Theaterduo Iona&Rineke brengt op Theaterfestival Boulevard in Den Bosch een ode aan de vrijwilliger. De Volkskrant bezoekt de voorstelling met een van de ruim 270 enthousiaste festivalvrijwilligers. Waarom zijn ze zo aan het gebeuren verknocht?
schrijft voor de Volkskrant over theater.
‘Hou je van gratis keycords, buttons en T-shirts? Kun je jou wakker maken voor het aanleveren van oude kranten voor de egelopvang? Droom je van het redden van aangespoelde walvissen?’ Er klinkt volop instemmend gemompel onder de toeschouwers die zaterdagmiddag naar de interactieve voorstelling Later word ik vrijwilliger zijn gekomen.
Theatermakers Iona Daniel en Rineke Roosenboom brengen de komende dagen op Theaterfestival Boulevard een theatrale ode aan de vrijwilliger. Ongeveer de helft van alle Nederlandse volwassenen doet vrijwilligerswerk, blijkt uit recente cijfers van het CBS. Daniel: ‘Je ziet het niet aan ze, maar ze zijn overal.’
Dat geldt ook voor het elfdaagse Boulevard in Den Bosch, waar ruim 270 vrijwilligers dagelijks tickets scannen, podia opbouwen of kostuums van artiesten wassen. Eén van hen is Ank van Enckevort (47), een vrolijke, cultuurminnende Bosschenaar die zich dit jaar voor de dertiende keer als vrijwilliger heeft aangemeld en haar feloranje crewkeycord als een trofee om haar nek draagt. ‘Ik hou van deze stad, van theater en van mensen. Hier komt dat allemaal samen.’
In het dagelijks leven is ze communicatiemedewerker bij een thuiszorg- en schoonmaakbedrijf. Als festivalvrijwilliger doet ze uiteenlopende dingen: van kaartjes controleren bij de ingang tot het begeleiden van toeschouwers voor wie theater minder vanzelfsprekend is, bijvoorbeeld omdat ze in een rolstoel zitten of snel overprikkeld zijn. ‘Dan merk je echt dat je van betekenis bent.’
Als je het festival eenmaal als vrijwilliger hebt meegemaakt, kun je volgens haar moeilijk terug. ‘Die ene keer dat ik er weer als gewone bezoeker was, vond ik het meteen veel minder leuk. Als vrijwilliger ontmoet je mensen die je anders niet ontmoet. Het belangrijkste is dat je echt onderdeel wordt van het festival.’
Dat herkent Arlet Langewender, vrijwilligerscoördinator van het festival. Volgens haar zijn er veel trouwe vrijwilligers, van wie een flink deel al ruim twintig jaar elke editie terugkomt. ‘Dat zijn meestal gepensioneerde mensen met een groot hart voor Den Bosch en het festival. Zij zijn inmiddels ook goed bevriend met elkaar.’ Veel mensen sluiten zich uit passie aan of omdat ze andere vrijwilligers willen ontmoeten. ‘Ook is er een groepje nieuwkomers en mensen met een licht verstandelijke beperking, die extra begeleiding krijgen.’
Vrijwilligers krijgen maaltijden en consumpties, en, heel belangrijk, een festivalpas waarmee ze last minute gratis naar voorstellingen mogen waar nog plek vrij is. ’s Avonds ontmoeten ze elkaar in het festivalhart. ‘En voor de oudere vrijwilligers is er ’s ochtends een ‘croissantmomentje’: even samenkomen met een broodje en koffie.’
Dat laatste is nog wel een dingetje, zegt Langewender. ‘Jonge, fitte vrijwilligers voor de bouwploeg zijn steeds moeilijker te vinden. Het is zwaar werk en de handige mensen die het al jaren doen, worden ouder en kunnen minder sjouwen.’
Veel (theater)festivals kunnen niet zonder vrijwilligers. Het Terschellingse Oerol had afgelopen editie meer dan zevenhonderd vrijwilligers. Festival Noorderzon, dat later deze maand in Groningen plaatsvindt, zoekt ruim zeshonderd vrijwilligers. Theaterfestival De Parade werkte jarenlang met veel vrijwilligers, maar heeft een paar jaar geleden besloten voornamelijk nog betaalde krachten in te zetten: het lukte niet meer om voldoende vrijwilligers voor de zeventig festivaldagen te werven. Dat betekende wel dat de toegangsprijzen omhoog moesten.
Dat Boulevard met vrijwilligers werkt, is enerzijds om de personeelskosten te drukken, zegt Langewender. ‘Maar belangrijker nog: vrijwilligers zorgen voor een andere sfeer. Ze staan er echt vanuit hun hart, hebben een mening over álles en voelen zich enorm verbonden met het festival.’
Ondertussen zetten Iona Daniel en Rineke Roosenboom tijdens de voorstelling de toeschouwers ook volop als vrijwilliger in: ze mogen kleine rolletjes spelen, deelnemen aan een interactief spel en de voorstelling uiteindelijk, op instructie van de makers, zelf afmaken.
Halverwege vragen de spelers om de kern van vrijwilligerswerk in één woord te vangen. Voor Van Enckevort is dat woord trots, zegt ze naderhand. ‘Ik ben trots op Den Bosch, en trots om onderdeel te zijn van het festival.’ Een belangrijk inzicht dat na afloop bleef hangen: ‘Vrijwilligerswerk is vaak onzichtbaar: je ziet het eigenlijk pas als het er niet meer is. Juist dat maakt het bijzonder.’
Dan moet ze weer door: straks ontvangt ze een groep nieuwkomers voorafgaand aan de dansvoorstelling Badke(remix) van Amir Sabra en Ata Khatab, in het theater aan het sfeervolle festivalhart bij de Sint Janskathedraal. Glunderend: ‘En daarna mag ik zelf ook mee naar de voorstelling. Alleen daarom al kijk ik ernaar uit.’
Later word ik vrijwilliger (8+) van Iona&Rineke, t/m 16/8 op Theaterfestival Boulevard in Den Bosch.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant