is econoom.
Terwijl de Europese Unie en China met man en macht proberen om een handelsoorlog te voorkomen vanwege de tweede China-schok, dient de derde China-schok zich al aan. In juli bracht het Chinese bedrijf Moonshot een AI-model uit dat vergelijkbaar presteerde met zijn Amerikaanse concurrenten, maar tegen een fractie van de kosten. Twee weken geleden werd bekend dat China is begonnen met de productie van deep ultraviolet lithografiemachines, een markt die nu nog wordt gedomineerd door de Nederlandse trots, ASML.
De eerste China-schok voltrok zich toen China na de toetreding tot de Wereldhandelsorganisatie in 2001 razendsnel de fabrieksvloer van de wereld werd. Hoewel ook een aantal Europese regio’s onder de eerste China-schok te lijden hadden, ging die vooral ten koste van de Amerikaanse Rust Belt, waar hele fabrieken verdwenen en gemeenschappen teloorgingen. Doordat Duitsland destijds de ‘fabriek voor fabrieken’ was en er onder de nieuwe rijken in China een grote vraag naar Europese luxeproducten bestond, had de eerste China-schok per saldo geen negatief effect op de werkgelegenheid in Europa.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
De tweede China-schok is een ander beest en raakt juist Europa. Door de snelle technologische vooruitgang in China wordt de wereldmarkt op dit moment overspoeld met hoogwaardige Chinese industriële goederen die dankzij staatssubsidies spotgoedkoop zijn. Terwijl de eerste schok voornamelijk simpele textiel en basis-elektronica betrof, gaat de tweede schok over complexe technologie zoals elektrische auto’s, zonnepanelen, batterijen en geavanceerde machines. Het voortbestaan van de Europese autoindustrie staat op het spel.
Maar voor president Xi Jinping is dat niet genoeg. Tijdens de World Artificial Intelligence Conference vorige maand in Shanghai omschreef de Chinese president kunstmatige intelligentie (AI) als een ‘zeldzame historische kans’. Volgens het 15de Vijfjarenplan moeten negen van de tien apparaten – van smartphones tot kerncentrales – in 2030 AI bevatten. Terwijl pubers hier lopen te flierefluiten, stuurt elke Chinese ouder die het zich enigszins veroorloven kan zijn kind deze zomer naar een AI-zomerkamp. De belofte is dat het na zes dagen in staat zal zijn om startups op te richten.
Sinds de publicatie in 2015 van het beleidsplan Made in China 2025 is duidelijk dat China ernaar streeft de hightechindustrie wereldwijd te domineren. Volgens het Australian Strategic Policy Institute heeft China inmiddels de leiding in 69 van de 74 cruciale technologieën. Dat was een jaar geleden nog 57 van de 64. De Verenigde Staten hebben de afgelopen twaalf maanden de leiding verloren in grote taalmodellen, high-performance computing en onderzoek naar geavanceerde halfgeleiders, technologieën waar de Verenigde Staten tot nu toe zo dominant zijn.
De Amerikaanse bigtechbedrijven investeren massaal in AI vanuit de gedachte dat het principe van ‘the winner takes all’ geldt. Maar dat verdienmodel is in toenemende mate onzeker nu Chinese bedrijven als DeepSeek en Moonshot vergelijkbare modellen maken tegen een fractie van de kosten en die bovendien online plaatsen zodat iedereen ze kan downloaden en op zijn eigen computer gebruiken om eigen toepassingen te bouwen. Zo kan een ministerie in Nairobi zijn eigen overheids-AI samenstellen zonder toestemming te vragen en zonder maandelijkse kosten voor het gebruik.
Xi Jinping kondigde in Shanghai aan dat China het mondiale Zuiden mogelijkheden zou bieden voor trainingen en seminars op het gebied van AI en dat het internationale samenwerkingscentra voor AI-toepassingen zou oprichten. Het gaat China duidelijk om het creëren van langetermijnafhankelijkheden. Xi hoopt dat degenen die hun administratie, ziekenhuizen en scholen nu op Chinese systemen bouwen, deze over tien jaar nog steeds zullen gebruiken.
De derde China-schok gaat daarmee niet alleen over de vraag hoeveel fabrieken in Europa overblijven, maar over de vraag wie de technologie van de toekomst beheerst. Als China erin slaagt een dominante positie in AI, halfgeleiders en andere sleuteltechnologieën te verwerven door ze niet alleen goedkoper te produceren, maar ook wereldwijd toegankelijk te maken, verschuift de machtsbalans ingrijpend. De eerste China-schok kostte vooral fabrieksbanen, de tweede bedreigt hele industrieën. De derde dreigt onze technologische afhankelijkheid te bepalen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant