Hoewel Spanje veel van de Marokkaanse migranten die Ceuta bestormden heeft teruggestuurd, zwerven er nog altijd duizenden migranten rond op de exclave. Heeft Spanje grip op hen? En is het de bedoeling dat ze uiteindelijk teruggaan? NU.nl beantwoordt deze en meer vragen van lezers.
Volgens de burgemeester van Ceuta zijn er nog tussen de drie- en vijfduizend migranten in de stad. Het gaat veelal om minderjarige Marokkanen.
Vorige week bestormden zo'n 78.000 Marokkaanse migranten de exclave via zee. Hoewel het aantal migranten in de stad aanzienlijk is afgenomen, lopen de schattingen over het precieze aantal uiteen.
Zo melden Spaanse media dat hulporganisaties al 4.860 minderjarige migranten hebben geteld. Op recente beelden die op sociale media circuleren, waaronder een virale video van een Nederlandse vlogger die op zondag en maandag werd gefilmd, is te zien dat straten en stranden nog altijd vol staan met Marokkaanse migranten.
Hoe komt het dat officiële instanties geen precieze cijfers kunnen geven over hoeveel migranten zich nog op Ceuta bevinden?
"In Europa hebben we een systeem waarin migranten worden geregistreerd met een vingerafdruk. Maar als mensen nog niet in contact zijn gekomen met de Spaanse autoriteiten, weet je niet of iemand zich in jouw land bevindt", legt vreemdelingenadvocaat Michael Yap uit.
Het digitale grenssysteem met vingerafdrukken is pas sinds oktober 2025 in werking binnen de EU. "Met de grote aantallen die binnenkwamen, lijkt het me lastig om dit systeem soepel te laten werken. Dat merk je ook aan de berichtgeving in de media: er circuleren steeds verschillende aantallen."
"Waarschijnlijk staat niet iedereen op straat in Ceuta te springen om zich te melden bij de autoriteiten", denkt Laura Cleton, universitair docent Europees deportatiebeleid aan de Erasmus Universiteit. "Ze melden zich misschien liever bij een hulporganisatie. Als ze weten dat ze geen kans maken op asiel, is het niet vreemd dat ze uit het zicht van de autoriteiten willen blijven."
De Europese Unie is er wél stellig in dat geen enkele migrant het Spaanse vasteland heeft bereikt. Hoe weten de EU dit zeker?
Voor illegale doorreis is het lastig om van Ceuta, dat grenst aan Marokko, naar het Spaanse vasteland te reizen. De enige legale mogelijkheid is met de veerboot naar Algeciras of per dure helikopterreis. En bij de haven worden strenge identiteitscontroles uitgevoerd.
"We weten natuurlijk niet zeker in hoeverre migranten kennis hebben van alternatieve routes", zegt Yap. "Maar gezien de grote aantallen migranten die binnenkwamen, zal Spanje er waarschijnlijk alles aan doen om dat te voorkomen."
Cleton: "Omdat het zo lastig is om vanaf Ceuta het Spaanse vasteland te bereiken, zullen er waarschijnlijk allerlei niet-officiële manieren worden gevonden om toch de oversteek te wagen. Het zou me niet verbazen als dit buiten het zicht van de autoriteiten gebeurt. Maar daarvoor is geen bevestiging."
Daarbij is het belangrijk te vermelden dat de oversteek over de Straat van Gibraltar - waarvan de kortste afstand 20 kilometer is - erg gevaarlijk is, vanwege de snel omslaande weersomstandigheden en het drukke scheepvaartverkeer.
Wat gebeurt er met al die minderjarigen die zich nu nog op Ceuta bevinden?
"Volgens de Spaanse wet horen minderjarige migranten te worden opgevangen en over het land te worden verspreid. Als zij terug willen naar Marokko, zal eerst contact moeten worden gezocht met hun familie. En als zij in Spanje willen blijven, zal de officiële asielprocedure in gang worden gezet", legt Yap uit.
"Er wordt alleen een asielprocedure gestart als een migrant zich daadwerkelijk meldt bij een autoriteit", zegt Cleton. Dat kan de grenswacht of de politie zijn. Normaal gesproken wordt binnen de EU dan een grensprocedure ingesteld, waarin uiterlijk binnen vier weken een beslissing moet worden genomen. "Maar aangezien minderjarigen als kwetsbaar worden gezien en er voor hen extra veiligheidsmaatregelen gelden, zijn zij daar vaak van uitgezonderd."
Dat betekent dat er opvang voor hen geregeld moet worden, bijvoorbeeld in de vorm van een collectieve opvangvoorziening of tijdelijke opvang in een gastgezin. "Het Spaanse vasteland gaat daar absoluut een rol in spelen", verwacht Cleton. De Spaanse overheid maakte deze week dan ook bekend 25 miljoen euro beschikbaar te stellen voor de opvang van minderjarige asielzoekers.
Uiteindelijk zal worden beoordeeld of een minderjarige recht heeft op verblijf. "De wettelijke kaders verschillen alleen niet veel van die voor meerderjarigen. Aangezien veel Marokkanen om economische redenen naar de EU komen, is de kans op een verblijfsvergunning gering." De meesten zullen dus waarschijnlijk weer naar Marokko worden teruggestuurd.
Kunnen de minderjarige Marokkanen via de asielprocedure hun gezin hierheen halen?
"Minderjarige asielzoekers hebben onder bepaalde omstandigheden recht op gezinshereniging. Dat kan pas als zij de asielprocedure met succes hebben doorlopen", zegt Cleton. Via gezinshereniging is het mogelijk dat de ouders, en soms ook broers en zussen, van de minderjarige asielzoeker ook asiel krijgen in dat land. "Maar Marokko staat niet bekend als een land waar oorlog heerst of waar sprake is van grootschalig staatsgeweld. De kans op gezinshereniging is dus klein."
Wel zal - in overeenstemming met de Europese wetgeving - telkens naar individuele situaties moeten worden gekeken. De afhandeling kan dus per asielzoeker verschillen.
Source: Nu.nl algemeen