is socioloog.
Anders dan men geneigd zou zijn te denken, draaien de drie grote patriarchale godsdiensten niet louter om god. Ik betwijfel zelfs of hij op de eerste plaats komt. Zeker is hij niet hun schadelijkste ingrediënt. Dat zijn de opvattingen over de seksen en hun verhouding. De core business van christendom, jodendom en islam is normering van wie met wie seks mag hebben; wat voor soort seks is toegestaan; wat het juiste bij iemands sekse behorende gedrag is; van wie de kinderen zijn; welke rechten mannen en vrouwen hebben; et cetera. Met als gedeelde kernwaarden de superioriteit van heteroseksuele mannen en minachting jegens vrouwen en homoseksuelen.
De vrouw- en homovijandigheid van het christendom is erkend. Daarentegen wordt de onder conservatieve moslims sluimerende vrouwen- en homohaat in vooruitstrevende kring nog altijd onderschat of vergoelijkt als uitkomst van achterstelling. Dit terwijl de zelfbenoemde inclusiepartij Denk de ‘regenboogdwang’ in publieke ruimtes en scholen wil tegengaan, en de agressie tegen homo’s in de grote steden voor een groot deel afkomstig van jongens van Marokkaanse afkomst (ja, ik weet van de fans van Andrew Tate).
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Op de avond na de bloedige aanslag eind juli op de Berlijnse Pride vroeg de presentator van het NOS Journaal in alle ernst aan de correspondent in Duitsland of ‘er al iets bekend was over het motief’. Dader IS-aanhanger, object Pride – het motief kon niet duidelijker zijn: homo’s moeten dood.
Vervolgens werden we her en der gemaand ‘uiterst rechts niet in de kaart te spelen’. Bij de herdenking van de aanslag twee dagen later bij het Homomonument hield een deelnemer – even immuun voor de feiten als een gereformeerde die volhoudt dat god de wereld schiep – ons voor dat het ‘niet gaat over moslims; je hebt gewoon gekke mensen’.
Eveneens werd het publiek het ‘intersectionele’ beginsel voorgehouden dat ‘onderdrukte minderheden’ elkaar moeten steunen in de strijd tegen het kapitalisme/patriarchaat/systeem. ‘We laten ons niet tegen andere minderheden opzetten.’
Als onderdrukte minderheid gelden in de hippe leer van de ‘intersectionaliteit’ met name ‘mensen van kleur’, moslims, ‘queers’ en vrouwen. Dat die ‘onderdrukten’ soms ook elkaars grootste vijand zijn, past niet in het schema. Het kwaad is de ‘witte’ heteroman – alsof zwarte en islamitische mannen vrouw- en homovriendelijker zouden zijn.
Het is mede aan deze leer te wijten dat kritiek op de islam, anders dan op het jodendom en het christendom, heden ten dage al snel verdacht wordt gemaakt als racisme. Dat heeft ook buiten woke voet aan de grond gekregen. Op universiteiten, in het diversiteitsbeleid en zelfs op overheidsniveau, namelijk in het in juni uitgebrachte Eindrapport van de Staatscommissie tegen discriminatie en racisme.
Hield het College voor de Rechten van de Mens in 2022 in zijn advies aan de minister van Binnenlandse Zaken nog vast aan de klassieke definitie van racisme als een opvatting waarin mensen op grond van een vermeend ras als superieur of inferieur worden beschouwd, de Staatscommissie heeft het wijs geacht daaraan als criterium voor racisme een negatieve kijk op culturen of religies toe te voegen.
Een glibberig pad, ook gezien de onbegrensdheid. Is antipapisme racisme? Een hekel aan carnaval? Afschuw van bible-beltse ouders die hun kroost vaccinaties ontzeggen? Racisme is een ernstig kwaad en moet dat blijven. Teneinde inflatie te voorkomen moet de term in mijn ogen zuinig worden gebruikt. Niet elk vooroordeel is racisme.
Met de verbreding verdwijnt het onderscheid tussen enerzijds kenmerken waaraan je niets kunt veranderen en die niets zeggen over je denken en doen, zoals huidskleur en haartype, en anderzijds opvattingen en praktijken waarvoor of waartegen men in relatieve vrijheid kiest. Dat is een verlies. Door dit essentiële onderscheid op te heffen ontneem je mensen de verantwoordelijkheid voor hoe ze leven en met hun medemensen omgaan, zoals in de jaren tachtig antropologen eerwraak verontschuldigden als ‘hun cultuur’. Bovendien danken we aan het bekritiseren van waanideeën en misvattingen onze verheffing uit de achterlijkheid. Onontbeerlijk dus.
De Staatscommissie onderbouwde haar ruimere omschrijving met een interview met de voorzitter van het Contactorgaan Moslims en Overheid. Hij acht Nederland ‘niet meer zo tolerant’. Waarom? Omdat ‘de overheid moslims vaak ziet als een mogelijk gevaar en islamitische organisaties nauwlettend in de gaten houdt’. Laat mij dat nu juist geruststellen.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.