De Engelse producer William Orbit maakte geniale albums in een heel eigen genre, ergens tussen dance en pop in. Hij werd een sterproducer, die meewerkte aan het beste werk van Madonna, maar raakte ook aan lager wal. Vrijdag werd bekend dat hij eind juli is overleden.
is pop- en gamejournalist van de Volkskrant, met speciale aandacht voor de opkomst van artificiële intelligentie in de kunst.
Als musicus en producer van hartverwarmende elektronische muziek kon het William Orbit eigenlijk niet beter gaan. Hij werd geroemd om een serie grensverleggende albums, die hij maakte onder de projectnaam Strange Cargo. En dankzij zijn kenmerkende, ruimtelijke geluiden en zijn gebruik van sprankelende akoestische instrumenten werd Orbit vanaf de jaren negentig een veelgevraagd producer die kon werken met de grootste artiesten, van Madonna tot Blur en All Saints.
Als mens had William Mark Wainwright, in 1956 geboren in Londen, het moeilijk. Hij haalde geen vreugde meer uit zijn muzikale werk en op 61-jarige leeftijd besloot hij aan de drugs te gaan, omdat hij op zoek was naar nieuwe opwinding. Hij raakte verslaafd en werd rond 2020 opgenomen in een psychiatrische instelling. Vrijdag werd bekend dat de Engelse componist en producer twee weken geleden is overleden.
Orbit groeide op in de Londense wijk Palmers Green, in een arm gezin. Hij stopte op zijn 16de met school en leidde daarna het leven van een ‘post-hippie’, zoals hij het zelf omschreef. Hij woonde in kraakpanden en leefde op chocoladerepen en lsd.
Hij vond een uitweg toen hij introk bij een vriend, die een kleine studio had gebouwd. Orbit ontdekte zijn talent aan de knoppen van mixertjes en taperecorders.
In 1980 vormde hij met songwriter Laurie Mayer de band Torch Song en bouwden ze een eigen studio in een gekraakte school. Torch Song werd ontdekt, kreeg een platendeal en bracht een aantal opwindende dancetracks uit, zoals de bubbelende electro- en housetrack Prepare to Energize (1983), die een kleine hit werd in de Engelse dance charts.
Het succes herhaalde zich bij een volgend project van Orbit: het trio Bass-O-Matic. Met een zangeres en een rapper maakte Orbit sensuele, rijk geproduceerde ‘hiphouse’, een mengvorm van hiphop en house. In het nummer Fascinating Rhythm uit 1990 openbaarde het producerstalent van Orbit zich in volle glorie, bij weidse synthgeluiden en relaxed dansende breakbeats.
Orbit gaf dat warme, zeer verzorgde elektronische geluid een vervolg in zijn eerste solo-albums, en vooral op de platen die hij uitbracht onder de noemer Strange Cargo. Zijn album Strange Cargo III, uit 1993, was spectaculair, omdat het kalme dub- en ‘chill-out’-beats legde onder tintelende syntharpeggio’s, brede strijkersarrangementen, akoestische gitaren en het mystieke, zuchtende stemgeluid van zangeres Beth Orton, die later zelf een grootheid zou worden in de elektronische folk.
Orbits muziek, ook op de prachtplaat Strange Cargo Hinterland uit 1995, was moeilijk te plaatsen. Het was geen pop, maar ook niet echt dance, al zou je de zalige ambient en dub van het nummer She Cries Your Name kunnen beschouwen als een soort vroege triphop.
Orbit ging graag zijn eigen weg en bouwde aan zijn eigen genre. Enorme verkoopsuccessen werden zijn albums niet, maar Orbit werd bewonderd in de beter geïnformeerde muziekkringen, vooral door collega’s en artiesten die iets van zijn magische geluid naar hun eigen muziek wilden halen.
Zoals Madonna, die eind jaren negentig op zoek was naar een nieuwe sound en een artistieke sprong voorwaarts. Orbit werd uitgenodigd in de Verenigde Staten, liet wat muziek horen en werd meteen aangenomen. Hij verhuisde en leefde enige tijd in de studio’s van Madonna in New York en Los Angeles.
De twee konden het goed met elkaar vinden, vertelden zij later, en werden een eenheid achter de knoppen. Hun gezamenlijke muziek, die uitmondde in het album Ray of Light, werd een van de hoogst gewaardeerde platen van Madonna. Orbit gaf Madonna een dance-opfrisbeurt en legde trance, techno, breakbeats en weer van die sprankelende synths onder haar muziek.
Het album was een enorm succes, won in 1999 vier Grammy Awards en William Orbit was ineens de sterproducer met wie nu écht iedereen wilde werken.
Hij ging aan de slag: Orbit werkte met de Britpopband Blur en met de Engelse All Saints, met wie hij de tijdperkbepalende track Pure Shores maakte, weer met zijn onmiskenbare, ruimtelijke synths en rustige breakbeats.
Orbit zelf was er niet tevreden over. Hij vond het ‘pure shit’, zei hij later in een opzienbarend interview met de The Guardian. Hij had er te lang aan moeten werken, zei hij, en hoorde pas dat het ‘wel oké’ was als hij een paar flessen wijn op had.
In hetzelfde interview, uit 2021, vertelde Orbit ook dat hij helemaal van het pad was geraakt en in een persoonlijke crisis was beland. Hij vond dat zijn carrière was vastgelopen, omdat hij alleen nog werd gevraagd voor generieke popmuziek en slappe remixes. Hij had werk zat, maar vond er geen voldoening meer in. Hij keerde terug naar Londen en besloot zich daar aan te sluiten bij een groep drugsverslindende feestbeesten.
Het ging helemaal mis. Orbit stortte zich op coke en psychedelische drugs, op MDMA en marihuana. Hij zwierf jaren rond op straat en raakte in een psychose, dacht dat hij een geheim agent was die de koninklijke familie moest redden. En hij werd opgenomen.
Orbit probeerde zichzelf daarna opnieuw te redden met muziek. Hij moest daarvoor een nieuwe generatie apparaten leren kennen en had daar moeite mee. In 2022 bracht hij toch een ontroerend comebackalbum uit: The Painter, weer met zijn oude liefde Beth Orton.
Dat album bleef onder de radar, maar dat was Orbit met zijn solo-albums gewend. Na zijn terugkeerplaat verdween de producer toch weer uit het openbare leven. Het nieuws van vrijdag, dat Orbit plotseling en veel te jong was overleden, schokte de muziekwereld en de vele artiesten die zo vruchtbaar met hem hadden samengewerkt.
Zangeres Melanie Blatt van All Saints schreef op Instagram: ‘Zo, zo verdrietig. William Orbit had zo’n groot aandeel in ons succes en onze geschiedenis.’
Zijn oeuvre, en vooral zijn solowerk uit de jaren negentig, zal in geen geval worden vergeten en naarmate de jaren vorderen steeds tijdlozer blijken. William Orbit is 69 jaar geworden.
De opvallendste muziek van William Orbit
Als solo-artiest had William Orbit succes met een bijzonder project: Pieces in a Modern Style, een album vol bewerkingen van klassieke klassiekers. De track Barber’s Adagio for Strings werd een hit in de trancebewerking van de Nederlandse dj Ferry Corsten.
William Orbit kwam ook in het vizier van U2. Orbit werd gevraagd het nummer Electrical Storm te bewerken, voor een verzamelalbum. Orbit legt de gitaar, nu van The Edge, op zachte bedjes van elektronisch tripgeluid.
De opbouw en evoluerende melodieën in Water from a Vine Leaf zeggen alles over de kunst van William Orbit. Hoe kunnen een akoestische gitaar en piano zo mooi opbloeien bij vreemd de ruimte in schietende bliepjes en kietelende synths? Een track vervuld van pure liefde.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant