Bericht van mijn moeder: ”Ik ben death cleaning aan het doen.” Death cleaning: het opruimen van je spullen voor je overlijden, zodat anderen niet met de zooi blijven zitten. Vroeger hadden we nog respect voor onze doden. Wie een beetje geld had, kocht gewoon een mooie tombe voor de overledene. Hele inboedel erbij voor in het hiernamaals, klaar. Tegenwoordig is het de bedoeling dat mensen na hun dood zoveel mogelijk verdwijnen, sterker nog: daar moeten ze volgens het Zweedse principe van death cleaning al bij leven mee beginnen.
Mijn moeder is nog geen zeventig, net met pensioen, in feite is ze in de bloei van haar leven. En nu is ze ten prooi gevallen aan de verknipte ideeën van Margareta Magnusson, auteur van The Gentle Art of Swedish Death Cleaning. Aan alles voel je dat Magnusson het product is van een stel Scandinavische marketinggekken, die haar als morbide Marie Kondo van het noorden hebben gelanceerd.
De meeste boeken over zelfoptimalisatie zijn bedoeld voor de jeugd. Aan een killer body werken, morele ambitie kweken of als nice girl de corner office veroveren: dat doe je maar voor je vijftigste. Daarna is het mooi geweest, zou je denken. Maar dat is buiten Magnusson gerekend, die overigens dit jaar zelf overleed. We kunnen ervan uitgaan dat het nageslacht haar blokhut brandschoon en leeggeruimd heeft aangetroffen.
Magnussons boek begint zo: ”Ik ben aan het opruimen voor mijn dood, of zoals we dat op z’n Zweeds noemen: döstädning. […] In het Zweeds is het een woord dat betekent dat je nutteloze dingen wegdoet en je huis netjes opruimt wanneer je denkt dat de tijd nadert om het tijdelijke met het eeuwige te verwisselen.” Valt er echt niets leukers te bedenken voor die laatste jaren? En mogen de nabestaanden a.u.b. even bepalen of het familiezilver nutteloos is?
Magnusson vervolgt: ”Het is zó belangrijk dat ik erover wil vertellen. Misschien kan ik ook een paar tips geven, want vroeg of laat krijgen we er allemaal mee te maken. Het moet écht als we onze dierbaren tijd willen besparen wanneer wij er niet meer zijn.” Een kil volk, die Zweden! Alsof iedereen na de koffie en cake direct door moet. Het laatste wat je voor iemand kan doen, zijn of haar spullen sorteren en zo iemand ook weer een beetje terughalen, daar zijn ze in het hoge noorden kennelijk te beroerd voor.
In Nederland zijn we veel te gretig op het idee van death cleaning gedoken. We denken dat die Scandinaviërs beter kunnen nadenken dan wij, alleen maar omdat de lucht daar schoner is en ze veel zalm vreten. Afgelopen week hoorde ik een professional organizer op de radio vertellen dat ze een mevrouw had geholpen met death cleanen. Deze vrouw had ”een kast vol bakbenodigdheden”, terwijl ze nog maar één keer per jaar een cake bakte. Conclusie? Alle bakvormen linea recta de prullenbak in! Verdrietig, en zonde van die ene jaarlijkse cake. Waar zouden ze in Zweden de grens trekken? Daar vragen kinderen hun ouder wordende ouders waarschijnlijk of ze echt nog van plan zijn om veel thee te gaan drinken. Kan die waterkoker niet alvast weg? Dat scheelt straks weer tijd.
Persoonlijke zooi om je heen verzamelen is een mensenrecht, ook als die spullen niet mooi of bruikbaar meer zijn (volgens Magnusson de enige redenen om iets te houden). En zo hebben nabestaanden het recht om na iemands overlijden een lekker grote container te huren, en die naar eer en geweten te vullen met alles waar ze zelf geen behoefte aan hebben. Zelfhulpboeken, bijvoorbeeld.