Natuurbranden Europa brandt. In een zomer dat regen schaars is en de temperaturen onveranderd hoog, is meer Europees gebied dan ooit door vuur verteerd. En het eind is nog niet in zicht. Dit zijn de grafieken van de verwoesting.
Charlotte Du Cann zag het begin van de bosbranden in Suffolk. Ze liep met een vriendin van het strand aan de Britse oostkust door het bos naar haar huis in Eastbridge. Ineens hoorde ze iets knapperen, vertelde ze aan tv-zender ITN. En haar vriendin rook rook. Beneden in het Minsmere-bos zagen ze een klein cirkeltje vlammen. Ze dansten erop met hun veel te zomerse schoenen, in de hoop het te doven. Maar ineens sprong het vuur op van de heide naar de grove dennen eromheen en stond het bos in brand.
In Attica, ten westen van de Griekse hoofdstad Athene, ontstond het woeste vuur volgens de brandweer door een slecht geïnstalleerde windgenerator die kortsluiting maakte. Bij de grootscheepse blusacties die op touw werden gezet, raakten twee helikopters elkaar in de lucht. De ene stortte neer, de twee bemanningsleden kwamen om het leven.
In Le Porge, in de Franse Gironde, maakten vier bomenkwekers en een boswachter zich tegenover een journalist van Le Monde kwaad: dit vuur had in de kiem kunnen worden gesmoord als de autoriteiten niet zoveel minachting hadden getoond voor de dennenkwekers die eeuwenoude technieken hebben om branden klein te houden en te doven. Nu zijn tweehonderd woningen in het plaatsje van zo’n 3.500 inwoners in vlammen opgegaan.
En sinds maandag brandt de natuur ook in Nederland: in Noord-Limburg ging een deel van een natuurgebied bij Oostrum in vlammen op. ’s Avonds schatte de brandweer – zo’n 300 man personeel werd ingezet – dat het vuur binnen zes tot acht uur onder controle zou zijn, maar de wind draaide en dinsdagochtend om zeven uur moesten de Chinook-helikopters van Defensie hun bluswerkzaamheden hervatten. Met zogenoemde Bambi-Buckets halen ze water uit de Maas en storten dat uit over het brandende bos.
De zomer is droog en heet, en overal in Europa brandt de natuur. Een kaart van Copernicus, het Europese programma voor aardobservatie, laat zien dat eigenlijk alleen delen van Scandinavië en de Baltische staten aan het vuur ontsnappen. Half juli vestigden de branden een onheilspellend record: nooit werd zoveel Europees grondgebied aangetast door vuur als dit jaar. De eerste zeven maanden van dit jaar is al zo’n 435.000 hectare aan natuurgebied in vlammen opgegaan. In de afgelopen twintig jaar was dit tot en met juli gemiddeld 93.000 hectare.
„En het is nog vroeg in het seizoen”, zei de statisticus en onderzoeker van de invloed van klimaatverandering op extreem weer bij het Imperial College London, Clair Barnes, vrijdag tegen The Guardian. „Er dreigt een volgende hittegolf aan te komen. Dat maakt onze bevindingen extreem beangstigend.” Barnes refereerde daarbij aan recent onderzoek van het World Weather Attribution Consortium, een projectgroep van wetenschappers. Zij berekenden dat de opwarming van de aarde de kans op hete, droge en winderige zomers als de huidige in Spanje twintigmaal zo groot maakt als in voor-industriële tijden. In Frankrijk is volgens hen die kans tweemaal zo groot. Barnes: „We zien steeds weer hoe klimaatverandering de warme, droge en licht ontvlambare condities scheppen die in hoge mate gunstig zijn voor natuurbranden.”
De branden concentreren zich vooral in het zuiden van Europa. Ruimtevaartorganisatie NASA analyseerde satelietbeelden en bracht de brandhaarden van de afgelopen dagen in kaart. Daaruit komt naar voren dat in de regio Attica in Griekenland, het noordelijkste deel van Portugal, de provincie Aydin in het westen van Turkije en in de Spaanse regio’s Madrid en Castilië en León de hevigste branden woedden.
Het Europese onderzoeksinstituut Copernicus houdt bij hoeveel natuurgrond er in verschillende Europese landen is verbrand. De teller staat in Frankrijk tot nu toe op ruim 90.000 hectare, het grootste oppervlak sinds deze cijfers worden bijgehouden. In Spanje – waar natuurbranden vaker voorkomen dan in Frankrijk – verbrandde tot dusver 219.000 hectare. Alleen in recordjaar 2025 en in 2024 verbrandde er meer, maar het jaar is nog niet voorbij. In Portugal en Griekenland lijkt de schade vooralsnog relatief mee te vallen, al laaiden in Griekenland branden op in onder meer Kreta, waarbij meerdere doden vielen. In Portugal verbrandde dit jaar procentueel méér grondgebied dan in Frankrijk of Spanje, maar Portugal heeft meer ervaring met bosbranden en met de bestrijding ervan.