Amerikaanse ambassadeur Volgens de Amerikaanse ambassadeur Joe Popolo is Nederland „onze allerbelangrijkste partner in Europa”. Tegelijk schuwt hij, in navolging van president Donald Trump, grote woorden over internationale samenwerking niet. „Wij willen dat Amerikanen voorgoed worden onttrokken aan buitenlandse rechtsmacht.”
Joe Popolo, de Amerikaanse ambassadeur in Nederland.
Met rode, gezwollen en samengeknepen oogleden loopt ambassadeur Joe Popolo een raamloos vergaderzaaltje in Washington binnen. Hij is sinds vorig jaar Donald Trumps gezant in Nederland, maar liet een oogoperatie toch liever thuis doen. „Een nogal gevoelig gebied”, zegt hij, bijna verontschuldigend. Tijdens zijn herstelperiode in de VS maakt hij tijd voor een kort interview.
Soms kiest Popolo daarin de grote woorden, zoals de president ze ook gebruikt. Googles Europese boete is „een aanslag”, het Internationaal Strafhof „een existentiële kwestie”, het verbieden van een Amerikaanse techovername „een rode lijn”. Vaker vleit hij Nederland: „Onze allerbelangrijkste Europese partner”. Of zegt hij, diplomatiek: „Wanneer er meningsverschillen zijn, merk ik dat die zeer professioneel en respectvol worden afgehandeld”. Af en toe klinkt zijn ondertoon dreigend: Nederland is afhankelijker van de VS dan andersom.
Met de benoeming van zakenman en campagnedonateur Popolo (59) koos Trump vorig jaar voor een milder type ambassadeur dan de rechtse politicus Pete Hoekstra, die hij in 2017 naar Den Haag had gestuurd. Hoekstra zocht graag en vaak de confrontatie, vooral met journalisten, en bleek niet diplomatiek neutraal in de Nederlandse politiek. Inmiddels is hij ambassadeur in buurland Canada, waar de regering-Trump aanhoudend ruzie mee maakt.
„Ik zeg liever ‘een succesvol zakenman’ dan geldschieter.”
„De boodschap die mij werd meegegeven is dat de relatie met Nederland uiterst belangrijk is: een cruciale handelsrelatie, veiligheidsrelatie en, niet te vergeten, historische relatie. Als je kijkt naar de EU en de NAVO, is de rol van Nederland groter dan diens omvang.
„Ik had mijn hand opgestoken dat ik de nieuwe regering wilde dienen: op een ministerie of als ambassadeur. Mij werden vijf landen aangeboden en ik wist onmiddellijk dat ik naar Nederland wilde – nee, ik vertel je niet welke ik heb afgewezen.
„Wat mij betreft is Nederland onze allerbelangrijkste partner in Europa. Niet onze grootste, wel de beduidendste. Dit zeg ik als Joe: als wij iets gedaan willen krijgen van Europa, is het gebruikelijk dat we eerst Nederland bellen. We zijn ook erg gelukkig met het feit dat een Nederlander de NAVO runt. Dankzij Mark Rutte, vanwege zijn band met de president en zijn geloofwaardigheid in Europa, is dat mogelijk het meest productieve verbond dat we hebben in de wereld.”
„De premier heeft aangegeven dat dit een eenmalige actie was, dus daar moeten we van uitgaan. [Bij navraag meldt een woordvoerder van Rob Jetten dat de ambassadeur verteld is dat „we niet kunnen vooruitlopen of toekomstige overnames wel of niet getoetst moeten worden, noch wat de uitkomst dan zou zijn”, red.] Bij het weren van Amerikaanse bedrijven in welke sector dan ook trekt onze regering een rode lijn. Ik heb vernomen dat Nederland een gevaar zag. Daar zijn wij het fundamenteel mee oneens. Laten we wel wezen, Nederland profiteert enorm van Amerikaanse techinvesteringen. Alle Nederlandse bedrijven draaien erop.”
„Wat wij voor ogen hebben, is een heffingensysteem dat redelijk, rationeel, laag en wederkerig is. Amerikaanse heffingen worden ingezet om de tarieven en andere belemmeringen aan te pakken die de EU aan de Verenigde Staten heeft opgelegd. We hebben lang onderhandeld, althans, de EU heeft er een heel jaar voor uitgetrokken. Nu zijn de verkeersregels voor beide partijen duidelijk.”
„Het is de EU die óns onaangenaam verrast, zoals met de gigantische, belachelijke, buitenproportionele boete voor Google. [De Europese Commissie legde de techgigant twee weken geleden 890 miljoen euro boete op vanwege machtsmisbruik, red.] Dat is duidelijk een aanslag op de Amerikaanse soevereiniteit. Die moeten we bevechten.”
„Wij geloven dat de EU Amerikaanse bedrijven discrimineert. Google is eruit gepikt. Heb ik daar bewijs voor? De boete is belachelijk.”
„Er zijn technologieën waarvan wij geloven dat die in bevriende naties moeten blijven en dat is Nederland met ons eens. We vinden allebei dat ASML-machines van het hoogste kaliber niet in handen mogen zijn van bepaalde… landen. Op die manier kunnen we garanderen dat onze partners toegang houden tot zeldzame minerale grondstoffen en de beste AI-systemen.”
Joe Popolo, de Amerikaanse ambassadeur in Nederland.
”Ik bekijk het liever van de positieve kant. Door steeds opener te worden en afhankelijker van elkaar te worden – van Amerikaanse dienstverleners in Europa tot Nederlandse halfgeleiderfabrikanten in de VS – hebben we allebei veel meer te winnen.
„Kijk, de Amerikaanse economie groeit en de Europese niet, euh, zo hard. Een sterke Europese defensie en sterke Europese economie zijn ook in Amerikaans belang. Gelukkig is de nieuwe Nederlandse regering erg bezig met groei. Ze begrijpt dat ze daarvoor klimaatrestricties moet verzachten.”
„Wij hebben 250 jaar geleden een onafhankelijkheidsoorlog gevoerd om onder het juk van anderen uit te komen. Bij dit Hof kunnen ook Amerikanen vervolgd worden. Er is onderzoek gedaan naar onze soldaten in Afghanistan. Dit is een existentiële kwestie voor ons. We willen dat het Statuut van Rome [het verdrag dat de grondslag vormt van het Hof, red.] zo gewijzigd wordt dat Amerikanen volledig en voor altijd buiten elke mogelijke rechtsmacht te worden geplaatst.”
„Ons verzoek is om eraan onttrokken te worden.”
Voormalig ambassadeur Pete Hoekstra stelde de Amerikaanse ambassade in 2020 beschikbaar voor een netwerk- en fondsenwerfavond van Forum voor Democratie. Geheel tegen de diplomatieke code dat buitenlandse gezanten zich niet dienen te mengen in interne politiek van het gastland. Inmiddels is het officieel Amerikaans beleid om „patriottische” Europese partijen „aan te moedigen”. Vicepresident JD Vance komt graag naar Europa om campagne te voeren voor radicaal-rechtse partijen, zoals van de voormalige Hongaarse premier Viktor Orbán of voor Alternative für Deutschland.
„Ik wist niet van die bijeenkomst op de ambassade. Ik ontmoet graag politici van alle partijen Maar hen helpen? Dat is niet mijn taak.”
Popolo mengt zich, in tegenstelling tot Amerikaanse ambassadeurs elders, niet publiekelijk in binnenlandse, maatschappelijke kwesties. „Ik leg mijn ziel en zaligheid in handel en veiligheid. En het bezoeken van elk Nederlandse voetbalstadion. Heb je op onze sociale media gezien dat ik een paar weken geleden rauwe haring heb gegeten?” Even vertrekt zijn mond. Dan verschijnt weer een glimlach met bijzonder witte tanden. „Ik ga tot het uiterste voor de goede verstandhouding.”
Joe Popolo (1967) ging na zijn economische studies in Boston en Chicago aan de slag bij de marketing- en evenementenorganisatie The Freedman Company, waar hij opklom tot directeur en trouwde met Christine Freedman. „Het blijkt dat hard werken, toewijding en trouwen met de dochter van de baas goed zijn voor je carrièreverloop!”, vertelde hij het blad van zijn universiteit in Boston.
Hij verviervoudigde de omzet van het bedrijf en vertrok in 2019, om een particuliere investeringsmaatschappij te beginnen in Dallas. Popolo is belijdend katholiek en sinds 2003 donateur van de Republikeinse Partij. In 2016 steunde hij de Texaanse senator Ted Cruz in de voorverkiezingen voor het presidentschap. In 2024 doneerde hij zowel aan gouverneur Ron DeSantis en oud VN-ambassadeur Nikki Haley voordat hij ruim 800.000 dollar schonk aan Trumps verkiezingscampagne, plus anderhalve ton aan Republikeinse Congreskandidaten.
Steun aan „de geweldige president” Trump voelde te riskant, zegt de late Trump-bekeerling nu, omdat „frauduleuze vervolging” een nieuwe termijn voor Trump onmogelijk had kunnen maken. Tijdens de voorverkiezingen in 2024 liepen er vier strafzaken tegen Trump, waarvan hij in een zwijggeldzaak rond een pornoactrice veroordeeld werd voor 34 strafbare feiten. Trump „is de juiste man voor de baan”, zegt Popolo. „Hij heeft ons grensprobleem opgelost, vergroot onze economie en maakt ons veiliger.” In oktober 2025 maakte Trump Popolo ambassadeur in Nederland.