Wanneer zijn artsen begonnen collega’s verantwoordelijk te houden voor het beleid van hun regering? Die vraag dringt zich op na de oproep van ongeveer achthonderd Nederlandse artsen om de Israeli Medical Association te boycotten.
Het mooie van het doktersvak waarvoor je de eed van Hippocrates aflegt is dat je zonder aanziens des persoons handelt. Al doet hij of zij dingen die niet in de haak zijn; al heb je er een eigen gevoel of mening over. Het doet er ook niet toe welke politieke partij hij heeft gestemd, noch de (al dan niet foute) regering die hij steunt. En al helemaal niet het land waarin hij geboren is of de groep waar hij toe behoort.
De moderne Nederlandse artseneed zegt ook nog letterlijk dat je collega’s met respect moet behandelen.
Juist daarom schokt de oproep van ongeveer achthonderd Nederlandse artsen om de Israeli Medical Association internationaal te boycotten mij diep (IMA is de organisatie waar 90 procent van alle artsen in Israël lid van zijn, die je daar dus collectief mee de maat neemt). Ik heb de Israëlische regering vaak bekritiseerd. Maar ik zou er nooit aan denken Nederlandse artsen collectief verantwoordelijk te houden voor Srebrenica of het asielbeleid van een Nederlandse regering. Waarom gebeurt dat dan hier wel met Israëlische artsen?
Kritiek op Israël is legitiem. Maar deze oproep doet iets fundamenteel anders. Zij lijkt een nationale beroepsorganisatie van artsen mede-verantwoordelijk te houden voor het beleid van een regering. Dat is een principe dat we nergens anders lijken toe te passen.
Over de auteur
Rob Oudkerk is ex-huisarts, voormalig politicus en werkt nu als presentator bij de EO.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Waar bleef de oproep om de Iraanse artsenorganisatie uit de World Medical Association te zetten toen Iran toetrad, ondanks decennia van executies, martelingen en systematische onderdrukking? Waar zijn de boycots van medische organisaties uit landen waar artsen daadwerkelijk worden ingezet voor repressie?
Wat mij misschien nog wel het meest treft, is hoe weinig kennis lijkt door te dringen over de werkelijkheid van de Israëlische gezondheidszorg. Joodse en Arabische artsen werken er dagelijks zij aan zij. Zij behandelen Joodse, Arabische, christelijke en druzenpatiënten zonder onderscheid. Zelfs tijdens oorlogen bleven ziekenhuizen als Soroka en Barzilai Joodse, Arabische en andere patiënten behandelen. De spoedeisende hulp vraagt niet naar religie of nationaliteit voordat een patiënt wordt geopereerd.
In de jaren vóór 7 oktober werden duizenden Palestijnen uit Gaza in Israëlische ziekenhuizen behandeld. Jarenlang werden Palestijnse patiënten uit Gaza voor complexe behandelingen naar Israëlische ziekenhuizen gebracht omdat die zorg in Gaza niet beschikbaar was. Veel van de vrijwilligers die dat mogelijk maakten, woonden juist in de kibboetsen rond Gaza. Op 7 oktober werden velen van hen slachtoffer van de Hamasaanval.
Weten mijn collega’s in Nederland dat überhaupt? Zo ja, dan lijkt die kennis uit het collectieve geheugen verdwenen.
Als arts weet ik hoe gevaarlijk groepsdenken kan zijn. Zodra mensen niet meer als individu worden beoordeeld, maar als vertegenwoordiger van een collectief, verlaten we het terrein van de geneeskunde en betreden we dat van de ideologie. Zo’n dokter wil je nooit in een spreek- of behandelkamer ontmoeten – (levens)gevaarlijk lijkt me dat.
Dat betekent zeker niet dat iedere ondertekenaar van deze oproep anti-Israël, anti-zionist of antisemiet is. Dat zou eenzelfde collectieve redenering zijn die ik juist afwijs.
Maar ik zie wel een ontwikkeling waarin de grens tussen legitieme kritiek op Israël en het collectief verantwoordelijk houden van Israëlische – en steeds vaker Joodse – mensen gevaarlijk vervaagt.
Politieke leiders hier dragen hierin een bijzondere verantwoordelijkheid. Woorden doen ertoe. De woorden van Frans Timmermans vorige week katalyseerden daden zoals het verstoren van de herdenking in Rotterdam of de bedreigingen van theater Tivoli in Utrecht. Het zwijgen van premier Rob Jetten over wat zijn minister van Staat zei overigens net zo.
Wanneer de enige Joodse staat structureel met een morele maatstaf wordt beoordeeld die voor geen enkel ander land geldt, ontstaat een klimaat waarin uitsluiting steeds normaler wordt. Mijn familiegeschiedenis heeft mij geleerd dat normalisering stap voor stap verloopt. Juist daarom spreek ik mij uit tegen het verlaten van een fundamenteel beginsel: dat mensen nooit verantwoordelijk zijn voor de daden van een collectief waartoe zij toevallig behoren.
Na 35 jaar huisarts te zijn geweest, had ik nooit gedacht dat ik ooit collega's zou moeten uitleggen dat collectieve schuldtoerekening ons artsen niet past. Arts zijn is meer dan patiënten behandelen: het is een manier van kijken naar mensen. Niet als lid van een volk, religie of politieke stroming, maar als individu. Dat is de essentie van de medische professie. Als je dat uitgangspunt loslaat tegenover collega’s, hoe geloofwaardig zijn we dan nog tegenover patiënten?
Een arts die een collega niet primair ziet als arts, maar als vertegenwoordiger van een nationale of etnische groep, heeft misschien de woorden van de eed die hij aflegde onthouden, maar niet de betekenis ervan begrepen.
Er bestaat een overzicht van de landen waar meisjesbesnijdenis plaatsvindt, waardoor meisjes voor het leven verminkt raken: Irak, Egypte, Gambia, Ethiopië, Indonesië en Nederland. Dat laatste lijkt me bij uitstek een onderwerp voor medici in ons land om zich eerst over op te winden.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant