Probleemouders Van het ‘forgotten baby syndrome’ tot een vader die meer tijd aan een AI besteedt dan aan zijn eigen doodzieke kind. NRC zag vier nieuwe films over ouderschap – waarin vooral het drama centraal staat.
Scène uit ‘Electric Child’.
Electric Child. Regie: Simon Jaquemet. Met: Elliott Crosset Hove, Rila Fukushima 119 minuten. Te zien vanaf 13 augustus.
Woman and Child. Regie: Saeed Roustaee. Met: Parinaz Izadyar, Payman Maadi. Lengte: 131 minuten.
Te zien in de bioscoop.
Father. Regie: Tereza Nvotová. Met: Milan Ondrík, Dominika Moravkova. Lengte: 103 minuten.
Te zien in de bioscoop.
Dat het in de opvoeding goed mis kan gaan is door niemand beter beschreven dan door Philip Larkin in het bekende ‘This Be The Verse’ (1971): „They fuck you up, your mum and dad.” Kort en goed: Ze maken je kapot, je ouders. En ze doen het dan wel niet expres, maar als ze klaar zijn met jou hun eigen fouten aan te leren, dan krijg je nog een paar extra sneren mee. Helemaal voor jou alleen.
Hoe de openingszinnen van dat gedicht ook perfect van toepassing zijn op de relatie tussen andere scheppers en hun vrucht, pakweg die tussen een computerprogrammeur en zijn AI-programma, is vanaf 13 augustus te zien in het hoogst actuele, maar ook enigmatische Electric Child. Die deels met Nederlands geld geproduceerde film van de Zwitserse regisseur en AI-kunstenaar Simon Jaquemet is een van de vier films die in de filmtheaters uitkomen met een focus op contradicties en complexiteit van het ouderschap. Ze zijn nogal plotgedreven: wat je er in kort bestek over kunt zeggen vertelt al snel te veel. Wat ze gemeen hebben, is dat ze de traumatische schaduwkanten van de roze wolk belichten.
Les enfants vont bien. Regie: Nathan Ambrosioni. Met: Camille Cottin, Juliette Armanet, Monia Chokri. Lengte: 111 minuten. Te zien vanaf 13 augustus.
Electric Child is ‘high concept’ in een lofi-uitvoering. Het sciencefictionsfeertje lijkt extra naargeestig doordat het zo alledaags is. Terwijl zijn vriendin Akiko hoogzwanger is, werkt Sonny dag en nacht aan de training van een superintelligentie in een game-omgeving. Als hun pasgeboren kind een aangeboren ziekte blijkt te hebben, is de vraag of dat AI-kind snel genoeg slim genoeg is om baby’s dna-code te kraken en te redden. Het AI-kind is getraind op overleven, wat ook een prijs heeft – maar de film walst wat haastig over de verschillen tussen fysiek en synthetisch overleven heen. Ik werd meteen herinnerd aan Universal Paperclips, een game uit 2017 waarin je in de rol van een AI kruipt met de monomane missie om paperclips te produceren – en je voor je het weet de mensheid hebt uitgeroeid en de aarde opgeblazen.
Scène uit ‘Woman and child’.
Ook in de Slowaakse film Father en het Iraanse melodrama Woman and Child speelt de dood van een kind een rol in het voortstuwen van het drama. Waar het in Electric Child een aangekondigde dood is en Father over het zogenaamde ‘forgotten baby syndrome’ gaat, neemt Woman and Child je mee in een estafette van melodramatische ellende. De overdaad aan soapy plotelementen beneemt soms het zicht op wat de film invoelbaar en ook relevant maakt: de vele obstakels die een alleenstaande werkende moeder in hedendaags Teheran tegenkomt.
Na de dood van haar echtgenoot leeft Mahnaz samen met haar moeder, zus en twee kinderen in een klein, maar levendig appartement, waar iedereen de hele dag aan het leren en studeren is in de hoop op een betere toekomst. Alleen puberzoon Aliyar is de hele dag aan het hosselen. Als hij ontdekt dat zijn moeder een nieuwe aanbidder heeft, flipt hij. Maar eigenlijk deugt geen een van de mannelijke personages in de film. Mama’s vriend blijkt een narcist, opa een wraakzuchtige oude gek. Terwijl Mahnaz het hoofd recht probeert te houden, stort door het gedrag van die mannen haar wereld in.
Scène uit ‘Father’.
Net als in Woman and Child spelen in Father nalatigheid, verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid een rol. De jonge ouders Michal en Zuska kunnen hun familie-idylle slechts bekostigen met veel werkstress. Ze leven liefdevol langs elkaar heen. De film stelt aan de hand van dat ‘forgotten baby syndrome’ de vraag of er tijdelijke vormen van verstandsverbijstering kunnen bestaan. Is er zoiets als dood door onschuld? (Wat in het strafrecht overigens gewoon dood door schuld heet.) De film weet diep te raken door weinig scenariotrucjes toe te passen, maar simpelweg te laten zien dat menselijk gedrag soms gewoon ongerijmd en onverklaarbaar is.
Zo laat ook de moeder van Gaspard en Margaux in Les enfants vont bien haar kinderen op een dag bij haar bewust kinderloze zus Jeanne achter en verdwijnt vervolgens spoorloos. Al snel komt in dit gedetailleerde slice-of-life-drama de focus te liggen op ‘hoe het verder gaat’. Op het leven na het drama, de stilte na de storm. Door de bijna-dubbelgangers-casting van Camille Cottin (bekend van de serie Dix pour cent over een Frans agentschap voor filmsterren) en Juliette Armanet als de twee zussen, legt de film op een fijnzinnige manier ook nog eens bloot dat je soms gewoon het leven voor je kiezen krijgt dat je dacht buiten de deur te houden.
Scène uit ‘Les enfants vont bien’.