Lenny Kravitz in een Bondgame, Ariana Grande in Final Fantasy: de gamewereld wordt gekoloniseerd door popsterren. Waarom moeten we in Fortnite soms vechten tegen tien Sabrina Carpenters? Of tegen Metallica? Is het commercie, of puur plezier?
is pop- en gamejournalist van de Volkskrant, met speciale aandacht voor de opkomst van artificiële intelligentie in de kunst.
Het personage Bawma hangt al een paar uur als een dreigende wolk boven de avonturengame 007 – First Light, in een hoofdstuk dat zich afspeelt in de woestijn van Mauritanië.
Bawma is de kingpin van een rebellenleger en een nogal schimmige figuur: het gaat over hem, maar je ziet hem niet. Maar jij zult, in je rol als jonge James Bond, toch een keer met hem moeten afrekenen.
En als je dan eindelijk tegen de bendeleider aanloopt, in een angstaanjagende scène in een verroest scheepswrak, knipper je even met je ogen. Die zonnebril, die dreads, de neuspiercing en dat strakke borst- en buikspierenpakket onder een loshangend geel jasje: dat lijkt Lenny Kravitz wel.
Het ís Lenny Kravitz. Sterker nog: het is méér Lenny Kravitz dan de echte Lenny Kravitz. Het personage dat hij eigenlijk altijd had willen zijn. Zag hij er op een podium soms misschien wat gek uit met zijn bontjasjes en blote bast, een beetje als een louche bordeeluitbater uit de jaren zeventig, in deze game past zijn imago bij zijn karakter.
Het is misschien voer voor psychologen, maar als Bawma jou (als James Bond) aan je voeten boven een kuil met krokodillen hangt en je langzaam naar je dood laat zakken, speelt Kravitz misschien eindelijk de rol van zijn leven.
Wat doet Lenny Kravitz in een game, en wel in een van de grotere blockbusters van dit jaar? Is het gewoon een leuk bijrolletje, en een bucketlistding voor een artiest die alles al een keer heeft meegemaakt en iets anders wil? Of zit er meer achter?
Als je kijkt naar de enorme optocht aan popsterren die de laatste tijd voorbij is getrokken in games, dan denk je toch het laatste. Want in de populairste gamefranchises wemelt het werkelijk van de artiesten; van dj’s tot rappers en de grootste, vaak vrouwelijke popfenomenen van nu, die niet eens een rol spelen maar gewoon lekker zichzelf mogen zijn.
Speel je weer eens een potje Fortnite, een online multiplayergame die maandelijks nog door een onvoorstelbare 110 miljoen mensen wordt gespeeld, dan loop je zomaar tegen een stuk of tien Sabrina Carpenters aan. Of tegen een medespeler die eruitziet als J Balvin. Of als The Weeknd, of Bruno Mars.
De topcategorie popsterren van dit moment lijkt Fortnite compleet te hebben gekoloniseerd. Onlangs gesignaleerd, in roze lingerie uit de kleedkamers van haar Pink Pony Club: Chappell Roan. En zelfs de al wat oudere rockers hebben de eilanden van Fortnite ontdekt: de vier mannen van Metallica zijn ook waargenomen, soms alle vier tegelijk in één enkel potje.
En de artiesten rennen niet alleen rond in onze geliefde spelwerelden. Ze geven er ook optredens, bij live-events waar jij als speler bij aanwezig kunt zijn: op een bepaalde tijd, op de afgesproken plek. Net als bij een echt concert. Maar dan gratis. Deze gameshows zijn de laatste jaren in opmars, en ze zijn vaak behoorlijk sensationeel.
In 2020 vloog een reusachtige, gerenderde versie van de Amerikaanse rapper Travis Scott boven de wereld van Fortnite. Spelers die er rondliepen zagen hem als een levend ruimteschip landen op een gigantisch, lichtblauw podium, waar de reus doodleuk een paar van zijn laatste nummers ging spelen.
Jij, als speler, kon voor het podium staan en je gebruikelijke dansjes doen – of irritante handgebaren maken naar je medespelers. Je had écht het gevoel bij een live-evenement te zijn, zeiden later veel Fortnite-spelers die erbij waren – inclusief ikzelf – en het nooit meer zouden vergeten.
De Travis Scott-show was een enorm succes en zou dus navolging krijgen. Naar schatting waren zo’n 30 miljoen gamers aanwezig bij een van de Scott-events, die werden uitgespreid over een aantal gamedagen.
Maar waar hebben we deze popinvasie aan te danken? En komt de verpopping van de gamewereld uit de lucht vallen, omdat de artiesten de nieuwe afzetmarkt nu pas hebben ontdekt?
De gamepopster is niet helemaal nieuw. Michael Jackson – wie anders – dook in 1990 op in een paar games van uitgever Sega. Dat was schrikken voor de gamegemeenschap. In Michael Jackson’s Moonwalker kon je als Michael Jackson vechten met enge mannen die kleine kinderen lastigvielen – dat deed Jackson zélf natuurlijk nooit. Was ergens een jongetje in nood, dan riep dat knulletje ‘Michael!’ en rende jij er als de King of Pop op af, in een soort houterige moonwalk, en kon je de belager met een dansbeweging neermaaien.
Het werd een cultklassieker, omdat de game zo slecht was maar natuurlijk ook omdat Michael Jackson én zijn muziek erin zat: een instant collector’s item.
Er zijn meer grappige popgamevoorbeelden uit het verleden, die tot de cultcategorie mogen worden gerekend. In 2017 verscheen een gepixeld karaktertje dat leek op Ariana Grande, in de game Final Fantasy Brave Exvius. Zij trad ook op bij een live-event, waarbij ook haar toepasselijke liedje Touch It werd afgespeeld terwijl ze kogels als muzieknoten afvuurde op de tegenstanders.
Grande verscheen daarna in vier outfits in Final Fantasy: als Chic Ariana (in een discopak), als Dangerous Ariana (met zwarte konijnenoren), als Sportive Ariana (roze aerobicssetje) en als Charming Kitty Ariana (iets met katten). Verzamel ze allemaal, was het motto.
Ook vermeldenswaardig: de virtuele, Japanse popster Hatsune Miku kreeg een mooie rol in de indiegame Crypt of the Necrodancer uit 2015. In die bloedmoeilijke puzzel- en ritmegame kon je als Hatsune Miku springen tussen de vierkante vakjes op de maat van haar eigen muziek, die ze speciaal voor deze populaire cultgame had geschreven.
Naar schatting drie miljoen ‘Necrodancers’ maakten waarschijnlijk voor het eerst kennis met de muziek van Hatsune Miku.
En uit dat laatste kan een belangrijk deel van de popsterreninvasie worden verklaard. De gamewerelden van nu kunnen popsterren een enorm nieuw podium en bereik bieden, vaak een heel ander publiek dat de gemiddelde ster via de geijkte kanalen te pakken krijgt.
Want de financiële cijfers en gebruikersdata in de game-industrie zijn verbluffend, en voor mensen die de gamewereld niet zo goed kennen vaak een openbaring, of realitycheck.
De game-industrie is allereerst veel groter dan de muziekindustrie. De mondiale game-industrie is jaarlijks goed voor een omzet van zo’n 173 miljard euro, volgens het branche- en onderzoeksinstituut Newzoo. De popindustrie haalt per jaar een fractie van dat megabedrag binnen: zo’n 26 miljard euro.
Het verschil is te verklaren uit gamersaantallen, verdienmodellen en vooral de houdbaarheid van het product. Naar muziek wordt eigenlijk vooral geluisterd, live of via een muziekkanaal, en daar zul je het als artiest mee moeten doen.
Een game heeft bredere gebruiksmogelijkheden en vooral een langere adem: games worden verkocht, of gestreamd, gedeeld, ook via socialemediakanalen, waarmee een veelbekeken youtuber bijvoorbeeld weer een heel eigen omzet kan draaien.
Maar het belangrijkste: een gamer speelt niet slechts één dag een spel en houdt het dan voor gezien. Hij of zij komt dagelijks, soms jarenlang terug bij dezelfde game, geeft daar geld uit, bouwt vriendschappen op en speelt bijvoorbeeld competitief. Of zelfs professioneel, bij e-sportevenementen. De levensloop van een game is doorgaans veel langer dan die van een single of een album.
En dan lijkt het er ook nog op dat meer mensen intensief gamen dan naar popmuziek luisteren. Volgens recente schattingen spelen zo’n 3,6 miljard mensen weleens een game. Dat is bijna de helft van de wereldbevolking.
Nu luisteren er natuurlijk ook veel mensen naar muziek – die aantallen zijn bijna niet te schatten – maar de demografie van de popliefhebbers is wat eenzijdiger. Want vooral: jong. Een gemiddelde popluisteraar, is weleens uitgerekend, is meest vrouwelijk en rond de 30 jaar, al is vooral gen Z een grootverbruiker van pop op streamingdiensten.
In de gamewereld ziet het plaatje er anders uit. Veel fanatieke gamers, die zijn begonnen in bijvoorbeeld de jaren negentig of nul, blíjven fanatieke gamers. Ze haken niet af, ook omdat er veel games verschijnen die gericht zijn op de wat oudere doelgroepen; denk aan strategiespellen, gruwelijke horror of hyperrealistische oorlogssimulaties. Dat maakt de gamersdoelgroep behoorlijk breed.
Een gemiddelde gamer is 36 jaar, en opvallend: bijna net zo vaak man als vrouw. Maar de gamewereld is intussen toch ook gewoon jong: de leeftijdsgroep tussen 18 en 34 is het actiefst en speelt bijvoorbeeld dagelijks, in plaats van af en toe een avondje.
Een interessante, lekker gevarieerde doelgroep, ook voor een popster als Ariana Grande, die misschien een beetje is vastgelopen in haar eigen doelgroep – meiden van 16 – waar ze het plafond heeft bereikt.
Een optreden in een game geeft toegang tot een totaal nieuw publiek, dat met jou, de artiest, kan kennismaken. Hoeveel Final Fantasy-gamers zouden na het vechten met Ariana Grande zelf ook eens dat nummer Touch It hebben opgezet? Het is niet makkelijk na te rekenen, maar reken maar: heel veel.
En hoeveel jonge 007 – First Light-spelers zouden voor het eerst tegen Lenny Kravitz zijn aangelopen, en hem daarna toch eens hebben opgezocht op Spotify: wie is die ouwe nachtclubrocker? Misschien ook best veel.
Twee weken geleden werd in de game Roblox, momenteel het grootste onlinespel ter wereld met naar schatting 144 miljoen dagelijkse spelers, een gigantische popshow georganiseerd. De rapper Bbno$ – spreek uit: Baby No Money – speelde als een blokvormig personage met een legohoofd voor een publiek van 6,5 miljoen gamers.
Op heel veel verschillende servers werd het benefietconcert afgespeeld en de gamers – ook blokvormige legopoppetjes – konden er een beetje bij ronddansen als hun avatar. Bbno$ zong een hit of tien, voor een publiek van zes miljoen dat er dus, voor het gevoel, echt even bij aanwezig was.
Zo’n publiek is in het echte popleven met één optreden natuurlijk nooit te bereiken, zeker als traditionele popkanalen als radio en tv het steeds vaker laten afweten en je alleen nog een miljoenenpubliek kunt krijgen bij halftime- of prijzenshows. Wil je als artiest, bij je liveshows, zes miljoen man toezingen, dan zul je een ellenlange en peperdure tournee over de hele wereld moeten organiseren.
Tel uit je winst: het muzikale meetbedrijf Chartmetric zag dat Bbno$ op Spotify, de dag ná zijn Robloxconcert, al direct iets van achtduizend nieuwe luisteraars aan zich had gebonden – en dat aantal loopt nog op. Wat had het hem gekost? Niets. De gamemakers hadden gewoon een avatar van hem gemaakt, en een virtueel concert in elkaar gedraaid.
Er zijn meer manieren waarop artiesten geld kunnen verdienen aan games. In Fortnite staan veel artiesten hun gelijkenis af, als ze worden uitgeroepen tot een zogeheten ‘Fortnite Icon’. Spelers kunnen dan een ‘skin’ kopen van hun favoriete popheld: dat roze Pink Pony-pakje van Chappell Roan, bijvoorbeeld. Of de gele babydoll van Sabrina Carpenter. Veel popsterren brengen hun ontwerpen, van kleding uit clips en liveshows, één op één naar de gamewereld, als een soort virtuele merchandise.
Artiesten kunnen lucratieve licentiedeals sluiten met bijvoorbeeld Fortnite, waarbij ze per verkochte skin kunnen worden uitgekeerd. En ze krijgen uiteraard ook uitbetaald als hun muziek wordt gebruikt.
De game 007 – First Light zit niet alleen vol met Lenny Kravitz, maar ook met hoogwaardige popmuziek van niet de minste artiesten. Het spel begint al met een briljant, typisch Bondliedje genaamd First Light, geschreven en gezongen door Lana Del Rey. Dat nummer is al bijna 20 miljoen keer gestreamd op Spotify.
Er is dus winst te behalen. Maar als popartiest onsterfelijk worden gemaakt in een modern kunstwerk als een game is natuurlijk ook eervol en niet te vergeten: geweldig om te doen.
De Amerikaanse dj Marea Stamper, alias The Blessed Madonna, verscheen in 2018 in de game Grand Theft Auto (GTA), als zichzelf, en dus als veelgevraagde dj. Ze moet worden bevrijd uit de handen van de politie, zodat ze ergens haar werk kan doen, en dus platen draaien.
Voor haar optreden als gamefiguur werd Stamper in een motioncapturepak gehesen, zodat haar bewegingen konden worden omgezet naar haar gamepersonage en zij levensecht een agent kon neerslaan om vervolgens plaatjes te mixen op een undergroundfeest. Het was een van de leukste dingen die zij ooit had meegemaakt, zei ze in 2018 tegen de Volkskrant. En een onuitsprekelijke eer.
Dat GTA daarna een van de meest gespeelde en geliefde games aller tijden zou worden, maakte haar optreden nog waardevoller. De dj-set die The Blessed Madonna – voorheen: The Black Madonna – speelde in de GTA-missie After Hours, ging na de game een eigen leven leiden.
Op YouTube kunnen we nog altijd kijken naar de skills van The Blessed Madonna, als geanimeerde dj achter de decks, voor eeuwig vergamed.
De actie- en avonturengame 007 – First Light, waarin je speelt als een jonge en onervaren geheim agent James Bond, is verschenen bij uitgever IO Interactive. Het spel is naar verwachting een eerste deel in een nieuwe Bond-gamereeks. 007 – First Light is te spelen op PS5, Xbox, Nintendo Switch 2 en PC. Prijs: ongeveer 60 euro.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant