Ariana Grande heeft nog tien uitverkochte concerten in Londen te gaan, maar neemt daarna een pauze. De zangeres is ongewild het middelpunt geworden van een online debat over de terugkeer van ultradun als schoonheidsideaal.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant, met als specialisme sociale ongelijkheid.
‘Is dit het voorbeeld dat we onze jonge meiden willen meegeven?’ Het management van popicoon Ariana Grande zal zich ongetwijfeld andere reacties hebben voorgesteld, na de release van Grandes nieuwe videoclip vorige week. Op sociale media ontaardde haar voorkomen in de clip in discussies over het welzijn van de zangeres.
De Amerikaanse kondigde afgelopen week aan dat ze zich na haar huidige tour (waarbij Nederland niet wordt aangedaan) voorlopig uit het publieke leven zal terugtrekken. Aansluitend op de tournee zou Grande aanvankelijk te zien zijn in een musical in Londen, een vervanger voor haar rol is nog niet gevonden.
De reden voor de ingelaste pauze is ‘aanhoudende kritiek’, aldus haar management. De zangeres hoopt haar huidige Eternal Sunshine-tournee ‘op een hoogtepunt’ af te sluiten, ‘in goede gezondheid en tevredenheid’. De verklaring leest als een directe reactie op de speculatie over Grandes gewicht.
Die speculatie bereikte afgelopen week een nieuw hoogtepunt toen de groteske videoclip bij het nummer Petal uitkwam, naar haar gelijknamige nieuwe album. In de clip - een duidelijk protest tegen de fascinatie met haar lijf - doet de zangeres in verschillende verschijningen auditie. Steeds wordt ze afgewezen door mannelijke casting directors. ‘Het is inauthenthiek. Hoe je vroeger was.. dat mis ik’, houdt één van hen haar voor. In het korte fragment weerklinkt de kritiek die de zangeres al jaren te verduren krijgt: de Ariana Grande van jaren geleden zou voller en gezonder zijn.
Screenshots van een specifieke scène gingen de sociale media over: Grande komt erin op als het personage Sandy uit de iconische film Grease. De contouren van haar borstbeen zijn duidelijk zichtbaar in haar diep uitgesneden zwarte top, net als haar schouderbeenderen. De casting director zaagt Grandes personage uiteindelijk theatraal met een kettingzaag doormidden.
Het gesprek over het lichaam van Grande raakt een gevoelige discussie binnen het feminisme. Enerzijds is het idee dat iedere vorm van kritiek op het lichaam van een vrouw per definitie verkeerd is. Grande beroept zich daar vaak op: ‘Van de kleding die je draagt tot je lichaam, je gezicht en echt álles aan je - de vrijpostigheid waarmee mensen erop reageren, is volgens mij ontzettend gevaarlijk’, zei ze in 2024 in een interview.
Daartegenover staat volgens velen de vraag of het niet belangrijker is om jonge meiden te beschermen tegen een onhaalbaar schoonheidsideaal, door vragen over gewicht juist wel aan te kaarten.
Een voortdurende blootstelling aan bepaalde schoonheidsidealen wordt in de wetenschap in verband gebracht met een negatiever zelfbeeld. ‘Beelden in de media doen ertoe. Binnen het vakgebied van eetstoornissen weten we dat ze een van de grootste invloeden zijn op iemands lichaamsbeeld’, reageerde Jason Nagata, hoogleraar kindergeneeskunde aan de Universiteit van Californië, naar aanleiding van ‘Grande gate’ tegenover CNN.
Op carrièrevlak heeft de 33-jarige Grande een succesvol aantal jaren achter de rug. De zangeres, die op jonge leeftijd via kindertelevisiezender Nickelodeon bekend werd, bracht de afgelopen twee jaar twee albums uit. Ook speelde ze een hoofdrol in de razend populaire tweedelige verfilming van de musical Wicked.
Het gesprek over Grandes gewicht bleef de voorbije jaren echter structureel terugkomen onder fans en niet-fans. Gebruikers op sociale media speculeren inmiddels openlijk over de vermeende eetstoornis van de popster, die zich hier zelf nooit publiekelijk over heeft uitgelaten. In een video gaf ze in 2023 wel toe er voorheen voller uit te hebben uitgezien, volgens Grande kwam dat door het toenmalige gebruik van antidepressiva en een ander eetpatroon.
Het uiterlijk van Grande is door de jaren heen onmiskenbaar veranderd en daarmee een onderwerp in de media. Kreeg ze aanvankelijk de kritiek een onnatuurlijk gebruinde huid te hebben en zich als latina voor te doen, later ging die kritiek over plastische ingrepen die ze zou hebben uitgevoerd. Wie nu Grande op social media opzoekt, ontkomt niet aan de talloze reacties over haar gewicht.
Het is moeilijk het debat hierover los te zien van de body positivity-beweging die in de jaren na 2010 opkwam. Body positivity gold als reactie op de negatieve wijze waarop er naar mensen met overgewicht werd gekeken en wist succesvol bepaalde schoonheidsnormen in de media te bevragen. Inmiddels luidt de consensus dat elke kritiek op uiterlijk - dik of dun - niet gepast is, zogenoemde body neutrality. Dat Grandes gewicht publiekelijk toch zo intensief wordt besproken, druist in tegen die nieuwe sociale norm.
Dat er toch zo publiekelijk over wordt gesproken, komt onder meer doordat opvallend veel millennial-vrouwen, geboren tussen 1981 en 1996, zich in de discussie mengen. Zij groeiden op met media met daarin ultradunne modellen, een modebeeld dat tot ‘heroin chic-trend’ werd gedoopt.
Boegbeeld van het schoonheidsideaal werd model Kate Moss. Haar beruchte citaat uit 2009 ‘nothing tastes as good as skinny feels’ werd later de lijfspreuk van zogenoemde Pro-Ana (anorexia) fora. Op die platforms gaven overwegend jonge meiden elkaar tips om extreem af te vallen. Beelden van vrouwen als Grande vormen daarbij zogenoemde ‘thinspo’ (thinspiration), oftewel inspiratiemateriaal voor een dun ‘perfect’ lijf. Op TikTok lijkt het ultradunne schoonheidsideaal weer terug.
Het extreme ideaal waaraan zij zelf werden blootgesteld weigeren deze millennial-vrouwen door te geven aan hun dochters, zeggen zij op sociale media. Dat is voor hun belangrijker dan de mores dat je niets mag zeggen over het uiterlijk van een vrouw.
Een felle stem in dit debat is actrice Jameela Jamil (40), die aan een eetstoornis leed. ‘We zitten met z’n allen te kijken naar een mogelijk stervende vrouw’, scheef zij op Instagram recent over Grande. ‘Haar team is verantwoordelijk voor het cultiveren van dit extreem schadelijke beeld voor jonge vrouwen.’
Vrouwen als Jamil wijzen vaak naar Karen Carpenter, voormalig drummer en zangeres van The Carpenters. De muzikante overleed in 1983 op 32-jarige leeftijd aan hartfalen als gevolg van anorexia nervosa. Critici vrezen met Grande voor een historische herhaling in de muziekwereld.
De vrees voor de terugkeer van heroin chic hangt ook samen met de razendsnelle opkomst van afslankmedicatie. De normalisatie van het gebruik daarvan, ook onder mensen zonder overgewicht, lijkt body positivity in het medialandschap te verdringen. Behalve Grande krijgen ook vrouwen als Kelly Osbourne, Lana Del Rey en Kim Kardashian online het verwijt aanjagers te zijn van de terugkeer naar dun als voornaamste schoonheidsideaal.
Kritiek op hun gewicht vielen ook Grandes collega’s Cynthia Erivo en Michelle Yeoh ten deel, rond het verschijnen van de tweede Wicked-film in november vorig jaar. Zij verloren zichtbaar lichaamsgewicht. Gebruikers van TikTok en Reddit speculeerden dat de castleden elkaar op negatieve wijze zouden hebben beïnvloed. Ook verschenen reacties van ouders die met name hun jonge dochters niet naar de films zouden willen laten kijken, omdat de lichamen van de vrouwen geen gezond voorbeeld zouden zijn.
Maandagavond liet de zangeres zelf weer van zich horen. In een minutenlange toespraak tijdens een concert liet Grande weten dat haar ingelaste pauze geen impulsieve beslissing was en dat er af en toe ‘grenzen gesteld’ moeten worden. De zangeres is deze maand nog tien avonden in Londen te zien, alle concerten zijn uitverkocht.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant