Gezuiverd rioolwater wordt hier en daar al ingezet tegen de droogte. Glastuinders in het Westland willen er zelfs hun gewassen mee bewateren, maar het hoogheemraadschap vindt dat onverantwoord. Wat is dit zogenoemde ‘effluent’, en kan het soelaas bieden in tijden van droogte?
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Wat betekent ‘effluent’?
Effluent is het gezuiverde rioolwater dat uit de waterzuiveringsinstallaties stroomt, nadat het als influent (ongezuiverd rioolwater) is binnengekomen. Effluent komt van het Latijnse werkwoord effluere (wegstromen), zoals influent is afgeleid van influere (instromen).
In de installaties wordt het vervuilde water voor 90 tot 99 procent ontdaan van de stoffen die vooral door toiletbezoeken in het water belanden, zoals stikstof, fosfaat, organische koolstof en bacteriën.
De ruim driehonderd rioolwaterzuiveringsinstallaties in Nederland zuiveren elke dag in totaal ruim 2 miljard liter rioolwater. Ter vergelijking: in een gemiddelde zomer stroomt via de Rijn bij Lobith dagelijks 170 à 180 miljard liter water Nederland binnen.
Vanwege het sproeiverbod in het Westland hebben glastuinders voorgesteld om hun gewassen te besproeien met effluent. Is dat een goed idee?
Technisch gezien is dat zeker mogelijk, zegt Mark van Loosdrecht, hoogleraar afvalwaterzuivering aan de TU Delft. ‘Maar het hangt af van het gewas. Sommige teelten in het Westland zijn heel zoutgevoelig, en gezuiverd afvalwater heeft een hoger zoutgehalte dan normaal oppervlaktewater.’
‘Voor bloemen of tomaten is gezuiverd rioolwater bijvoorbeeld geen probleem’, aldus Van Loosdrecht. ‘Het water komt wel in contact met de wortels, maar die eten we niet. Maar als je bladgroente kweekt op effluent, moet je zorgen dat het water volledig is gedesinfecteerd.’
Waar gaat al dat gezuiverde rioolwater normaal gesproken naartoe?
Effluent is niet geschikt voor consumptie, zelfs niet als 99 procent van de vervuilende stoffen eruit is gehaald. Dat komt doordat de restanten van medicijnen en chemicaliën er niet uit worden gefilterd. Daarnaast kan gezuiverd rioolwater nog altijd schadelijke bacteriën (zoals E. coli, beter bekend als poepbacterie), virussen en parasieten bevatten. En dan zijn er nog de pfas.
Rioolwaterzuiveringsinstallaties zijn niet bedoeld om water drinkbaar te maken, maar om het veilig te maken voor lozing in de natuur. Dat is dan ook wat er gebeurt met het overgrote deel van het effluent in Nederland: bijna al het gezuiverde water beland via pijpleidingen in rivieren en kanalen, maar ook direct in de zee.
Omdat Nederland doorgaans beschikt over voldoende oppervlaktewater (dat van betere kwaliteit is dan gezuiverd water), wordt slechts een fractie van het gezuiverde rioolwater in Nederland hergebruikt.
Is al dat lozen niet funest voor de waterkwaliteit?
Dat valt mee, zegt Van Loosdrecht. ‘Het vermindert de kwaliteit wel iets, maar niet gigantisch. En als je in een lokale beek loost, zijn de eisen aan het gezuiverde water strenger dan voor een grote rivier. In het Amsterdam-Rijnkanaal wordt bijvoorbeeld het hele jaar geloosd, maar dat is geen ramp voor de waterkwaliteit.’
Bovendien, zegt Van Loosdrecht, herstelt het water zich na verloop van tijd weer. ‘Als het gezuiverde water een tijdje in een natuurlijk systeem stroomt, sterven de bacteriën die een infectie kunnen veroorzaken vanzelf door natuurlijke processen. Dan is het ook wel veilig om erin te zwemmen.’
Zijn er andere manieren waarop gezuiverd water tot nut kan zijn in tijden van droogte?
Sloten en beken die door de droogte een stuk lager zijn komen te staan, kunnen met gezuiverd afvalwater worden aangevuld. Het waterschap Aa en Maas kondigde vorige maand aan tijdelijk effluent toe te laten in de Wambergse Beek, bij het Brabantse Berlicum. Doel van de ingreep was de bescherming van de grondwaterstanden en vissen en planten in de beek. Na de toevoeging van effluent kon het water tijdelijk niet worden gebruikt om in te recreëren of als drinkwater voor vee, waarschuwde Aa en Maas.
Dit soort maatregelen kunnen uitkomst bieden als de tekorten nijpend zijn, maar volgens Van Loosdrecht is een goede opslag van water veel belangrijker. ‘We hebben grote bergingsvijvers voor hevige regenval, daarin had je een maand geleden al meer water uit bijvoorbeeld de Rijn kunnen opslaan’, zegt hij. ‘En de Wollebrandpolder in het Westland laten ze nu bijvoorbeeld weer volstromen. Die hadden ze eerder kunnen laten vollopen, in plaats van nu het al zo droog is.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant