Tussen de aankomst van de tienduizenden Marokkaanse jongeren in Ceuta en het optreden van politie en leger in de dagen en nachten daarna betrad de Spaanse fotograaf Jesus Torres een dakterras. Daar lagenvier jonge mannen uitgeput in een hoek, wellicht te dromen van Europa.
is kunstredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over films, series en fotografie.
Eind vorige week arriveerden tienduizenden vooral Marokkaanse jonge mannen in de exclave Ceuta, Spaans grondgebied op het Afrikaanse continent, met uitzicht op Europa aan de andere kant van de Straat van Gibraltar.
Maar daar begint het al, met het woord ‘arriveren’, want het was vanuit een minder neutraal perspectief een ‘bestorming’ of een ‘invasie’, van een ‘horde’. Of een ‘aanval’, zoals de Spaanse premier Pedro Sánchez het omschreef.
Voor de anti-immigratiepolitici in Europa, en voor politici die beter hadden moeten weten maar bezweken onder druk, was Ceuta, cynisch genoeg, een ideale crisis. Met foto’s die vermoedelijk nog jaren in dit dossier gaan opduiken.
De crisis van Ceuta was een drieluik: de aankomst, de politieke reacties, de verdrijving. En een crisis was het, want er verdronken minstens 141 mensen die Ceuta via zee probeerden te bereiken, gedreven door oplaaiende geruchten via sociale media dat er een mogelijke doorgang naar het Europese continent was. En die was er niet.
Er was nog steeds een visum nodig voor de veerdienst naar Spanje. En zette Marokko Spanje onder druk door van zijn kant het toezicht te laten lopen? Er is een week na dato nog heel veel onduidelijk.
De afstand van de Marokkaanse kustplaats Fnideq over zee naar Ceuta is 5 kilometer en de ongeoefende zwemmers klemden zich vast aan zwembandjes die achterbleven aan de kust van Ceuta, zoals op veel foto’s is te zien.
Winkeliers in Ceuta sloten hun luiken en deuren, de politie en het leger organiseerden een klopjacht en stuurden de uitgeputte en uitgehongerde jongeren terug naar de grensovergang. Een handjevol is achtergebleven in Ceuta, maar zal het daar heel moeilijk hebben.
Verslaggever Remco Andersen, die voor de Volkskrant in Ceuta was, merkte in zijn reportage op dat het wrang is dat onder sommige politici en veel migranten hetzelfde misverstand lijkt te leven: dat er via Ceuta een automatische toegang naar Europa is. Dat is helemaal niet waar.
Volkskrant-verslaggever Yassin Boutayeb interviewde Jan Hoogland, oud-docent Arabisch aan de Radboud Universiteit en Marokko-kenner. Hij wees op de 2,9 miljoen Marokkaanse jongeren in Marokko zonder werk, opleiding of perspectief. ‘Zij hebben niets te doen en hebben misschien ook wel de moed opgegeven om überhaupt nog te solliciteren.’
De Spaanse fotograaf Jesus Torres volgde de chaos van de aankomst van de tienduizenden mensen én het optreden van politie en leger in de dagen en nachten daarna. Ergens daartussen betrad hij een dakterras waar vier jonge mannen uitgeput in een hoek lagen. ‘Verschillende migranten slapen zo goed en zo kwaad als het gaat’, luidt het bijschrift van fotopersbureau Abacapress. De datum is 31 juli, ze zijn net aangekomen.
De foto die hij maakte lijkt op een adempauze. De jongens zijn losgekomen van de menigte, van de paniek die op veel van de andere beelden uit Ceuta te zien is. De menselijke maat, de kwetsbaarheid van dit moment, valt meteen op.
Er hangen een jack en een broek te drogen. Eén jongen leunt met zijn rug tegen de hoek van het terras, de drie anderen hebben zich tegen hem aangevlijd. De foto is in veel media terechtgekomen; in de Volkskrant bij een van de stukken online.
Hoe kwam Torres op het terras? Had hij de jongens gevolgd of trof hij ze daar toen hij op zoek was naar een goed punt voor een overzichtsfoto?
Over het muurtje zien we de zee en een stuk land aan de overzijde, blauw en wazig in de verte. De hele compositie leidt naar het gelaat van de man, die zich over zijn slapende broeders lijkt te ontfermen.
Als Jesus Torres een schilder zou zijn geweest, dan had dit beeld wellicht De droom van Europa geheten en zagen we in de verte Spanje liggen. Maar goed, we weten het niet. We weten niet wie de jongens zijn, waar ze van dromen, waar ze vandaan komen en welk continent daar in de verte ligt. We weten niet waar ze nu, een week later, zijn.
We weten heel weinig en toch lijkt het de perfecte foto van het chaotische moment dat een heel werelddeel in beroering bracht.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant