Camerabrillen Met de Meta-AI bril is het wel heel makkelijk om mensen ongevraagd te filmen. Op het internet kreeg de bril de bijnaam pervert glasses. ‘Alles wat ik vastleg, gaat eerst langs de servers van Meta.’
Kylie Jenner bij de lancering van de Meta AI-bril op 23 juni in New York.
Op een bushokje in de straten van Londen lijkt op de eerste aanblik een normale advertentie te staan: Kylie Jenner die met een halfopen mond en een zwaar montuur in de camera kijkt. De poster promoot haar eigen lijn van Meta’s AI brillen. Kijk je vanuit een andere hoek dan kleurt de bewerkte poster zwart-wit en verandert Jenners gezicht in een skelet. De tekst verandert mee „Meta: We’re always watching.”
A post shared by Everyone Hates Elon (@everyonehateselon_)
De Britse politieke actiegroep Everyone Hates Elon deelde de stunt met het bushokje op hun Instagram. Op het internet kreeg de Meta AI-bril de bijnaam pervert glasses (gluurbrillen) na meerdere berichten van vrouwen die ongevraagd zijn gefilmd.
De bril heeft naast de kleine camera ook ingebouwde speakers, een AI-assistent en stembediening. Hij kan live gesprekken vertalen, je herinneren aan je to do’s of een speciaal nummer voor je uitzoeken terwijl je naar de zonsondergang kijkt. In samenwerkingen met Oakley en Ray Ban verkocht Meta vorig jaar 7 miljoen exemplaren. Deze zomer is de collectie flink uitgebreid: de lijn met Kylie Jenner (voor 419 euro per stuk) en Meta’s eigen design (309 euro), het meest betaalbare model tot nu toe.
In het afgelopen jaar heeft de reputatie van de bril flink wat deuken opgelopen. Zo besloot TivoliVredenburg de brillen te verbieden, na een incident bij een festival in Rotterdam waarbij een man vrouwen had gefilmd op het toilet. In februari ontdekten twee Zweedse kranten dat medewerkers in Kenia – die de beelden moesten beoordelen voor Meta – konden meekijken met mensen die naar de wc gingen, zich uitkleedden of seks hadden. In juni onthulde Wired dat Meta controversiële gezichtsherkenningsoftware had geïnstalleerd (maar nog niet geactiveerd) op de Amerikaanse app die de bril verbindt met een telefoon. Een dag na het nieuws verwijderde Meta de software.
Op een bank in haar tuin in Aalten zet Charlotte Meindersma, marketingjurist en auteur van het boek AI met beleid, haar Meta AI bril op. Ze kocht hem een jaar eerder omdat ze liever zelf wilde zien hoe het werkte, dan de kritiek van vakgenoten aan te nemen.
Ze drukt op de zijkant van het pootje en een lampje naast haar rechteroog brandt kort: ik sta op de foto. Als ze de knop iets langer ingedrukt houdt, blijft het lampje langzaam aan- en uit gloeien: ik word gefilmd. Al is het lampje in het felle zonlicht moeilijk te zien.
„In principe heb ik hier geen probleem mee”, zegt Meindersma met de bril in haar hand. „Het gaat er bij alles om: wat film je? Wanneer film je dat? En als je het publiceert, hoe publiceer je dat? Of je filmt met een grote camera, een telefoon, spyware of een camerabril maakt in principe niet uit.”
In de openbare ruimte mag je alles en iedereen filmen, behalve als het op plekken is waar iemand een bepaalde mate van privacy mag verwachten, legt Meindersma uit, zoals steegjes of een hoekje in het park. Ergens binnen, zoals een supermarkt of een bioscoop, mag het in principe niet, tenzij heel duidelijk wordt gemaakt dat er wordt gefilmd of gefotografeerd.
Het knipperende lampje van de Meta-bril is een manier om dat duidelijk te maken. Als iemand probeert het lampje te bedekken, wordt de camera uitgeschakeld, aldus Meta. Maar een korte zoekopdracht op YouTube resulteert in tientallen video’s (van voornamelijk mannen) die uitleggen hoe het tóch lukt om het lampje te maskeren. Ook zijn op Bol.com of Amazon speciale stickers te koop om het lampje af te plakken „zonder de camera te verstoren”.
Voor Meindersma is niet zozeer de camera het probleem, die zijn er volgens haar inmiddels bijna overal, maar het feit dat het product van Meta is. Ze opent de Meta AI app op haar telefoon. Alleen via die route kan ze de video en foto downloaden die ze zojuist heeft gemaakt. „Alles wat ik vastleg, gaat eerst langs de servers van Meta.”
Ceo Mark Zuckerberg met Meta Ray-Ban bril in september 2025.
Onderzoeker Wouter Nieuwenhuizen benadrukt dat „ontwerpverantwoordelijk” wel degelijk een keuze is. Hij onderzoekt de maatschappelijke verantwoordelijkheid van technologiebedrijven bij het Rathenau Instituut. „In Japan is het bijvoorbeeld verplicht dat alle telefoons een luide shuttersound maken als er een foto wordt gemaakt – dat ook in de stille modus niet kan worden uitgezet”, zegt Nieuwenhuizen telefonisch. „Je zou een enorm irritante piep af kunnen laten gaan elke keer als iemand een foto maakt met een camerabril, maar dat is natuurlijk niet wat deze techbedrijven willen.”
Techbedrijven willen gebruikers het idee geven dat ze niet zonder dit soort draagbare technologie, of wearables, kunnen, valt Nieuwenhuizen op. „Ze pushen het idee dat je AI in je leven moet integreren omdat je anders achterblijft. Dat geldt niet alleen voor Meta maar alle bedrijven die dit soort producten op de markt brengen.” Google komt deze herfst met een nieuwe lijn „intelligent eyewear” met hun ingebouwde Gemini-assistent. En ook Apple is bezig met zijn eigen slimme bril.
De vraag die we moeten stellen, is volgens Nieuwenhuizen: wat is de echte motivatie om deze producten op de markt te brengen? „Is dat omdat ze gebruikers nieuwe features willen bieden, of heeft het ook te maken met een stukje datahonger? De meeste grote techbedrijven zijn inmiddels ook AI-bedrijven. Er is een enorme hoeveelheid data nodig om grootschalige AI-modellen te trainen.”
Hoe betaalbaarder de brillen worden en hoe meer het eruitziet als een mode-item, hoe gebruikelijker de bril zal worden, verwachten experts. Volgens Meindersma is er nu sprake van een „overgangsperiode”. „We gaan óf met z’n allen normaal vinden dat deze brillen erbij horen, óf zo veel bedrijven en evenementen gaan de bril weren dat je nergens meer naar binnen kan.”
In Europa heerst die discussie ook. De Franse autoriteit persoonsgegevens, CNIL, waarschuwde eind juni voor de risico’s van deze brillen. Ook de Hamburgse commissaris van gegevensbescherming Thomas Fuchs wil Meta beboeten nadat zijn bureau concludeerde dat de AI-bril een camera is vermomd als een alledaags voorwerp, wat in Duitsland niet is toegestaan. Het rapport van het Europees Comité voor gegevensbescherming (EDPB) over deze slimme brillen wordt deze zomer verwacht.
Een woordvoerder van Meta laat weten dat vertrouwen belangrijk is voor zowel „diegenen die de bril dragen als de mensen om hen heen”. Ook zou het bedrijf beeldmateriaal alleen voor trainingsdoeleinden inzetten als gebruik wordt gemaakt van de AI-modus (bijvoorbeeld als iemand vraagt: „Hey Meta, vertel me eens meer over deze bloem”).
De vraag blijft of de bril echt doorbreekt onder consumenten. Op haar eigen Instagram promoot Kylie Jenner de bril in een witte badjas, met een gezicht vol make-up en getuite lippen met haar 381 miljoen volgers. Tussen de opmerkingen is vooral kritiek te vinden. De meest gelikete comment met tienduizend likes: „Zeg nee tegen surveillance capitalism”.