Oleksi Joekov was de lijkenberger van de oorlog tussen Rusland en Oekraïne. Hij en zijn vrijwilligers borgen meer dan tienduizend lichamen van achtergebleven militairen op het slagveld. ‘Iedere ziel in deze oorlog moet naar huis worden gebracht.’
is buitenlandredacteur en voormalig correspondent in Moskou van de Volkskrant. Hij doet verslag van de Russische oorlog tegen Oekraïne.
Op Oleksi Joekov schoot je niet. Niet als Russische militair, niet als Oekraïense militair. Als een van de weinige mensen aan het front genoot hij respect aan beide kanten van de frontlinie.
Alle militairen hadden een belang om hem ongeroerd te laten. Ze wisten: Joekov was de man die jou komt zoeken als je moederziel alleen bent achtergebleven op het slagveld, als een hoopje botten.
Oleksi Joekov was de lijkenberger van de oorlog tussen Rusland en Oekraïne. Dertien jaar lang zocht hij aan frontlinies naar stoffelijke overschotten van militairen om ze te identificeren en terug naar huis te brengen, naar hun familieleden, voor een waardig afscheid.
Vanaf het begin van de oorlog, in 2014, tot aan zijn dood, afgelopen woensdag tijdens een bergingsmissie op het slagveld, deed hij niets anders.
Het aantal lichamen dat Joekov en Platsdarm, zijn organisatie van vrijwilligers, in die tijd van het slagveld repatrieerden: meer dan tienduizend. Tienduizend zielen, zou Joekov hebben gezegd. De Oekraïner dacht in zielen, niet in mensen. ‘Iedere ziel in deze oorlog moet naar huis worden gebracht’, zei hij in 2024 tegen de Volkskrant tijdens een missie in de Donbas.
Als een van de weinigen in deze oorlog maakte hij geen onderscheid tussen Russen en Oekraïners. Alle achtergeblevenen op het slagveld verdienen hereniging met hun familie, vond hij. De een had misschien een foute beslissing genomen, de ander had zich rechtmatig verdedigd. ‘Maar voor zulke handelingen ben je verantwoordelijk als je leeft’, zei Joekov daarover. ‘Een ziel is een ziel.’
En: ‘Het is ook belangrijk dat een Russische moeder het lichaam van haar zoon krijgt. Moeders hebben dezelfde pijn.’
Het leverde Joekov aanzien op onder beide legers. Toen hij in 2014 gevangen werd genomen door pro-Russische rebellen, werd hij snel vrijgelaten toen een bevelhebber zag dat zijn mannen Joekov hadden opgepakt.
Joekov was al lijkenberger voordat de oorlog losbarstte. Voor 2014 zocht hij in het oosten van Oekraïne, waar hij opgroeidde, naar overblijfselen van militairen uit de Tweede Wereldoorlog. Toen was het nog een hobby naast zijn werk als thaibokser en leerkracht martial arts.
Een hobby met diepe betekenis. Joekov geloofde in de wedergeboorte van zielen. Maar dan moeten de zielen wel eerst te ruste worden gelegd in hun geboortegrond.
Joekov kwam voor een oneindige missie te staan met de grootschalige invasie in 2022. Schattingen van het aantal vermiste gesneuvelden op het slagveld lopen in de tienduizenden. De meesten blijven achter omdat er niemand in de buurt is om hun lichamen te bergen, of omdat bergen te riskant is.
Joekov was zich bewust van de gevaren. Hij was zijn rechteroog verloren toen hij op een verborgen landmijn stapte. Een vrijwilliger uit zijn team kwam later om. Maar Joekov voelde zich veilig aan het front, speurend naar zielen. ‘De doden beschermen ons’, zei hij.
Woensdag maakte zijn vrouw zijn dood bekend. Oleksi Joekov kwam op 40-jarige leeftijd om door een beschieting net buiten de Oost-Oekraïense stad Slovjansk, op zijn geboortegrond.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant