Met zijn tomeloze energie schitterde Peter Faber in de belangrijkste Nederlandse films uit de jaren zeventig en tachtig. Tot op hoge leeftijd bleef hij acteren, en vond ook nog tijd om probleemjongeren op de rails te helpen.
schrijft voor de Volkskrant over theater, cabaret en media.
Een ongekende energie, zin in actie, werklust, de bereidheid om vol optimisme steeds weer aan nieuwe projecten of relaties te beginnen. Die eigenschappen kenmerkten Peter Faber zowel in zijn werk als in zijn privéleven. Faber kampte met hartproblemen. Donderdag overleed hij daaraan, op 82-jarige leeftijd.
Als acteur speelde Faber in een eindeloos lange lijst van Nederlandse films, toneelvoorstellingen en tv-series. Vaak was hij daarin als vader te zien. Zo vertolkte hij de liefdevolle vader Cor in de filmklassieker Ciske de Rat en speelde hij in de brutale komedie Schatjes! John Gisberts, een luchtmachtpiloot die wordt geterroriseerd door zijn vier puberkinderen. Deze titels, beide uit 1984, behoren tot de best bezochte Nederlandse films aller tijden.
Zelf had Faber een moeilijke jeugd, waarin een voorbeeldige vaderfiguur afwezig was. De vrijheid en veiligheid zocht hij als kind juist op straat, buiten de muren van het instabiele ouderlijk huis.
Peter Faber werd op 9 oktober 1943, midden in de Tweede Wereldoorlog, geboren in Schwarzenbach an der Saale, een Duits stadje in de deelstaat Beieren. Zijn Duitse moeder en Nederlandse vader hadden elkaar tijdens de oorlog leren kennen in de schuilkelders van Hamburg. Op de vlucht voor de geallieerde bombardementen op Hamburg kwamen ze uiteindelijk terecht in Amsterdam.
Het gezin Faber vestigde zich in de arbeiderswijk Tuindorp-Oostzaan in Amsterdam-Noord. Er was thuis weinig geld maar des te meer ruzie, dus leefde de jonge Peter veel op straat. Hij vond als kind plezier in toneelspelen en werd actief als amateuracteur. Via een vriendinnetje kwam hij in aanraking met pantomime. Hij volgde de mime-opleiding en sloot zich aan bij het theatergezelschap Carrousel, waar hij eigen voorstellingen ging maken. Tijdens zijn carrière zou Faber vaak uitblinken in woordeloos, fysiek spel.
Als jong acteur ontmoette Faber gelijkstemden als Shireen Strooker, Cas Enklaar, Marja Kok en Helmert Woudenberg, met wie hij in 1970 Het Werkteater oprichtte. Dit experimentele collectief zette zich af tegen het reguliere schouwburgcircuit. Ze trokken langs kermissen, verpleeghuizen en gevangenissen met voorstellingen vol improvisatie en interactie met het publiek, over maatschappelijke thema’s als psychiatrie, ouderenzorg en homoseksualiteit.
Toen hij in 1975 de toneelprijs Louis d’Or kreeg voor beste mannelijke hoofdrol in de Werkteater-voorstelling Avondrood, weigerde Faber de prijs omdat hij vond dat de prestatie werd geleverd door het collectief en niet door een individuele acteur. Maar in 1991 zou hij alsnog een Louis d’Or in ontvangst nemen voor zijn rol in Koekoeksnest, naar het toneelstuk One Flew Over the Cuckoo’s Nest van de Amerikaanse schrijver Dale Wasserman.
Halverwege de jaren zeventig werd Faber ontdekt als filmacteur. In Keetje Tippel van Paul Verhoeven uit 1975 speelde hij George, een kunstschilder die een klant is van sekswerker Keetje, gespeeld door Monique van de Ven. Hierna kreeg Faber een rol in Paul Verhoevens beroemde oorlogsfilm Soldaat van Oranje (1977).
In 1976 kreeg Faber de titelrol in de prestigieuze verfilming van Max Havelaar, naar de roman van Multatuli uit 1860. Regisseur Fons Rademakers verkoos Peter Faber boven de veel beroemdere kandidaat Rutger Hauer, omdat hij Faber op het toneel zo mooi kwaad had zien worden. In een reconstructie in de VARAgids blikte Faber in 2022 terug op de filmopnames in Indonesië, waarbij voortdurend moest worden geïmproviseerd. Faber: ‘Het was één groot avontuur. Bij het ontbijt bepaalden we wat we die dag zouden gaan draaien. Fons Rademakers speelde scènes graag voor. Maar ik wilde niet beïnvloed worden en ging met mijn rug naar hem toe staan. Een raar gezicht, maar het werkte.’
Op privévlak zou Faber zijn leven lang vaak tevergeefs zoeken naar een stabiele gezinssituatie. Hij trouwde vijf keer, onder meer in 1971 met Werkteater-collega Shireen Strooker, met wie hij twee van zijn vijf kinderen kreeg. In interviews bekritiseerde hij zichzelf als vader. Tegen Volkskrant-interviewer Sara Berkeljon zei hij in 2018: ‘Ik ben niet zo’n goeie vader. Ik ben meer een beschikbare man. Leuke dingen doen, daar ben ik goed in. (...) Maar ik heb mijn leven in alle oprechtheid geleefd, zoals ik het kon en zoals ik dacht dat het moest.’
Op latere leeftijd bleef Faber fanatiek nieuwe theatervoorstellingen maken. Ter gelegenheid van zijn 75ste verjaardag toerde hij in 2018 door het land met de openhartige solovoorstelling 75 hoera!. In 2018 was hij te zien in de realityserie Beter laat dan nooit op RTL 4, waarvoor hij met Willibrord Fréquin, Gerard Cox en Barrie Stevens werd gevolgd op een seniorenreis door Azië.
Naast zijn volle agenda als acteur zette Peter Faber zich in voor probleemjongeren. In 2008 had hij zijn eigen Peter Faber Stichting opgericht, waarvoor hij lessen gaf aan onder anderen ex-gedetineerden en draaideurcriminelen. Het doel van de stichting was om ‘iedereen ongeacht afkomst, achterstand of beperking de switch te laten maken van destructieve naar creatieve energie’.
Max Havelaar (1976, Fons Rademakers): Als relatief onbekend filmacteur kreeg Peter Faber de rol van Max Havelaar, de Nederlandse bestuurder in Nederlands-Indië die iets wil doen aan de uitbuiting van de inheemse bevolking.
Camping (1978, Thijs Chanowski). Met zijn theatercollectief Het Werkteater werden diverse films gemaakt. De scènes voor Camping werden al improviserend opgenomen op een camping in het dorp Uddel op de Veluwe.
Een vrouw als Eva (1979, Nouchka van Brakel): In dit feministische drama speelt Peter Faber echtgenoot Ad, die wordt bedrogen door Eva (Monique van de Ven). Eva is verliefd is geworden op Liliane (Maria Schneider) en vertrekt naar Zuid-Frankrijk.
Ciske de Rat (1984, Guido Pieters): Faber stal de harten van het Nederlandse publiek als de liefdevolle Amsterdamse schipper Cor, die vaak op zee is en node wordt gemist door Ciske, zijn door Danny de Munk gespeeld zoontje.
Schatjes! (1984, Ruud van Hemert): Een rol vol slapstick van de lekker fysiek spelende Peter Faber, als helikopterpiloot en vader John Gisberts, die met zijn vrouw Danny (Geert de Jong) in hun villa wordt geterroriseerd door hun vier puberkinderen.
Source: Volkskrant