Reddend zwemmen De afgelopen weken kwam een aantal mensen in meren en de zee om het leven terwijl ze anderen probeerden te redden. „Ze wilden iemand helpen. Dat is een instinct. Maar iemand redden in het water is moeilijk.”
Thomas Steenvoorden van de Reddingsbrigade zegt: „Je kunt beter 112 bellen”
Ze weten precies hoe het moet. Angela Tuyp: „Eerst geruststellen, kalmeren. Zeggen dat je er bent, dat de persoon niet alleen is, dat hij gered wordt.” Haar man: „Anders slaat hij je in paniek knockout.” Dan het hoofd boven water houden, vervolgt Tuyp, de persoon vóór je houden en rustig proberen terug te zwemmen. Niet tegenwerken als er sterke stroming is – wat vaak zo is in de zee. Je laten meevoeren, anders raak je uitgeput.
Het was Thomas Steenvoorden, al 38 jaar vrijwilliger bij de Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij (KNRM) in Noordwijk, opgevallen in de recente berichtgeving: verschillende mensen die verdronken, deden dat tijdens een reddingspoging. Afgelopen week verdronken twee vrouwen in zee bij Callantsoog terwijl ze probeerden een kind te redden. En een week eerder verdronk een Nederlandse vader in het Italiaanse Comomeer toen hij zijn zoon wilde redden die in de problemen was gekomen in het water.
Steenvoorden: „Ze wilden iemand helpen. Dat is een instinct. Je gaat erop af. Maar iemand redden in het water is moeilijk en de meeste mensen weten niet hoe het moet. Je kunt beter 112 bellen. Die komen dan, in Nederland, bij de Reddingsbrigade uit.”
De vraag aan zonnende recreanten op het strand van Noordwijk dit weekend is eenvoudig: zou u weten hoe u iemand redt die in het water in problemen raakt? Angela Tuyp en haar man zijn een dagje op het strand met hun kleinzoon en willen best antwoord geven. Tuyp leerde reddend zwemmen toen ze lang geleden haar zwemdiploma C haalde. Haar man ook. Tegenwoordig zit redden niet meer in dat diploma. Om te leren hoe je een ander in het water redt, moet je een extra diploma halen.
Mitchell van den Berg (20) en Jayjay Frank (16) zouden het wel willen leren, zeggen ze desgevraagd. Ze werken op het strand in de verhuur van matrassen en ligbedden voor toeristen. Van den Berg: „Ik had het graag op school geleerd, ook hoe je iemand reanimeert of een hartaanval herkent. Je leert een hoop onzin, maar zulke dingen niet.” Hij studeert nu bedrijfskunde. Zijn collega Frank weet niet precies hoe je iemand redt in het water, maar hij kan wél iemand reanimeren op het strand of waar dan ook. Dat leerde hij op de middelbare school bij sportles.
Thomas Steenvoorden van de Reddingsbrigade in Noordwijk.
Vorig jaar verdronken 132 mensen volgens het CBS, dertien minder dan een jaar eerder. Het is de afgelopen jaren een vrij stabiel aantal, zegt Thomas Steenvoorden. Wat wel verandert, is wie er verdrinken: 37 procent van die 132 mensen vorig jaar waren niet-inwoners van Nederland, toeristen of arbeidsmigranten. Dat verbaast Roderick Göttgens van de Reddingsbrigade Noordwijk niets. „Wij hebben vaak te maken met mensen die de zee niet kennen. Oekraïners, Polen en mensen uit een azc.”
Zelfs wanneer de gediplomeerde vrijwilligers van de Reddingsbrigade of de KNRM komen, kan lang niet iedereen worden gered, zegt Steenvoorden. De boot van de KNRM wordt meestal ingezet om kitesurfers of mensen op jachtjes te zoeken die vermist zijn geraakt. Eén keer hebben ze een verdronken kind van tien jaar uit het water gehaald.
Zo’n 25 keer per jaar gaat de boot erop uit en even zo vaak de strandauto. De KNRM wordt ook met enige regelmaat opgeroepen als iemand een eind aan zijn leven wil maken en de zee inloopt, vertelt Steenvoorden. Een drenkeling redden die niet gered wil worden, is volgens hem niet eenvoudig. Maar met twee man lukt dat wel.
Een van de belangrijkste dingen is gevaren inschatten, zegt ook de dertigjarige Maikel de Jong, vrijwilliger bij de Reddingsbrigade. „Voor recreanten is zelfredzaamheid eigenlijk belangrijker dan een ander kunnen redden. Je moet jezélf kunnen redden want als wij eenmaal worden ingezet, is het meestal echt goed mis.”
Twee weken geleden redde de Noordwijkse Reddingsbrigade nog twee meisjes van veertien en vijftien jaar. Ze raakten verstrikt in een mui – een sterke stroming tussen zandbanken die van het strand af stroomt. Eén meisje moest worden gereanimeerd en is naar het ziekenhuis gebracht, vertelt De Jong.
Zijn collega Leon van Went weet het als de dag van gisteren: 9 augustus precies zes jaar geleden. „Er waren toen erg sterke muien. En in Scheveningen waren eerder dat jaar vijf jonge surfers tegelijk verdronken door zeeschuim en de stroming. Ook hier was het heel gevaarlijk. We hebben op 9 augustus binnen een kwartier elf mensen uit de zee getrokken.” Sinds dat jaar zet de Reddingsbrigade een mui altijd af met vlaggen.
Maar zelfs vlaggen en waarschuwingsborden helpen niet altijd. Veel badgasten denken er niet aan, zijn er niet mee bezig, of kénnen de gevaren gewoon niet. Zelfs zijn eigen kinderen, van veertien en zeventien jaar niet, zegt Roderick Göttgens van de Reddingsbrigade. „Ze waren laatst naar het strand en er hing een paarse vlag. Ze belden mij: „Wat betekent een paarse vlag? Ik zei: dat er gevaarlijke beesten in het water zijn of dat het water vervuild is. Mijn kinderen dachten dat het met Pride te maken had.”
Praten over zelfdoding kan 24/7 anoniem en gratis via 0800-0113, de landelijke hulplijn van 113 Zelfmoordpreventie, of via chat op www.113.nl.