De Volkskrant volgt drie migranten in hun dagelijks bestaan. Hoe vinden ze hun weg in Nederland, hoe ziet hun leven eruit en wat zijn hun verwachtingen? Olena Kotenko en haar man Oleg geven een waarschuwing om niet naïef te zijn over Rusland. ‘Na Oekraïne volgen Polen en de Baltische staten.’
is binnenlandverslaggever van de Volkskrant.
Olena Kotenko opent de vriezer in de propperige, warme kantoorruimte waar ze met haar man Oleg en hun 11-jarige dochter woont, en waar de meubels zo dicht bij elkaar staan dat het onpraktisch wordt. Ze opent een lade, pakt twee plastic ijsblokjes en begint ermee over een rode vlek op haar arm te wrijven: een uit de hand gelopen muggenbult. Oleg zit in luchtige kleding in een comfortabele stoel naast de koelkast.
Een opgewekt verhaal vertellen ze niet vandaag. Ze zijn ook niet opgewekt. Natuurlijk, het Oekraïense leger weet de drones de laatste tijd steeds dieper Rusland in te sturen, waar ze energiecentrales doen roken, met lange rijen voor de benzinepomp tot gevolg. Maar dat goede nieuws heeft een keerzijde: er vallen de laatste weken meer bommen op Kyiv, hun Kyiv, waar de moeder van Olena nog altijd woont, en waar ze veel vrienden en kennissen hebben.
Over deze serie
De Volkskrant volgt drie migranten in hun dagelijks bestaan. Hoe vinden ze hun weg in Nederland, hoe ziet hun leven eruit en wat zijn hun verwachtingen? Alle afleveringen vindt u hier.
Omdat ze er gestrest van raakt, wat weer gevolgen heeft voor haar gezondheid, probeert Olena het nieuws zo min mogelijk te volgen, al kan ze zich er vanzelfsprekend niet ‘als een klein kind met de handen voor de ogen van afsluiten’. Oleg, die in Oekraïne als journalist werkte, geeft haar af en toe een samenvatting. Hij volgt het nieuws wel, en hij becommentarieert het op X. Anoniem, hij heeft flink wat bedreigingen ontvangen van ‘Russische nationalisten en nazi’s’.
Naam: Olena Kotenko
Leeftijd: 45
Komt uit: Oblast Kyiv
Woont in: Rotterdam, met haar man en dochter van 11
Werkte als: fotograaf en bakker
In Nederland sinds: augustus 2023
Vandaag praten ze ruim twee uur over belangrijke nieuwsfeiten, over historische parallellen en over de Russen die je nooit, echt nooit, moet vertrouwen, omdat ze volgens Oleg ‘een agressieve en imperialistische volksaard’ hebben. Het gesprek gaat van de hak op de tak, maar bij elkaar vormen de verhalen een waarschuwing om niet naïef te zijn. ‘Poetin stopt niet zomaar’, zegt hij. ‘Na Oekraïne volgen Polen en de Baltische staten.’
Ze vertellen over de kobzars, de troubadours die vanaf de 16de eeuw met hun traditionele snaarinstrumenten door het gebied reisden dat nu Oekraïne vormt. Overal verzamelden ze traditionele verhalen, zegt Olena, ‘als een soort Oekraïense Wikipedia’. Die vertelden ze elders door.
Het was Jozef Stalin een gruwel. In de jaren dertig van de vorige eeuw liet de Sovjetdictator de kobzars vanuit het hele land naar Charkiv komen voor ‘een congres’. Daar werden ze een voor een vermoord. ‘Stalin wilde de Oekraïense cultuur vernietigen’, zegt Oleg. ‘Dat lukte niet. Poetin probeert het nu alsnog te doen. Kijk maar naar de aanval op het iconische Holenklooster laatst. Het gaat hem niet om land of grondstoffen.’
Dat Poetin ‘een genocide’ nastreeft, zoals Oleg het onomwonden noemt, blijkt volgens hem uit alles. ‘Op de Russische staatstelevisie zeggen ze al jaren dat Oekraïne geen land is, en dat Oekraïners niet meer zijn dan mislukte Russen die moeten worden gerepareerd. En als ze dat niet willen, dan zijn er twee opties: naar het Westen, of dood.’
En kijk hoe Poetin afgelopen winter tientallen elektriciteitscentrales bombardeerde, waardoor veel Oekraïners in de vrieskou moesten zien te overleven. ‘De Russen doen het expres’, zegt Oleg, ‘ook al is het in strijd met het oorlogsrecht.’
Ander voorbeeld: het bombardement in 2024 op een van de beste kinderziekenhuizen van de voormalige Sovjet-Unie, het Ochmatdyt-ziekenhuis. ‘Er was een foto van kinderen die daarna met een infuus op straat stonden. Propagandisten schreven erbij dat ze nóg een bom moesten gooien om ook deze Oekraïense rotkinderen te doden. Het bericht kreeg duizenden likes.’
Nieuw is die mentaliteit overigens niet, beweert Oleg, met een verwijzing naar het werk van de beroemde schrijver Leo Tolstoj, die in de 19de eeuw vocht in een oorlog op de Kaukasus. ‘Wat hij daar zag, en wat hij in een van zijn verhalen beschreef, komt overeen met wat nu in Oekraïne gebeurt: de Russen vernietigden alles, ze verkrachtten en vermoordden kinderen en vrouwen.’
Later stuurt Oleg een fragment uit een essay van de Russische schrijver Maxim Gorki. Die schreef in 1922: ‘Er schuilt een duivels element in de Russische wreedheid.’
Olena en Oleg verbazen zich erover wat het Westen in het recente verleden allemaal toeliet, en ook nu nog toelaat. ‘Poetin bombardeert dat ziekenhuis en komt ermee weg’, zegt Olena. ‘Hij stuurt drones het Poolse luchtruim in en komt ermee weg.’
Oleg somt locaties van eerdere agressie op waar Rusland niet of nauwelijks op werd aangesproken: Transnistrië, Tsjetsjenië, Zuid-Ossetië. ‘En natuurlijk de annexatie van de Krim in 2014. Het kon de rest van de wereld niets schelen. En nog steeds niet.’
Op haar telefoon toont Olena filmpjes van een Ierse journalist die vertelt hoe Rusland nog altijd wordt bevoorraad door Europese landen. Zo varen er nog talloze schepen met grondstoffen voor de aluminiumproductie vanuit Ierland naar Sint-Petersburg. Hongarije en Slowakije kopen nog olie en gas, en onder meer Nederland nog altijd vloeibaar lng. Andere bronnen ondersteunen die claims.
‘En heb je gehoord dat het Internationaal Olympisch Comité de schorsing van Rusland heeft opgeheven?’, zegt Oleg. ‘Als een Russische sporter wint, moeten anderen naar hun volkslied luisteren.’ Op internet gaan recente filmpjes rond van sporttoernooien waar dat gebeurt. Een Oekraïense turnster bedekt haar oren als het Russische volkslied klinkt.
Het doet pijn, willen ze maar zeggen. Pijn die zich niet met plastic ijsblokjes laat wegmasseren.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant