Met enige bombarie kondigde de Amerikaanse president Donald Trump vorige week een "historische" en "monumentale" doorbraak aan in het vredesproces in Gaza. De dagen van Israëlische luchtaanvallen die daarop volgden - en de politieke situatie in dat land - spreken dat tegen.
Trumps Vredesraad heeft een akkoord bereikt over de "volledige ontwapening" van Hamas en andere gewapende groeperingen in Gaza, aldus de president. Als dat is gebeurd, zal Israël zich volgens hem terugtrekken uit de Palestijnse enclave.
Dat maakt de overeenkomst tot een "kritieke stap naar een Gaza dat uiteindelijk wordt bestuurd door een nieuwe Palestijnse regering", schreef Trump op zijn sociale medium Truth Social. "Tegelijkertijd krijgt Israël de veiligheid die het verdient, met Gaza niet langer in gebruik als uitvalsbasis voor terroristische aanvallen."
Maar in de dagen daarna werd duidelijk dat het eerder gaat om een nieuw Amerikaans conceptakkoord, waarover nog uitgebreid moet worden doorgepraat, dan om een daadwerkelijke diplomatieke doorbraak.
Dat er nog een hoop hindernissen moeten worden geslecht, werd onderstreept door meerdere dagen van Israëlische luchtaanvallen in Gaza na Trumps aankondiging. Op zondag kwamen zeker achttien Palestijnen om het leven, waarmee het de dodelijkste dag in het gebied in weken tijd werd.
Het ontwapeningsakkoord bouwt voort op een eerder plan van Trumps Vredesraad, gepresenteerd in maart, dat voorziet in een geleidelijk en gefaseerd proces van zo'n acht maanden. Het conceptakkoord vermeldt dat in de komende twee weken een precieze routekaart voor de ontwapening wordt opgesteld.
Een functionaris van de Vredesraad zei dat het wapentuig zal worden overhandigd aan het zogeheten Nationale Comité, dat het burgerbestuur in de Palestijnse enclave op zich moet nemen. De huidige Gazaanse politie zou dat in de komende twee weken als eerste doen, later gevolgd door Hamas en andere extremistische groeperingen. Een concreet tijdspad voor dat laatste wordt niet gegeven.
Naarmate de ontwapening van Hamas en andere groepen vordert, trekt Israël zijn troepen terug. Er wordt een nieuwe Palestijnse politiemacht opgetuigd in Gaza, die wordt getraind door en samenwerkt met de Internationale Stabilisatiemacht (ISF) - een soort VN-vredesmacht, maar dan niet onder het gezag van de VN.
De Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft er belang bij om zich de komende tijd nergens op vast te leggen. Sinds de aankondiging van Trump houdt hij zich publiekelijk zorgvuldig op de vlakte. Zijn kantoor vaardigde wel een verklaring uit waarin stond dat de premier "ernstige veiligheidszorgen" heeft omtrent het conceptakkoord.
Netanyahu moet balanceren tussen de forse Amerikaanse druk om het ontwapeningsplan te steunen en die vanuit eigen coalitiepartners, die dreigen uit de regering te stappen als hij dat doet. Daar komt bij dat Israël op 27 oktober naar de stembus gaat.
Voor de Israëlische premier, die bovenal een politieke overlever is, zal elk besluit in toenemende mate worden beïnvloed door campagneoverwegingen. In de peilingen gaat zijn partij Likud momenteel gelijk op met de centrumrechtse partij Yashar, maar maakt de oppositie een veel betere kans om genoeg zetels te winnen voor een coalitie.
Het ontwapeningsakkoord is niet alleen impopulair bij de extreemrechtse coalitiepartners van Netanyahu. Yashar-leider Gadi Eisenkot vindt het te slap en waarschuwt dat het "Hamas aan de macht zou laten", terwijl Netanyahu de volledige vernietiging van die groepering heeft beloofd. Volgens de oud-bevelhebber van het Israëlische leger typeert dat de benadering van de regering-Netanyahu, die in zijn ogen leidde tot de terreuraanvallen door Hamas op 7 oktober 2023.
Netanyahu kreeg maandag bezoek van Nickolay Mladenov, de voornaamste gezant van Trumps Vredesraad. Mladenov schreef na afloop op X dat Israël "niet betwist" dat het hoofddoel is om groeperingen in Gaza te ontwapenen en daar een burgerregering te vestigen. Hij voegde eraan toe dat "nog wordt gewerkt" aan het proces om dat te bereiken.
Kort na de ontmoeting tussen Netanyahu en Mladenov liet een woordvoerder van de Israëlische regering weten dat Israël geen troepen zal terugtrekken uit de ongeveer twee derde van Gaza die het nu bezet.
Op dezelfde dag voerden de coalitiepartners van Netanyahu de druk ook op. Minister van Financiën Bezalel Smotrich en minister van Nederzettingen Orit Strook stuurden de premier een formele brief waarin ze hem verzochten onmiddellijk een proef met de ISF te blokkeren die vorige week nog werd goedgekeurd door het kabinet.
Een parlementariër uit de Likud-partij van de premier gaf maandagavond een opvallend botte samenvatting van de situatie in een interview. "Je kunt morgen de vis inpakken in deze overeenkomst. Die heeft geen betekenis. Geen enkele soldaat zal vertrekken uit Beit Hanoun of Khan Younis", zei Amit Halevi, verwijzend naar twee Gazaanse steden.
Niet voor het eerst lijkt het vredesproces in Gaza dus te ontaarden in een spelletje blufpoker tussen de Israëlische regering en Hamas. Netanyahu hecht weinig geloof aan de bereidheid van Hamas om zijn wapens in te leveren en hoopt dat de groepering Israël op korte termijn genoeg aanleiding geeft om het akkoord te verwerpen zonder Trump tegen zich in het harnas te jagen.
Aan Palestijnse zijde probeert Hamas de druk juist bij Israël te houden. De extremistische groepering belooft medewerking, maar zegt ook dat het geen enkel onderdeel van het akkoord zal uitvoeren als Israël zich niet houdt aan de verplichting om zijn troepen geleidelijk terug te trekken uit Gaza.
Source: Nu.nl algemeen