Mensenrechtenorganisaties waarschuwen dat een nieuwe Turkse cyberveiligheidswet de president te veel bevoegdheden geeft. Met die wet kan hij ongelimiteerd ingrijpen in het internetverkeer en dreigt de ‘digitale censuur’ Turkije te veranderen in een ‘digitale gevangenis’.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Eerder was hij correspondent in Oost-Europa en Zuidoost-Azië.
De macht over de digitale wereld is door de nieuwe wet, die eind juli van kracht werd, in handen gelegd van het Turkse Directoraat voor de Cyberveiligheid. Dat is rechtstreeks verbonden met de presidentiële dienst van Erdogan. Die kan orders uitvaardigen en internetproviders, telecombedrijven en andere online platforms krijgen dan een paar uur de tijd om te gehoorzamen. Een rechter zal vervolgens beoordelen of ze zich aan de nieuwe regels houden.
The Financial Times schrijft dat critici vrezen dat president Recep Tayyip Erdoğan met de nieuwe wet in de hand een ‘absolute digitale gehoorzaamheid’ kan afdwingen. Platforms als X, YouTube en Instagram, die nog golden als redelijk open voor kritische berichtgeving en afwijkende meningen, zouden voortaan rechtstreeks vanuit het presidentieel paleis aan banden kunnen worden gelegd.
Turkije heeft al veel langer een verregaande mate van censuur. Zo’n 90 procent van de nationale media staat al onder controle van de regering. Dat vergroot de zorgen van de mensenrechtenorganisaties over de impact van censuur op de overige 10 procent.
Yaman Akdeniz van de Bilgi Universiteit in Istanbul waarschuwt in The Financial Times dat de wet meer is ‘dan alleen een cosmetische overdracht van macht naar de president’. Volgens hem creëert ze ‘een commandocentrale voor Turkije’s digitale gehoorzaamheid’.
De huiver wordt nog verder aangewakkerd door recente gevallen van vervolging van journalisten en andere mediapersoonlijkheden. De regering zegt dat de wet nodig is in verband met de nationale veiligheid, en dat cyberspace ‘net zo cruciaal is als defensie’.
Al vóór het ingaan van de nieuwe wet werden zelfs de ‘vrije’ providers en websites al door de overheid afgeknepen: de toegang tot sites werd dusdanig vertraagd dat ze onbruikbaar werden en socialemedia-accounts werden geblokkeerd.
Dat gebeurde onder meer tijdens massale demonstraties in Istanbul in maart, na de arrestatie van de burgemeester van de stad, Ekrem Imamoglu. De toegang tot onder meer X, YouTube, Instagram en WhatsApp werd bijna twee dagen onmogelijk gemaakt, en ruim duizend persoonlijke accounts, met samen zo’n 25 miljoen volgers, werden geblokkeerd.
Source: Volkskrant