Juist nu de protesten in Belarus zijn gedoofd en de media-aandacht afneemt, is het belangrijk om samen te komen en je te laten horen voor de vrijheid van Belarus.
Als Belarussische Nederlander veranderde mijn leven op een hete zomerdag, zes jaar geleden, op 10 augustus 2020. Ik zette het nieuws aan en zag straten in Belarus die onherkenbaar geworden waren. Zoveel mensen had ik daar nog nooit gezien. Tienduizenden mensen stonden op voor vrijheid en eerlijke verkiezingen, nadat de dag ervoor de zittende president van Belarus de verkiezingen had vervalst en ten onrechte verkiezingsoverwinning had geclaimd.
Al snel kwam er het andere nieuws. De politie schoot demonstrant Aleksandr Tarajkovski dood: volgens de politie gooide hij een explosief, maar circulerende filmpjes laten zien dat hij niets in zijn handen had.
Toen begon voor mij ook in Nederland het protest. Belarussen in Nederland verzamelden zich op het Museumplein en voor de Tweede Kamer, in Eindhoven, Utrecht, Delft, Rotterdam. Ik leidde die protesten, en liep ook mee in demonstraties in Brussel en Warschau. Meer dan honderd keer heb ik op demonstraties geschreeuwd en gesproken – en dat doe ik nog steeds.
Over de auteur
Ilya Shcharbitski is voorzitter van MARA – Belarussen in Nederland.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Het was midden in de pandemie. Juist toen deed het goed om bij elkaar te komen, om samen leuzen te roepen voor een vrij Belarus. Om even niet alleen te zijn. Wat ik toen niet wist: elk protest brak een stuk van mij af. En elk protest bracht me verder weg van Belarus. Dat klinkt misschien vreemd, je komt op voor je land en je raakt het tegelijk kwijt. Maar zo is het gegaan. Ik kan niet meer terug. En het land waar mijn familie en mijn vrienden wonen, herken ik niet meer.
Uit Belarus bleef het nieuws binnenstromen over protesten, maar ook over mensen die werden opgepakt en gemarteld om hun geloof in vrijheid. De lijst van politieke gevangenen groeide in een paar maanden van twaalf naar 1.200. De staat verdedigde zich actief tegen de volksbeweging, in plaats van mensen te beschermen.
Na maanden van repressie als antwoord op vreedzame massaprotesten hielden de protesten op. De prijs werd te hoog. Het leven ging verder, ook in Belarus. Men deed alsof er niets gebeurd was, alsof er niet meer dan tienduizend mensen waren opgesloten, alsof niet alle prominente activisten jarenlange gevangenisstraffen kregen en alsof meer dan 4.000 mensen niet de status van politiek gevangene kregen. Tussen de 300 duizend en 600 duizend mensen verlieten het land, op zoek naar vrijheid.
In Belarus demonstreren kan niet meer. Nog steeds worden mensen om de minste redenen opgepakt, zonder enige vorm van gerechtigheid. Neem Zhanna Auramchyk, een 60-jarige weduwe met twee hersenaneurysma’s. Zij werd in 2024, vier jaar na de verkiezingen, in Salihorsk vervolgd voor het beledigen van zelfverklaard president Aljaksandr Loekasjenka en van een ambtenaar, naar verluidt het hoofd van het beruchte detentiecentrum Akrestsina.
Tijdens het onderzoek zat ze thuis onder huisarrest. Toen de rechter uitspraak deed, werd ze in de rechtszaal aangehouden en direct naar de gevangenis gebracht. Daar is haar gezondheid ernstig verslechterd. Meer weten we niet: de Belarussische staat zwijgt liever over haar daden.
Of denk aan Dzmitry Vialau, 45 jaar, vrachtwagenchauffeur uit Lida. Geen politicus, geen bekende oppositieleider. Hij werd opgepakt nadat hij vanuit de EU was teruggekeerd naar Belarus en veroordeeld tot vier jaar in een strafkolonie met streng regime, onder meer voor het belasteren van Loekasjenka en het steunen van zogenoemde extremistische activiteiten. Voor zover we weten, zit hij nog steeds vast.
Dit zijn geen uitzonderingen. Dit is het systeem.
Het is nu weer augustus. Zes jaar later zijn we nog ver verwijderd van een vrij Belarus. In augustus zijn mijn gedachten bij alle mensen die in de gevangenis hebben gezeten, die gemarteld zijn en die nu in angst leven: ik hoop dat ook zij over een paar jaar in vrijheid kunnen leven, met minder angst.
Juist nu de protesten zijn gedoofd en de arrestaties uit de nieuwsberichten zijn verdwenen, is het belangrijk om samen te komen en je te laten horen voor de vrijheid van Belarus en vrijheid in het algemeen. Belarus, op drie landsgrenzen bij ons vandaan, laat zien dat vrijheid nooit vanzelfsprekend is. Of je nu uit Belarus komt of gewoon in Haarlem woont: als we samen staan en samen geluid maken, laten we zien dat we opkomen voor de waarden van democratie en vrijheid. Alleen zo komen we allemaal verder.
Ik blijf strijden voor alle mensen die nog vastzitten. Zes jaar later nog steeds. We moeten geluid maken voor hen, zodat ze weten dat ze niet alleen staan. Daarom organiseren we op 19 september, samen met het artiestencollectief Antiwarcoalition.art, een groot evenement op de NDSM-werf in Amsterdam. Het kunstwerk dat er centraal staat, is bedacht door een Belarussische kunstenaar.
Kom en maak lawaai, met een pan uit je keuken of met wat je ook maar bij je hebt. Voor jou is het één middag. Voor de hele Belarussische beweging in Nederland en in Europa kan deze solidariteit en bewustwording een groot verschil maken. Kom je ook?
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant