Aan voormalige Zuid-Vietnamese bootvluchtelingen kleeft ruim veertig jaar na hun aankomst in Nederland nog steeds het etiket ‘collaborateurs’. Dat is een historische vertekening die een hele gemeenschap raakt.
Zuid-Vietnamese vluchtelingen kwamen na 1975 naar Nederland met een geschiedenis van oorlog, vervolging, heropvoedingskampen, economische ontwrichting en verlies. Maar bij aankomst troffen zij nog een onverwachte last: het hardnekkige vooroordeel dat Zuid-Vietnamezen ‘collaborateurs’ zouden zijn. Dat stigma is nooit verdwenen.
Dat bleek opnieuw in het interview met Karin Vlug, communicatieadviseur van het Medisch Comité Nederland Vietnam, in Met het Oog op Morgen op 4 juli 2026. Vlug legde een verband tussen Vietnamese bootvluchtelingen en de Nationaal-Socialistische Beweging (NSB). Mogelijk was de vergelijking bedoeld als verwijzing naar ‘vervolging na instorting van een politieke orde’. Maar voor luisteraars bleef vooral één associatie hangen: Zuid-Vietnamezen stonden aan de verkeerde kant van de geschiedenis, net als de NSB. De interviewster vroeg niet door; de vergelijking werd niet toegelicht. Zo ontstond een historische vertekening die opnieuw een hele gemeenschap raakt.
Over de auteurs
Lam Ngo en Kim-Luan Pham zijn twee Vietnamese Nederlanders die op jonge leeftijd als bootvluchtelingen uit Zuid-Vietnam naar Nederland kwamen. The-Phan Dang is een Vietnamese Nederlander van de tweede generatie.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Hoe kon dit misverstand ontstaan?
De Nederlandse beeldvorming over Vietnam is decennialang gedomineerd door Amerikaanse journalistiek, literatuur en film. Noord-Vietnamezen verschijnen daarin vooral als slachtoffers van Amerikaanse bombardementen. Zuid‑Vietnamezen bestaan nauwelijks, behalve als clichés: corrupte generaals, marionetten, ‘de verliezers’. In dat narratief past het frame van ‘collaborateurs’ gemakkelijk.
Nederlandse berichtgeving benadrukt vaak dat de VS Zuid-Vietnam steunden, maar veel minder dat Noord-Vietnam grootschalig werd gesteund door China en de Sovjet-Unie. Deze steun ging door toen de VS zich in 1972 terugtrokken. Die geopolitieke onbalans is cruciaal om te begrijpen waarom Zuid-Vietnam instortte en waarom honderdduizenden mensen vluchtten.
Heropvoedingskampen, gedwongen collectivisatie, vervolging van geestelijken, kunstenaars, ambtenaren en soldaten: deze geschiedenis is in Nederland nooit breed bekend geworden. Daardoor blijft het beeld bestaan dat Zuid-Vietnamezen ‘aan de verkeerde kant van de geschiedenis’ stonden, een morele simplificatie die geen recht doet aan de feiten.
Waarom is de vergelijking met de NSB zo schadelijk?
De NSB was een fascistische beweging die collaboreerde met een bezettende macht die genocide pleegde. Zuid-Vietnamezen waren burgers van een internationaal erkende staat die werd aangevallen door een andere staat, gesteund door twee grootmachten. De vergelijking is historisch onjuist, moreel misplaatst en journalistiek onzorgvuldig. Voor Vietnamese Nederlanders, een gemeenschap die zich al bijna vijftig jaar inspant om te wortelen in dit land, is zo’n vergelijking niet alleen pijnlijk, maar ontmenselijkend. Het reduceert hun geschiedenis tot een karikatuur.
Het boek Verdreven naar de zee, vorig jaar verschenen, laat zien dat Zuid-Vietnamezen wel degelijk bestonden en bestaan. Dat zij geen voetnoot zijn in een Amerikaanse tragedie, maar mensen met een eigen geschiedenis, eigen stemmen, eigen verliezen en eigen veerkracht. Het boek biedt precies datgene wat in het interview ontbrak: context, nuance, historische precisie en menselijke waardigheid.
Hoe staan we er nu voor?
Het antwoord is dubbel. Er is vooruitgang: Nederlandse media besteden meer aandacht aan de diversiteit binnen de Vietnamese gemeenschap. Jongere generaties spreken openlijker over hun geschiedenis. Er verschijnen boeken, documentaires, tentoonstellingen. Maar het oude frame leeft nog. Het interview met Karin Vlug toont dat het stigma van ‘collaborateurs’ nog steeds opduikt, vaak onbewust, maar met grote gevolgen.
De vraag is dus niet alleen hoe dit kon gebeuren, maar hoe we voorkomen dat het opnieuw gebeurt. Nederland heeft een lange traditie van kritisch denken, historisch bewustzijn en journalistieke zorgvuldigheid. Juist daarom is het belangrijk om dit gesprek te voeren. De Vietnamese gemeenschap vraagt geen excuses, geen politieke stellingname, geen herbeoordeling van de Koude Oorlog. Ze vraagt slechts dit:
Zie ons zoals we zijn.
Hoor onze geschiedenis zoals zij werkelijk was.
En laat het stigma van ‘verraders’ eindelijk verdwijnen.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant