Doeko Bosscher kwam als student op de Groningse universiteit en ging er nooit meer weg. Dat hij een ‘oase van rust in een vaak hectische omgeving’ was, kwam bijvoorbeeld van pas bij het omstreden eredoctoraat van Helmut Kohl.
Het moest anders. Beter gezegd: hij moest anders. Bij zijn aankomst op een universiteit in het Amerikaanse Michigan, ruim veertig jaar geleden, nam historicus Doeko Bosscher zich voor een wat uitbundiger mens te worden. Daarom sloofde hij zich, naar zijn gevoel, enorm uit tijdens een interview met de lokale pers. Maar hoe kwam hij daaruit tevoorschijn? Als een soft-spoken and reserved man.
De anekdote staat opgetekend in een necrologie die Luuk Hajema schreef voor Ukrant, het nieuwsmedium van de Groningse universiteit. Op de vraag of daaruit geciteerd mag worden, volgt een gretige bevestiging. ‘Doeko was me zeer dierbaar.’
Zo laat de koele kikker, waarvoor Doeko Bosscher zichzelf hield, bij zijn dood juist veel warme herinneringen na. Hajema: ‘Wie goed keek, zag een warme, betrokken persoonlijkheid, met een brede belangstelling, veel humor en een groot vermogen tot reflecteren en relativeren. Ook – of juist – als het om zijn eigen kwaliteiten en beperkingen ging.’
De Volkskrant profileert regelmatig bekende en onbekende, kleurrijke Nederlanders die onlangs zijn overleden. Wilt u iemand aanmelden? postuum@volkskrant.nl
Een paar jaar na de Duitse bezetting kwam Doeko Bosscher ter wereld in een familie die daardoor getekend was. Zijn vader en oom hadden in het verzet gezeten. Over de laatste, die dat met de dood moest bekopen, schreef Bosscher het boek Haast om te sterven. Het korte leven van Fritz Conijn.
Die achtergrond tekende hem zelf ook. Volgens Annette Bosscher had haar vader een sterk ontwikkeld besef van goed en fout. ‘Integriteit stond daarbij voorop. Dat kregen we thuis goed ingeprent.’
In het toezicht op de morele kaders was Doeko Bosscher bovenal streng voor zichzelf. Daarbij was hij een gedisciplineerd man. Elke dag sporten en wars zijn van alles wat kon duiden op pretenties. Annette: ‘Titels mochten bijvoorbeeld niet in de overlijdensadvertentie worden opgenomen.’
Na een jeugd in Amsterdam belandde Bosscher als student op de Groningse universiteit en ging er nooit meer weg. Hij werd hoogleraar eigentijdse geschiedenis, decaan van die faculteit en rond de eeuwwisseling zelfs rector. Op de site van de universiteit herinnert opvolger Frans Zwarts hem als ‘een oase van rust in een vaak hectische omgeving’.
Dat laatste speelde tijdens het eredoctoraat voor Helmut Kohl. Die eer was de Duitse oud-bondskanselier te beurt gevallen vanwege zijn rol in de eenwording van het land. Nadien was Kohl in eigen land een omstreden figuur geworden. Bosscher leidde de ceremonie in goede banen, maar ging de controverse niet uit de weg. Het zegt veel over zijn integriteitsgevoel, maar nog meer over zijn bestuurlijke kwaliteiten, zegt Jan Bank.
De twee historici leerden elkaar een halve eeuw geleden kennen op de Groningse faculteit, werden vrienden en schreven na hun emeritaat Het eilandgevoel, een boek over (voormalige) eilanden. ‘Superdik, maar goed leesbaar’, zegt dochter Annette. ‘Leesbaarheid was voor Doeko een voorwaarde, bij alles wat hij schreef.’
Voor hem persoonlijk kriebelde het eilandgevoel al op jonge leeftijd. Het gezin Bosscher, zeven kinderen groot, vertrok elke zomer vanuit Amsterdam voor een maand of langer naar Terschelling. In het boek wordt dat gevoel als volgt gedefinieerd: ‘Vrijer dan op een eiland kun je je nauwelijks voelen, juist doordat je opgesloten bent. Dit eilandgevoel is de perfecte paradox.’
In de laatste fase van zijn ziekte bezocht Doeko Bosscher nog eenmaal Terschelling. Het had een helende werking, alsof de kanker even weg was. Bij terugkeer naar het vasteland ging hij al snel achteruit.
De uitvaart had plaats in een kleine kerk bij Warffum, de voormalige gemeente waar Bosscher in de jaren tachtig wethouder was. Het werd een intiem afscheid, in eerste instantie bedoeld voor vrouw en (klein)kinderen. Dat was bij al zijn activiteiten altijd het fundament geweest voor Doeko Bosscher.
Source: Volkskrant