagen en lange hersteltrajecten voor patiënten tot gevolg.
Ook gaat de opschaling van digitale zorg nog altijd veel te traag. ING analyseerde onlangs dat Nederland jaarlijks ruim 350 duizend ziekenhuisopnames en bijna 500 duizend fysieke consulten kan besparen als digitale thuismonitoring – waar patiënten erg tevreden over zijn – structureel en breed wordt ingezet. Toch blijft grootschalige toepassing al jaren achter door een gebrek aan regie en passende bekostiging, en blijven we patiënten onnodig vaak fysiek in ziekenhuizen ontvangen.
Tot slot is de voor de samenleving relatief goedkope eerstelijnszorg nog altijd onvoldoende toegankelijk voor veel patiënten. Denk aan fysiotherapie, samen met mondzorg de meest gemeden vorm van zorg, terwijl juist die behandelingen kunnen voorkomen dat klachten verergeren en later duurdere specialistische zorg nodig is. Hetzelfde geldt voor preventie en leefstijlinterventies. Verhalen van mensen die door meer bewegen of gezonder leven minder medicatie nodig hebben of een behandeling kunnen uitstellen, zijn er genoeg. Toch is de financiering van ons zorgsysteem nog altijd meer ingericht op behandelen dan op voorkomen. Daarmee betalen we op langere termijn een hogere prijs.
De genoemde voorbeelden zijn slechts een greep uit de manieren waarop de zorg als systeem beter georganiseerd kan worden. De grote druk op de zorg wordt in onze ogen daarmee niet veroorzaakt doordat (te veel) patiënten (te veel) gebruikmaken van de zorg, maar doordat de zorg op veel plekken ouderwets en niet patiënt- maar zorgverlenervriendelijk is georganiseerd.
Dat wetende is het wat ons betreft te gemakkelijk, onverstandig en vooral niet eerlijk om de druk op de zorg te verlagen door de financiële drempels voor patiënten te verhogen, zoals het kabinet van plan is. Het debat over de toekomst van de zorg zou moeten beginnen met de vraag hoeveel ruimte er nog zit in het beter en efficiënter organiseren van de zorg die we al hebben. Luister goed naar patiënten en je zult versteld zijn hoever we met elkaar komen.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant