Het Grachtenfestival, dat vrijdag begint in Amsterdam, heeft een Indiaas accent. Artist in residence Arjan Linker, zelf componist en trombonist, loodst raga-muziek het voornamelijk westers-klassieke programma binnen.
is redacteur van de Volkskrant. Ze schrijft onder meer over cultuur.
Het Grachtenfestival, dat vrijdag begint in Amsterdam, heeft een Indiaas accent. Artist in residence Arjan Linker, zelf componist en trombonist, loodst raga-muziek het voornamelijk westers-klassieke programma binnen.
is redacteur van de Volkskrant. Ze schrijft onder meer over cultuur.
‘Best wel breed’, zegt Arjan Linker (26) bescheiden over zijn muzikale oriëntatie. Oude muziek, klassieke muziek, elektronica, jazz, bebop, hedendaags: hij heeft het gespeeld in het afgelopen decennium. Dertien jaar geleden nog was het ‘een beetje klassiek, een beetje Balkan, popmedleys’, toen hij als jong trombonistje in een ensemble meevoer op een boot tijdens het Grachtenfestival in Amsterdam, een evenement met vooral jonge musici.
Dit jaar is hij, inmiddels gelauwerd trombonist en componist, terug op het festival als artist in residence. Hij won de Grachtenfestival Prijs 2025 voor getalenteerde jonge musici en heeft nu een programma samengesteld. Zijn veelzijdige ontwikkeling klinkt door in zijn programmering: Linker haalt raga naar de grachten, ‘klassieke’ muziek uit het noorden van India.
Wellicht houdt zijn brede muzikale interesse verband met het uitwaaierende repertoire van muziekvereniging Crescendo in het Drentse Sleen, waar hij als jongetje van 8 begon. De harmonie, zeg maar, in een dorp vlak bij zijn toenmalige woonplaats Nieuw-Amsterdam, onder de rook van Emmen. Hij speelde er pop en klassiek, marsen en musicalmuziek.
Bij Crescendo hadden ze zijn talent al in de gaten, zo blijkt uit de annalen over een concert in maart 2014. Behalve dat gastvrouw Harmke de avond enthousiast aan elkaar praatte, is het volgende te lezen: ‘Wat echt apart vermeld moet worden, is dat er bij het B-orkest een jongen van 12 jaar is, Arjan Linker, die een muziekstuk heeft gecomponeerd, Turn the Day. Hierin speelt hij zelf nog een solopartij.’
Zo’n harmonie, zegt Linker nu over die tijd, dat is het verenigingsleven op zijn best. ‘Net zoiets als een voetbalvereniging: je gaat er met je vrienden heen om samen iets leuks te doen.’ Een muzikale oase ook, in een tijd waarin muziekscholen wreed werden wegbezuinigd.
Via jeugdorkesten en talentopleidingen kwam Linker op het conservatorium in Amsterdam. Hij was daar ‘lekker bezig’, zegt hij, al ontstond langzaam het gevoel dat er iets ontbrak. ‘Ik was me aan het toeleggen op improvisatie en compositie, maar ik kwam steeds bij hetzelfde uit. Ik had er geen goede methode voor.’
Componeren is zoiets als verf mengen, verklaart hij. ‘Vier kleuren mengen is oké. Twintig kleuren mengen levert bruin op. Meng je twintig andere kleuren, dan wordt het ook bruin.’ Muzikaal gezien bleef hij hangen in dat bruin, totdat hij in 2019 de raga ontdekte tijdens een workshop van het interculturele Atlas Ensemble. ‘In de raga vond ik mijn palet.’
Nadat hij zich in Nederland een jaar had verdiept in de Indiase muziek, reisde hij in 2022 naar de bakermat van wat intussen ‘zijn’ muziek is geworden. ‘Ik heb een maand les gehad van een muziekgoeroe in Mumbai, een van mijn twee Indiase docenten. Sindsdien ben ik elk jaar een maand teruggegaan.’
Het grote verschil met westerse muziek zit ’m in de opbouw van de melodie. Westerse, harmonische muziek is gebaseerd op een samenklank van akkoorden, raga is een melodisch kader waarbinnen de muziek zich ontvouwt in lange, vaak deinende muzikale lijnen.
‘De Indiase muziektraditie is eeuwenoud en heeft zich zo ontwikkeld dat niet-Indiase instrumenten er vaak makkelijk in te passen zijn – er zijn geen werken speciaal voor strijkers of blazers. De trombone is als westers instrument nieuw in de raga-traditie, maar hij is heel geschikt, omdat je er glissando’s, glijdende tonen, op kunt spelen.’
Raga’s worden in India al spelend doorgegeven, vaak van vader op zoon, vandaar dat er nauwelijks bladmuziek van bestaat. ‘Tijdens het schrijven moet ik de raga’s als het ware vertalen naar een westerse context, bijvoorbeeld als ik componeer voor een solist of een symfonieorkest.’ Vorig jaar schreef hij onder meer Durga-Puriya Sonata in opdracht van het Nederlands Studenten Orkest, een van de weinige symfonische raga-composities voor een groot orkest.
Op het Grachtenfestival speelt cellist Stefano Bruno een nieuwe compositie van Linker gebaseerd op raga. ‘Ik hoop dat dit het begin is van een serie die ik wil schrijven voor westerse solo-instrumenten.’ Indiase muziek keert ook terug in de concerten die hij geeft met onder anderen Indiase tabla-spelers, en in een optreden van het Nymphéas Trombone Quartet waarvan hij zelf deel uitmaakt.
In India is hij inmiddels toegetreden tot de muziekfamilie van zijn goeroe. Dat gebeurde met een kleine ceremonie. ‘Hij heeft een touwtje om mijn pols en mijn instrument gebonden, en ik om de zijne. Door dit ritueel heb ik nu officieel muzikale broers en neven in India. Het symboliseert een wederzijdse verplichting die je aangaat. Hij belooft dat hij voor altijd mijn leraar zal zijn. Ik beloof hem dat ik altijd zorgvuldig zal omgaan met zijn muziek.’
Waar hoopt hij uit te komen? Hij zegt iets van de Indiase traditie de westerse muziek te willen binnenloodsen, maar zijn horizon ligt verderop. ‘Ik heb veel bewondering voor musici die zich toeleggen op één ding, hun hele leven. In India woont een fluitist die zestig jaar bij zijn goeroe in de leer is geweest, en pas daarna naar buiten kwam met zijn muziek. Hij is nu 78. Wat ik nu doe, zie ik als een voorbereiding op wat er over vijftig jaar misschien gaat uitkomen.’
Grachtenfestival, 7 t/m 16/8 op diverse locaties in Amsterdam, ook buiten de grachtengordel.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant