werkt sinds 2012 voor de Volkskrant als journalist en columnist.
Maandag schreven onderzoekers in vakblad Nature Human Behaviour dat kinderen die al vanaf groep 8 actief zijn op TikTok, Instagram of Facebook opvallend lagere cijfers halen dan leeftijdsgenoten die pas jaren later een profiel aanmaken. Reden: jonge socialemediagebruikers krijgen al vroeg last van concentratieproblemen en slaapgebrek en houden vanwege het gescrol minder tijd over voor huiswerk en sport.
Dergelijke onderzoeken verschijnen de laatste tijd vaak en allemaal zijn ze even alarmerend. Denk bijvoorbeeld aan de studie van Harvard waaruit vorig jaar bleek dat jongvolwassenen al na een week afkicken van sociale media aanzienlijk minder depressieve en angstklachten ervaarden.
Bij de bigtechbedrijven zelf zijn dat soort conclusies natuurlijk al veel langer bekend. Zo bleek al in 2021 uit een interne enquête van Meta, het moederbedrijf van Facebook, WhatsApp en Instagram, dat meer dan 20 procent van de 13- tot 15-jarigen geregeld online wordt gepest of oneerbare voorstellen krijgt van Jan Roos-achtige types. Ook concludeerden ze dat hun producten het lichaamsbeeld van één op de drie tienermeisjes vernachelen en zo zelfs suïcidale gevoelens verergeren.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Die resultaten werden uiteraard vakkundig weggemoffeld door de bedrijven in kwestie, want aan zelfregulering doet big tech niet. Het enige wat big tech doet, is hun verslaafde clientèle nog meer schermtijd aansmeren. Onlangs schreef serierecensent Anke Meijer van NRC bijvoorbeeld een nieuwsbrief over ‘second screen content’, waarmee ze Netflixseries bedoelde die geschikt zijn om op je tweede scherm (je televisie) te kijken terwijl je op je eerste scherm (dat van je telefoon) door TikTok scrolt.
De grootste angst van bedrijven als Netflix is namelijk dat een kijker halverwege een aflevering opkijkt van zijn telefoon, niet begrijpt wat er zich op de tv afspeelt en vervolgens besluit Netflix weg te zappen. Daarom vraagt het bedrijf zijn scenarioschrijvers tegenwoordig actief om rekening te houden met kijkers die lijden aan het zogenoemde second screen syndrome.
Dat betekent: vrijwel elke nieuwe Netflixserie of -film zit tegenwoordig bomvol dialogen die vooral niet te ingewikkeld zijn, opdat je ze ook met een half oog kunt volgen. En voor de kijkers die echt slecht opletten, moeten personages ook meerdere keren per aflevering aan een ander personage uitleggen wat ook alweer de plot is en wat het precieze plan is dat ze in de volgende scène gaan uitvoeren.
Het is het zoveelste teken van de ongekende debilisering die we momenteel doormaken en die hoort bij een tijd waarin inmiddels elke vorm van nadenken verdacht is; waar universiteiten vooral staatsvijanden huisvesten, intellectuele politici als Sigrid Kaag en Frans Timmermans worden verketterd terwijl hun tegenstanders juist populairder worden omdat ze om de haverklap via X benadrukken dat gezond- dan wel boerenverstand veel hoger aangeslagen dient te worden dan daadwerkelijk verstand.
Zelf vind ik dat anti-intellectualisme onbegrijpelijk. Als Jutta Leerdam jarenlang haar bovenbenen traint, gaat ze harder schaatsen dan de gemiddelde televisiekijker. Als een hoogleraar op dezelfde wijze haar hersenen traint, gaat zij beter nadenken dan de gemiddelde FvD-kiezer met een X-account. Zo werken dat soort spieren en organen nu eenmaal, met wellicht als enige uitzondering dat orgaan waaraan diezelfde FvD-kiezers tussen het twitteren door lopen te hengsten op hun zolderkamers.
Sociale media maken depressief, angstig, asociaal, radicaal, slapeloos, gejaagd, woest, morsig, oppervlakkig, ontevreden, analfabetisch, indolent, jaloers, verslaafd en bovenal dom. Het enige waar ze anno 2026 nog goed voor zijn, is om inzicht te bieden in hoe een bepaald deel van de wereld denkt, namelijk steeds minder.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant